Quy hoạch TPHCM tầm nhìn 100 năm: Tăng trưởng gắn với nâng cao khả năng chống chịu

Báo cáo tại phiên khảo sát công tác lập quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm ngày 9/9, đại diện Sở Quy hoạch - Kiến trúc cho biết, đồ án quy hoạch không chỉ hợp nhất các định hướng của TPHCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây, mà còn hướng tới tái cấu trúc không gian thành một chỉnh thể kinh tế - đô thị thống nhất.

Tầm nhìn dài hạn, TPHCM hướng tới trở thành đô thị toàn cầu, thông minh, hiện đại, tăng trưởng xanh, bền vững, có chất lượng sống cao và thích ứng với biến đổi khí hậu, theo mô hình siêu đô thị quốc tế gồm 5 cực động lực, 5 hệ liên kết chiến lược, 5 trung tâm vệ tinh và 10 vùng quản trị phát triển.

Toàn cảnh TPHCM nhìn từ trên cao. Ảnh: Nguyễn Huế

Tại phiên khảo sát, các đại biểu cho rằng cần xác định rõ giới hạn phát triển để tránh đô thị hóa dàn trải. Hạ tầng chưa theo kịp tốc độ đô thị hóa, kết nối vùng còn hạn chế, các mắt xích sản xuất - logistics - tài chính - nghiên cứu - thị trường chưa liền mạch. Vì vậy, hạ tầng cần được xem là động lực tái cấu trúc không gian kinh tế.

Các đại biểu cũng quan tâm sâu đến việc hình thành một mạng lưới giao thông có khả năng kết nối thực chất các cực tăng trưởng.

Theo hồ sơ Quy hoạch, metro, đường sắt, TOD và giao thông công cộng được xác định là trục xương sống, đồng thời phải kết nối đồng bộ sân bay Long Thành, hệ thống cảng Cần Giờ - Cái Mép Thị Vải, các tuyến vành đai và mạng logistics đa phương thức. Một yêu cầu quan trọng khác là từng bước tách luồng vận tải hàng hóa khỏi giao thông đô thị, hạn chế container xuyên qua khu vực lõi trung tâm.

Khu vực quanh đầu mối giao thông công cộng sẽ thành trung tâm việc làm, dịch vụ, khai thác giá trị đất tăng thêm để tái đầu tư hạ tầng.

Về kinh tế, Đồ án đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số dựa trên Trung tâm Tài chính quốc tế, công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo AI, bán dẫn, kinh tế số, logistics, kinh tế biển, khu thương mại tự do và đổi mới sáng tạo. Nguồn lực đầu tư đa dạng hóa qua PPP, trái phiếu địa phương, tài chính xanh và giá trị đất gắn với TOD, giảm phụ thuộc ngân sách.

Chủ tịch HĐND TPHCM Võ Văn Minh chủ trì phiên khảo sát. Ảnh: Châu Vũ

Bảo vệ môi trường song song với tăng trưởng

Cùng với tăng trưởng, yêu cầu bảo vệ hệ sinh thái và nâng cao khả năng chống chịu của Thành phố được đặt ở vị trí nền tảng. Các ý kiến thảo luận tại phiên khảo sát đề nghị xác lập rõ khung xanh - xanh dương và các “giới hạn đỏ” sinh thái, bảo vệ rừng ngập mặn Cần Giờ, Bình Châu - Phước Bửu, các hành lang sông, vùng trữ nước; đồng thời quản trị tổng thể các nguy cơ ngập, sụt lún, nước biển dâng.

Đồ án cũng nghiên cứu mô hình “thành phố bọt biển”, kết hợp hạ tầng xanh, trữ nước, cảnh quan và giải pháp chống ngập; đồng thời tích hợp phòng, chống thiên tai vào các kịch bản phát triển dài hạn của Thành phố.

Hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ nhìn từ trên cao. Ảnh: Nguyễn Huế

Phát biểu chỉ đạo, Chủ tịch HĐND TPHCM Võ Văn Minh nhấn mạnh quy hoạch phải có tầm nhìn dài hạn nhưng cụ thể hóa thành chương trình, dự án và nguồn lực; lấy người dân, chất lượng sống và khả năng thích ứng biến đổi khí hậu làm trung tâm. Đồng thời, quy hoạch cần gắn với kế hoạch đầu tư công, sử dụng đất và cơ chế điều phối đủ mạnh.

Kết luận phiên khảo sát, Trưởng Ban Đô thị HĐND TPHCM Hoàng Tùng đề nghị các cơ quan, đơn vị tư vấn tiếp tục rà soát tính khả thi của cấu trúc không gian, hạ tầng chiến lược, nguồn lực và phân kỳ đầu tư; chuyển từ tư duy “quy hoạch cố định 100 năm” sang khung chiến lược mở, linh hoạt, có khả năng thích ứng và được giám sát bằng các chỉ số cụ thể.