Quy hoạch đô thị sông Hồng xác định các khu vực tái thiết
Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng xác định các khu vực thuộc diện di dời, tái thiết dựa trên yêu cầu an toàn thoát lũ, phạm vi xây dựng hạ tầng và định hướng phát triển đô thị.

Hà Nội xác định bốn nhóm khu vực thuộc diện di dời để tái thiết trong phạm vi điều chỉnh quy hoạch. Ảnh: UBND TP Hà Nội
Theo Quyết định số 6075/QĐ-UBND ngày 3/11/2026 của UBND TP Hà Nội về phê duyệt điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, việc sắp xếp các khu dân cư ngoài đê sẽ được thực hiện theo điều kiện thực tế của từng khu vực, không áp dụng một phương án chung cho toàn bộ phạm vi quy hoạch.
Bốn nhóm khu vực di dời để tái thiết
Theo quyết định, Hà Nội xác định bốn nhóm khu vực thuộc diện di dời để tái thiết trong phạm vi điều chỉnh quy hoạch.
Thứ nhất là các khu vực không bảo đảm an toàn thoát lũ. Đây là những khu vực không đáp ứng yêu cầu về phòng, chống và thoát lũ, cần được xem xét di dời để bảo đảm an toàn theo quy định.
Thứ hai là các khu vực nằm trong phạm vi mở đường giao thông, bao gồm trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, các nút giao thông và công trình hạ tầng liên quan.
Việc di dời tại những khu vực này gắn với yêu cầu bố trí không gian xây dựng hệ thống giao thông và các công trình hạ tầng theo quy hoạch được phê duyệt.
Thứ ba là các khu vực thuộc không gian trung tâm, động lực phát triển của toàn bộ trục cảnh quan sông Hồng.
Theo quyết định, phạm vi này bao gồm toàn bộ khu vực trong Vành đai II, đoạn từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy, cùng một số khu dân cư khác được xác định cụ thể trong đồ án quy hoạch.
Đây là khu vực được định hướng phát triển các chức năng đô thị, thương mại, dịch vụ, văn hóa và không gian công cộng, kết hợp cải tạo, tái thiết các khu dân cư hiện hữu.
Thứ tư là các khu vực thuộc phạm vi thực hiện những dự án phục vụ tái định cư, gồm các khu đô thị định cư, khu đô thị đa mục tiêu tại các phường Lĩnh Nam, Long Biên, Bồ Đề và xã Bát Tràng.
Việc đưa các địa bàn này vào quy hoạch phục vụ tái định cư không đồng nghĩa toàn bộ khu dân cư tại bốn phường, xã phải di dời. Phạm vi cụ thể cần được xác định theo quy hoạch chi tiết và dự án đầu tư.
Ngoài bốn nhóm trên, quyết định cũng đề cập việc di dời những chức năng sử dụng đất hiện hữu không phù hợp với quy hoạch phân khu mới.
Theo đó, đất công nghiệp, kho tàng, trường đào tạo, cơ quan, đơn vị và các chức năng tương tự sẽ từng bước được di dời đến khu vực tập trung theo quy hoạch và quy định của cấp có thẩm quyền. Quỹ đất sau di dời được quản lý, sử dụng theo quy hoạch phân khu đã được phê duyệt.
Đối với các khu dân cư nằm trong phạm vi những khu chức năng được quy hoạch làm đất cây xanh, công viên, công trình công cộng hoặc hạ tầng xã hội, quyết định xác định yêu cầu di dời, giải phóng mặt bằng để thực hiện quy hoạch.
Trong đó, trường hợp đất lấn chiếm, xây dựng tự phát cần giải phóng mặt bằng để triển khai dự án đầu tư theo định hướng quy hoạch.
Riêng những khu dân cư có giấy tờ sử dụng đất hợp pháp, trước mắt được phép tồn tại và phải có biện pháp quản lý chặt chẽ. Việc thực hiện quy hoạch đối với các khu vực này được tiến hành khi dự án đầu tư được phê duyệt.
Không áp dụng phương án di dời chung cho toàn bộ khu dân cư ngoài đê
Bên cạnh việc xác định các khu vực di dời để tái thiết, Quyết định số 6075 cũng đưa ra nguyên tắc xử lý đối với các khu dân cư hiện hữu ven sông Hồng.
Theo đó, không gian ven sông có nhiều khu dân cư hình thành lâu đời, làng nghề truyền thống, di tích và thiết chế cộng đồng. Vì vậy, việc tổ chức lại không gian dân cư phải căn cứ vào điều kiện thực tế, không áp dụng một phương án chung cho toàn bộ khu vực ngoài đê.
Quy hoạch phân loại các khu dân cư thành ba nhóm chính, gồm khu vực được giữ lại để cải tạo, chỉnh trang có điều kiện; khu vực di dời một phần do yêu cầu phòng, chống lũ hoặc bảo đảm hạ tầng thiết yếu; và khu vực tái thiết đô thị.
Đối với nhóm được giữ lại, việc cải tạo, chỉnh trang phải gắn với các điều kiện về an toàn và hạ tầng theo quy hoạch.
Đối với nhóm di dời một phần, quyết định đề cập các yêu cầu liên quan đến phòng, chống lũ, phòng cháy, chữa cháy và an toàn vệ sinh môi trường.
Trong khi đó, việc tái thiết đô thị gắn với định hướng tổ chức lại không gian, phát triển hạ tầng và các chức năng đô thị mới.
Các căn cứ phân loại gồm mức độ an toàn phòng, chống và thoát lũ; phạm vi ảnh hưởng của trục đại lộ, nút giao thông và công trình hạ tầng; khả năng duy trì cấu trúc làng sau khi mở đường; chất lượng hạ tầng hiện hữu và vị trí trong cấu trúc phát triển đô thị mới.
Giá trị di tích, kiến trúc, lịch sử, văn hóa và nghề truyền thống cũng là những yếu tố được xem xét trong quá trình phân loại.

Việc sắp xếp các khu dân cư ngoài đê sẽ được thực hiện theo điều kiện thực tế của từng khu vực. Ảnh: VGP
Đối với các làng nghề truyền thống, làng lâu đời có giá trị, Hà Nội ưu tiên bảo tồn khu vực lõi, chỉnh trang hạ tầng và kiểm soát phát triển.
Các di tích lịch sử, văn hóa và địa điểm lưu niệm sự kiện cách mạng, kháng chiến, bao gồm cả di tích đã được xếp hạng và chưa được xếp hạng, được định hướng bảo tồn gắn với cộng đồng dân cư.
Quyết định cũng yêu cầu tiếp tục rà soát, xác định cụ thể các giải pháp cải tạo, chỉnh trang có điều kiện và di dời để tái thiết trong quá trình triển khai tiếp theo.
Các phương án này sẽ được cụ thể hóa tại quy định quản lý theo quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và dự án đầu tư.
Đối với vị trí, ranh giới và quy mô các ô đất, quyết định nêu rõ những chỉ tiêu trên bản vẽ quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/5000 mang tính định hướng, làm cơ sở nghiên cứu quy hoạch chi tiết và triển khai dự án.
Ranh giới, chức năng và các chỉ tiêu quy hoạch cụ thể sẽ được xác định chính xác hơn trong giai đoạn lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và dự án đầu tư xây dựng, căn cứ vào hiện trạng quản lý, sử dụng đất và các quy định pháp luật liên quan.
Trong quá trình này, các cơ quan chức năng phải xem xét nguồn gốc, ranh giới và hiện trạng sử dụng đất, đồng thời bảo đảm yêu cầu về an toàn thoát lũ, đê điều.
Đối với hệ thống giao thông tại các khu dân cư tập trung hiện có, quy hoạch cho phép tiếp tục nghiên cứu, cụ thể hóa ở bước quy hoạch chi tiết để phù hợp với điều kiện thực tế, tính khả thi và hạn chế tối đa việc đền bù, giải phóng mặt bằng.
Về an toàn thoát lũ, phương án điều chỉnh quy hoạch được xây dựng trên cơ sở báo cáo tính toán thủy văn, thủy lực và đánh giá tác động của dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng do Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam thực hiện.
Tuy nhiên, trong quá trình lấy ý kiến các cơ quan, chuyên gia và cộng đồng dân cư, một số phương án quy hoạch đã được điều chỉnh, đặc biệt đối với các di tích lịch sử, văn hóa và làng nghề truyền thống.
Do đó, các nội dung điều chỉnh cần tiếp tục được cập nhật vào mô hình thủy văn, thủy lực để đánh giá đầy đủ tác động đến khả năng thoát lũ. Đối với từng dự án thành phần, chủ đầu tư phải thực hiện đánh giá cụ thể, bảo đảm các yêu cầu về phòng, chống lũ và an toàn đê điều.
Theo kế hoạch thực hiện quy hoạch, trong giai đoạn đầu, Hà Nội ưu tiên triển khai trục đại lộ cảnh quan hai bên sông; công viên công cộng phường Phú Thượng; công viên bãi sông phường Hồng Hà; khu Phòng khách đô thị; khu tái định cư tại phường Lĩnh Nam; khu đô thị định cư tại phường Long Biên và dự án giải phóng mặt bằng độc lập.
UBND các phường, xã trong phạm vi quy hoạch được giao phối hợp rà soát các khu dân cư được phép tồn tại, bảo vệ và xây dựng phương án di dời, tái định cư theo quy định.
Các địa phương đồng thời có trách nhiệm quản lý đất đai, trật tự xây dựng, hành lang bảo vệ đê và đất bãi sông, kiểm tra và xử lý các trường hợp vi phạm theo thẩm quyền.
Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng có quy mô nghiên cứu khoảng 11.418,96 ha, thuộc địa giới hành chính 16 phường, xã của Hà Nội. Quyết định điều chỉnh có hiệu lực kể từ ngày ký, thay thế Quyết định số 1045/QĐ-UBND ngày 25/2/2022 về phê duyệt Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5000.
16 phường, xã thuộc khu vực nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch gồm: Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên, Lĩnh Nam, Ô Diên, Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bát Tràng, Thanh Trì, Nam Phù và Hồng Vân.
Phạm vi nghiên cứu phía Tây giáp cầu Hồng Hà, phía Đông giáp cầu Mễ Sở. Ranh giới phía Bắc sông cơ bản đến đê tả ngạn sông Hồng, còn phía Nam sông cơ bản đến đê hữu ngạn.
Về quy mô dân số, khu vực quy hoạch dự báo từ 800.000 đến 1,2 triệu người.
