Quy định trang phục khiến xạ thủ Việt Nam bị loại khỏi chung kết ASIAD

Phí Thanh Thảo và Nguyễn Tâm Quang mất suất vào chung kết ASIAD 2026 vì trang phục thi đấu không đạt chuẩn độ mềm dẻo, dù đứng thứ tư vòng loại với 631,7 điểm.

Phí Thanh Thảo và Nguyễn Tâm Quang đạt 631,7 điểm, đứng thứ tư vòng loại nội dung 10 m súng trường hơi đồng đội hỗn hợp nam nữ tại ASIAD 2026 sáng 22/9. Đây là suất cuối cùng (top 4) giành quyền vào chung kết.

Tuy nhiên, kết quả của hai xạ thủ Việt Nam sau đó bị hủy (DSQ - Disqualified) vì trang phục thi đấu không đáp ứng tiêu chuẩn của Liên đoàn Bắn súng Thể thao Quốc tế (ISSF).

Ban tổ chức kiểm tra lại trang thiết bị sau vòng loại và xác định áo thi đấu có độ võng 2,9 mm, thấp hơn mức tối thiểu 3,0 mm theo quy định. Với quy trình kiểm tra của ISSF, mức chênh chỉ 0,1 mm vẫn đủ để khiến trang phục không đạt yêu cầu, đặc biệt trong trường hợp có từ hai khu vực kiểm tra trở lên không đạt.

Sự việc khiến Việt Nam mất suất vào chung kết dù đã hoàn thành phần thi với số điểm đủ để đứng trong nhóm 4 đội dẫn đầu.

Quy định cụ thể thế nào?

Theo quy định và hướng dẫn kiểm tra trang thiết bị súng trường của ISSF (áp dụng trong chu kỳ hiện hành, bao gồm ASIAD 2026), áo và quần bắn súng phải được làm từ vật liệu có tính mềm dẻo, không thay đổi đáng kể đặc tính vật lý trong điều kiện thi đấu thông thường. Trang phục không được trở nên cứng hơn, dày hơn hoặc chắc hơn đến mức tạo thêm lợi thế hỗ trợ cho VĐV.

Để kiểm tra điều này, ban tổ chức sử dụng thiết bị chuyên dụng đo độ mềm dẻo của vật liệu. Trang phục được đặt trên thiết bị và một bộ phận đo tác động lên bề mặt vải.

Chỉ số hiển thị là độ võng của vật liệu, tính bằng mm. Theo hướng dẫn hiện hành, kết quả phải đạt ít nhất 3,0 mm. Nếu thiết bị hiển thị con số thấp hơn 3,0 mm, khu vực được kiểm tra bị xác định là không đạt và không có khoảng dung sai.

Điều này có nghĩa 3,0 mm là ngưỡng tối thiểu chứ không phải mức có thể cộng hoặc trừ thêm 0,1 mm. Một phép đo 3,0 mm đạt yêu cầu, trong khi 2,9 mm được xem là không đạt ở khu vực đó.

Tuy nhiên, một lần đo 2,9 mm không đồng nghĩa VĐV lập tức bị loại. Hướng dẫn kiểm tra của ISSF quy định nếu một khu vực cho kết quả 2,9 mm hoặc thấp hơn, thiết bị phải được hiệu chuẩn lại và khu vực đó được kiểm tra lần nữa.

Áo bắn súng trường được kiểm tra độ mềm dẻo bằng thiết bị chuyên dụng, với ngưỡng tối thiểu 3,0 mm. Ảnh: Andrea Caroppo.

Nếu chỉ một khu vực không đạt trong khi các khu vực còn lại đạt, trang phục không bị loại ngay. VĐV sẽ nhận cảnh báo bằng văn bản và trang phục phải được kiểm tra lại ở những lần thi đấu sau.

Ngược lại, nếu từ hai khu vực trở lên không đạt, trang phục bị xác định không đạt tiêu chuẩn. Trong trường hợp kiểm tra sau vòng loại đối với những VĐV có khả năng vào chung kết, nếu trang thiết bị không vượt qua kiểm tra, kết quả thi đấu có thể bị hủy.

Quy trình này giải thích vì sao việc Phí Thanh Thảo và Nguyễn Tâm Quang đạt 631,7 điểm và đứng thứ tư nhưng chưa đủ để đảm bảo suất vào chung kết.

Sau khi hoàn thành phần thi, trang phục của họ tiếp tục được kiểm tra theo quy định. Kết quả kiểm tra xác định trang phục không đáp ứng tiêu chuẩn nên thành tích vòng loại bị hủy và đội Việt Nam bị ghi DSQ trên bảng kết quả chính thức.

Trang phục ảnh hưởng ra sao?

Áo và quần bắn súng trường có thiết kế khác với trang phục thể thao thông thường. Chúng được tạo ra để hỗ trợ VĐV duy trì tư thế ổn định khi ngắm và bắn, nhưng ISSF đặt ra giới hạn để trang phục không trở thành một dạng thiết bị hỗ trợ quá mức.

Ở nội dung súng trường, VĐV phải giữ cơ thể trong trạng thái tương đối ổn định trong thời gian ngắm bắn. Áo bắn súng vì thế thường có nhiều lớp vật liệu, các khu vực gia cố và những phần tiếp xúc với cơ thể hoặc báng súng.

Nếu vật liệu quá mềm, trang phục khó giữ được hình dạng cần thiết. Ngược lại, nếu quá cứng, nó có thể tạo ra điểm tựa và hạn chế chuyển động của cơ thể nhiều hơn mức ISSF cho phép, theo All4Shooter.

Theo hướng dẫn kiểm tra trang thiết bị súng trường hiện hành, độ dày thông thường của một lớp vật liệu áo hoặc quần không được vượt quá 2,5 mm; trong khi phép kiểm tra độ mềm dẻo yêu cầu độ võng tối thiểu 3,0 mm.

Độ mềm dẻo của áo và quần bắn súng được kiểm tra bằng thiết bị chuyên dụng trước và sau các phần thi. Ảnh: Andrea Caroppo.

Trang phục cũng không phải lúc nào giữ nguyên đặc tính kể từ thời điểm được kiểm tra. ISSF lưu ý vật liệu có thể thay đổi trong quá trình sử dụng. Vì vậy, những bộ trang phục chỉ đạt sát ngưỡng 3,0 hoặc 3,1 mm có nguy cơ không vượt qua lần kiểm tra sau.

Việc kiểm tra được thực hiện tại nhiều khu vực khác nhau trên áo và quần, thay vì chỉ đo một điểm. Hướng dẫn của ISSF quy định với áo, các khu vực có độ cứng khác nhau phải được xác định và kiểm tra riêng.

Với quần, việc đo cũng được thực hiện tại nhiều vị trí. Tất cả các vị trí cần thiết phải đạt yêu cầu trước khi trang phục được xác nhận đủ điều kiện thi đấu.

ISSF áp dụng quy trình này từ lâu, nhưng quy định về trang phục đã được điều chỉnh trong bộ luật có hiệu lực từ năm 2026. Khi công bố luật mới, ISSF xác nhận các quy định về trang phục và giới hạn độ cứng đối với VĐV súng trường là một trong những nội dung được thay đổi.

Quy định cũng nhằm hạn chế việc trang phục tạo ra lợi thế ngoài kỹ năng của VĐV. ISSF từng giải thích rằng các giới hạn về trang phục được xây dựng để ngăn những thiết bị hoặc vật liệu đặc biệt hỗ trợ cơ thể quá mức trong quá trình thi đấu.