Quy hoạch đô thị sông Hồng và bài toán 265ha tái định cư: Đảm bảo sinh kế bền vững, người dân nhường đất cho dự án phải có nơi ở mới tốt hơn nơi cũ

Nhằm đáp ứng nguyện vọng chính đáng của người dân thuộc diện di dời, thành phố Hà Nội dự kiến bố trí khoảng 265ha quỹ đất tái định cư ngay tại các địa phương liên quan hoặc khu vực lân cận, quán triệt xuyên suốt nguyên tắc như nơi ở mới phải có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ, bảo đảm sinh kế lâu dài và gìn giữ tối đa sự gắn kết cộng đồng.

Ưu tiên tại chỗ, bảo tồn không gian sống và sinh kế

Theo đó, phương án tái định cư được thiết kế linh hoạt theo hướng đa dạng hóa địa điểm và loại hình sản phẩm (đất ở thấp tầng, căn hộ chung cư, nhà ở xã hội) nhằm phù hợp với hoàn cảnh thực tế của từng hộ gia đình.

Thứ tự ưu tiên được xác lập rất rõ ràng, cụ thể như sau

Tái định cư ngay trên địa bàn phường, xã: Ưu tiên di dời người dân từ khu vực ngoài bãi sông vào phía trong đê hoặc các vị trí an toàn hơn thuộc cùng địa bàn hành chính, bảo đảm đúng quy hoạch và đủ điều kiện hạ tầng.

Định hướng quy hoạch về sử dụng đất tại phân đoạn 3 từ cầu Thanh Trì tới cầu Mễ Sở. 

Bố trí tại địa bàn lân cận với cự ly hợp lý: Áp dụng khi quỹ đất tại chỗ không đủ đáp ứng. Yêu cầu tiên quyết là địa điểm thay thế phải nằm trong bán kính thuận tiện để người dân tiếp tục đi làm, học tập, sản xuất kinh doanh và duy trì nếp sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng lâu đời.

Các khu định cư tập trung và khu đô thị đa mục tiêu: Đối với các khu vực không còn quỹ đất trong đê (như Thiên Lộc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên), thành phố sẽ điều chuyển sang các dự án đô thị quy mô lớn có hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội đồng bộ gồm trường học, y tế, chợ, không gian công cộng và thương mại dịch vụ.

Chi tiết phân bổ 265ha quỹ đất và mạng lưới các khu đô thị vệ tinh

Dựa trên kết quả rà soát của các sở, ngành và ý kiến của cơ sở, 265ha quỹ đất tái định cư tại chỗ và lân cận dự kiến được phân bổ cụ thể: Xã Mê Linh: khoảng 72ha; Xã Nam Phù: khoảng 72ha; Xã Bát Tràng: khoảng 35ha; Xã Vĩnh Thanh và Đông Anh: khoảng 30ha; Xã Hồng Vân: khoảng 23ha; Phường Thượng Cát và Đông Ngạc: khoảng 12ha.

Xã Ô Diên: khoảng 11ha; Phường Yên Sở: khoảng 10ha.

Để giải quyết bài toán thiếu hụt cục bộ, thành phố phát triển song song hệ thống các khu đô thị đa mục tiêu và khu định cư tập trung quy mô lớn làm quỹ dự phòng chung:

Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm - Đông Anh (736,84ha):Cung ứng khoảng 9.000 lô đất thấp tầng và 23.000 căn hộ cao tầng/nhà ở xã hội. Dự kiến bàn giao đất thấp tầng muộn nhất quý II/2027, bàn giao căn hộ vào quý IV/2029 và hoàn thành toàn diện năm 2030; phục vụ người dân các phường Hồng Hà, Long Biên, Bồ Đề, Thượng Cát, Phú Thượng và xã Đông Anh.

Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long - Urban City (474ha tại xã Phúc Thịnh và Thiên Lộc):Cung ứng khoảng 5.000 lô đất thấp tầng và 5.000 – 10.000 căn hộ; hoàn thành hạ tầng kỹ thuật bàn giao đất vào quý II/2028 và toàn bộ công trình cao tầng vào năm 2030.

Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long - Urban City (474ha tại xã Phúc Thịnh và Thiên Lộc) dự kiến sẽ cung ứng khoảng 5.000 lô đất thấp tầng và 5.000 – 10.000 căn hộ; hoàn thành hạ tầng kỹ thuật bàn giao đất vào quý II/2028 và toàn bộ công trình cao tầng vào năm 2030. Ảnh minh hoa: Bảo Loan

Khu đô thị đa mục tiêu Lĩnh Nam (169,5ha):Cung cấp khoảng 20.000 căn hộ, hoàn thành muộn nhất quý I/2030 cho cư dân các khu vực Hồng Hà, Lĩnh Nam, Phú Thượng, Thanh Trì, Nam Phù.

Khu đô thị đa mục tiêu Bồ Đề - Long Biên - Bát Tràng (270,68ha): Quy mô khoảng 10.500 căn hộ cao tầng, hoàn thành trong năm 2030.

Các khu định cư cao tầng tập trung khác, gồm Khu định cư Long Biên - Bồ Đề (201ha, khoảng 25.000 căn hộ) và Khu định cư Lĩnh Nam (101ha, khoảng 20.500 căn hộ), đều cam kết về đích trước quý I/2030.

Khung cơ chế bồi thường vượt trội và lộ trình di dời nhân văn

Chính sách giải phóng mặt bằng cho dự án được áp dụng các quy định đặc thù trên cơ sở khung pháp lý cao nhất, bao gồm Luật Thủ đô năm 2026, các Nghị quyết 254 và 258 của Quốc hội, Luật Đất đai 2024, cùng Nghị quyết số 36/2026/NQ-HĐND và Quyết định 40/2026/QĐ-UBND của thành phố.

Bồi thường về đất gấp 2 lần: Theo đó, mức bồi thường bằng tiền được ấn định bằng 2 lần mức quy định chuẩn đối với các loại đất ở, đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp đủ điều kiện pháp lý. 

Các trường hợp đất ở sử dụng ổn định, có vi phạm trước ngày 1/7/2014 hoặc đất nông nghiệp sử dụng ổn định trước 1/7/2004 cũng được xem xét xử lý quyền lợi thỏa đáng.

Bảo đảm an sinh và hỗ trợ chuyển đổi nghề:Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp và tìm kiếm việc làm bằng 5 lần giá đất nông nghiệp. Trường hợp số tiền bồi thường đất không đủ để mua suất tái định cư tối thiểu, ngân sách nhà nước sẽ hỗ trợ phần chênh lệch thiếu hụt.

Chính sách tách hộ linh hoạt:Hộ gia đình có nhiều thế hệ, nhiều cặp vợ chồng đủ điều kiện tách hộ sẽ được giao thêm suất tái định cư tương ứng. Thậm chí, người không đủ điều kiện bồi thường về đất nhưng không còn nơi ở nào khác trên địa bàn vẫn được bố trí tái định cư để tránh cảnh vô gia cư.

Quy hoạch di dời 109.000 ngôi mộ:Nhằm giải quyết chu toàn vấn đề tâm linh và phong tục tập quán, thành phố khẩn trương đầu tư mở rộng hạ tầng các nghĩa trang tập trung tại Yên Kỳ, Thanh Tước, Chuyên Mỹ; bảo đảm năng lực tiếp nhận khoảng 116.000 ngôi mộ đến năm 2027 và 330.000 ngôi mộ đến năm 2035.

Hà Nội quán triệt nguyên tắc hành động bất di bất dịch là hoàn thành hạ tầng khu tái định cư và bố trí nơi ở mới trước khi ban hành quyết định thu hồi đất, kiên quyết không đẩy người dân vào tình cảnh tạm bợ. 

Việc công khai, minh bạch toàn bộ chính sách và đẩy nhanh tiến độ thu hồi mặt bằng sạch trước hết tại quỹ đất công, đất nông nghiệp sẽ là nền tảng để dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng vừa đạt tiến độ đề ra, vừa nhận được sự đồng thuận cao từ cộng đồng cư dân ven sông.