Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực

Trước khi Quốc hội bấm nút thông qua, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, đã trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu và chỉnh lý dự thảo Luật.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu và chỉnh lý dự thảo Luật.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu và chỉnh lý dự thảo Luật.

Báo cáo giải trình, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết, định hướng xuyên suốt của lần sửa đổi này là xử lý các điểm nghẽn về cơ chế, chính sách nhằm đẩy nhanh đầu tư phát triển nguồn điện, bảo đảm an ninh cung ứng điện. Cùng với đó, các quy định mới phải duy trì kỷ cương trong hoạt động đầu tư, kiểm soát chi phí và bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Chính phủ đã rà soát tổng thể dự thảo, tập trung điều chỉnh những nội dung thực sự cần thiết, bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật có liên quan. Nội dung sửa đổi tập trung vào 6 nhóm vấn đề trọng tâm.

Gỡ thủ tục, hoàn thiện cơ chế lựa chọn nhà đầu tư

Một trong những nội dung đáng chú ý là cơ chế miễn thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đối với một số dự án điện lực thuộc chương trình, dự án thực hiện quy hoạch. Theo giải trình của Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng, quy định này nhằm hạn chế sự trùng lặp trong quá trình thẩm định, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư và đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án.

Tuy nhiên, việc miễn một thủ tục không đồng nghĩa với giảm nhẹ yêu cầu quản lý. Các dự án vẫn phải đáp ứng đầy đủ quy định về đất đai, lâm nghiệp, môi trường, khu vực biển, quốc phòng và an ninh. Văn bản chấp thuận nhà đầu tư là căn cứ để triển khai các thủ tục tiếp theo, không thay thế các quyết định chuyên ngành thuộc thẩm quyền của cơ quan nhà nước.

Đối với lựa chọn nhà đầu tư, dự thảo Luật đã làm rõ những trường hợp không thực hiện đấu giá, đấu thầu, đồng thời đặt ra các tiêu chí cụ thể, công khai và cơ chế hậu kiểm. Nhà đầu tư phải chịu trách nhiệm đối với các cam kết về làm chủ công nghệ, tỷ lệ nội địa hóa và phát triển năng lực EPC.

Riêng với các dự án thực hiện đấu thầu, thành phần và công thức tính giá điện phải được xác định thống nhất ngay trong hồ sơ dự thầu. Quy định này nhằm tăng tính ràng buộc của kết quả lựa chọn nhà đầu tư, hạn chế tình trạng đàm phán lại sau đấu thầu dẫn đến nguy cơ làm tăng giá điện.

Minh bạch chi phí, mở rộng cơ chế phát triển nguồn điện

Ở nhóm vấn đề mua bán điện trực tiếp và lưu trữ điện, dự thảo Luật bổ sung các nguyên tắc tính đúng, tính đủ, công khai và phân bổ chi phí công bằng theo mức độ sử dụng hệ thống điện. Việc xác định chi phí phải bảo đảm không tính trùng, không bù chéo và không chuyển những khoản chi phí bất hợp lý sang nhóm khách hàng không tham gia.

Các quy định liên quan đến hệ thống lưu trữ điện độc lập và hệ thống lưu trữ kết hợp với nguồn điện cũng được rà soát, làm rõ cơ sở đầu tư, đấu nối, vận hành, cơ chế giá và khả năng tham gia thị trường điện.

Việc phát triển điện gió ngoài khơi phải gắn với yêu cầu bảo vệ chủ quyền, bảo đảm quốc phòng và an ninh quốc gia. (Ảnh minh họa)

Việc phát triển điện gió ngoài khơi phải gắn với yêu cầu bảo vệ chủ quyền, bảo đảm quốc phòng và an ninh quốc gia. (Ảnh minh họa)

Đối với điện gió ngoài khơi, dự thảo Luật tập trung hoàn thiện trình tự lựa chọn đơn vị khảo sát, phân định rõ trách nhiệm giữa cơ quan quản lý nhà nước về điện lực và cơ quan quản lý nhà nước về biển. Đáng chú ý, văn bản chấp thuận khảo sát không thay thế thủ tục giao hoặc cho thuê khu vực biển.

Các quy định về quản lý dữ liệu, chuyển nhượng dự án và huy động sản lượng điện cũng được bổ sung, hoàn thiện. Việc phát triển điện gió ngoài khơi phải gắn với yêu cầu bảo vệ chủ quyền, bảo đảm quốc phòng và an ninh quốc gia.

Một nhóm nội dung khác được điều chỉnh là cơ chế phối hợp phát triển đồng bộ nguồn điện và lưới điện. Theo đó, Chính phủ sẽ tăng cường giám sát tiến độ, chia sẻ thông tin và làm rõ trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong quá trình đầu tư, giải phóng mặt bằng.

Cùng với đó, cơ chế bù đắp chi phí hợp lý, chia sẻ rủi ro và huy động nguồn điện được rà soát để xử lý những vướng mắc trong thực tiễn. Các vấn đề liên quan đến giá điện rác, điện sinh khối và thủy điện nhỏ cũng được xem xét theo hướng bảo đảm tính khả thi, đồng thời kiểm soát chi phí chung của hệ thống điện.

Bảo đảm tính liên tục khi triển khai Luật

Về tổ chức thi hành và điều khoản chuyển tiếp, dự thảo Luật được chỉnh lý nhằm bảo đảm tính liên tục của hệ thống pháp luật khi Nghị quyết số 253 của Quốc hội hết hiệu lực hoặc khi các quy định liên quan được thay thế.

Các nội dung chuyển tiếp tập trung xử lý hồ sơ khảo sát điện gió ngoài khơi đã được tiếp nhận, cơ chế áp dụng đối với thủy điện nhỏ và những nhà máy kết thúc thời hạn hưởng giá hỗ trợ. Chính phủ đồng thời chỉ đạo chuẩn bị các văn bản quy định chi tiết để tránh phát sinh khoảng trống pháp lý, gây gián đoạn hoặc ách tắc trong quá trình thực hiện.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng, đồng thời chuyển hóa những cơ chế, chính sách được Quốc hội quyết định thành các dự án cụ thể, triển khai đúng tiến độ. Qua đó, góp phần bảo đảm nguồn điện vận hành an toàn, chi phí hợp lý và củng cố an ninh năng lượng quốc gia.

Với 488/489 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực đã được Quốc hội thông qua, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/6/2027.

Huy Tùng

Nguồn PetroTimes: https://petrovietnam.petrotimes.vn/quoc-hoi-thong-qua-luat-sua-doi-bo-sung-mot-so-dieu-cua-luat-dien-luc-748253.html