Quyết tâm lập lại trật tự xây dựng trong vùng di sản

Một góc Tổ dân phố Đam Khê, phường Nam Hoa Lư. Ảnh: Ngọc Linh

Các giải pháp quản lý hiệu quả

Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, phường Nam Hoa Lư có tổng diện tích 54,3km2 với quy mô dân số trên 52 nghìn người. Đặc biệt, phần lớn diện tích của phường nằm trọn trong Quần thể danh thắng Tràng An, giúp địa phương có nhiều lợi thế phát triển kinh tế thương mại, du lịch, dịch vụ, làng nghề truyền thống và mở ra cơ hội phát triển bứt phá trong giai đoạn mới.

Tuy nhiên, địa bàn rộng lớn này cũng đặt ra yêu cầu rất cao đối với công tác quản lý quy hoạch, đất đai, TTXD và bảo vệ di sản. Vì vậy, ngay sau khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, cấp ủy, chính quyền phường Nam Hoa Lư đã xác định công tác quản lý nhà nước về đất đai, TTXD và đô thị là nhiệm vụ trọng tâm. Theo đó, ngày 25/7/2025, Đảng ủy phường đã ban hành Nghị quyết số 01-NQ/ĐU về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý quy hoạch, đất đai, TTXD trên địa bàn phường. Đại hội Đảng bộ phường lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 ban hành Nghị quyết số 02-NQ/ĐH ngày 12/8/2025 với mục tiêu chung đề ra nhằm xây dựng phường Nam Hoa Lư hướng tới “Ba không”, trong đó có “Không có vi phạm về đất đai, TTXD mà không bị xử lý”.

Để đưa nghị quyết vào cuộc sống, bên cạnh việc tổ chức hội nghị quán triệt, triển khai nội dung nghị quyết cho đội ngũ cán bộ, đảng viên và đẩy mạnh tuyên truyền trong nhân dân, Đảng ủy phường còn phân công, giao nhiệm vụ cho các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ, Đảng ủy viên phụ trách trực tiếp các chi bộ, tổ dân phố nhằm nắm chắc thực tế và những biến động ở cơ sở để đề xuất những biện pháp xử lý kịp thời, hạn chế đến mức thấp nhất phát sinh các sai phạm trong lĩnh vực đất đai, xây dựng. Đồng thời, chỉ đạo các ban, ngành, đoàn thể, cơ sở tổ chức cho 100% cán bộ, đảng viên trên địa bàn ký cam kết không vi phạm các quy định về đất đai, TTXD và bảo vệ di sản.

Cụ thể hóa quyết tâm của Đảng ủy, ngày 31/7/2025, UBND phường đã ban hành Chỉ thị số 01/CT-UBND về tăng cường công tác quản lý đất đai, TTXD, trật tự đô thị và vệ sinh môi trường trên địa bàn phường; trong đó phân định rõ ràng trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và cá nhân phụ trách địa bàn. Cùng với đó, nhằm tạo nên sự thay đổi toàn diện trong công tác quản lý TTXD, UBND phường đã thiết lập mạng lưới quản lý khép kín trên cơ sở thành lập 3 tổ công tác phụ trách theo khu vực và 57 tổ tuần tra tại 57 tổ dân phố (TDP).

Các đơn vị này hoạt động theo quy chế phối hợp chặt chẽ, bảo đảm quy trình: Các tổ tuần tra tại TDP có trách nhiệm bám sát địa bàn, phát hiện sớm nhất các dấu hiệu san lấp, xây dựng, thay đổi hiện trạng đất sai quy định để báo cáo với UBND phường thông qua tổ công tác khu vực. Từ đó, tổ công tác và phòng chuyên môn khẩn trương tiến hành thẩm định tính pháp lý và tiến hành xử lý… Cơ chế này đánh dấu bước chuyển dịch quan trọng từ phương thức quản lý theo vụ việc (chờ vi phạm xảy ra mới xử lý) sang quản lý thường xuyên, chủ động theo địa bàn. Trách nhiệm gắn chặt với quyền hạn giúp loại bỏ hoàn toàn tình trạng buông lỏng quản lý, phối hợp chồng chéo hay đùn đẩy trách nhiệm giữa các bên.

Ngoài ra, phường đã công khai đường dây nóng của Chủ tịch, Phó Chủ tịch phường và trưởng các phòng chuyên môn để tiếp nhận tin báo từ quần chúng nhân dân một cách nhanh chóng, thuận lợi.

Tập trung xử lý dứt điểm vi phạm

Với phương châm: “Lấy phòng ngừa là chính, phát hiện từ sớm, xử lý từ đầu; không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, công tác tuần tra phát hiện các vi phạm trong lĩnh vực đất đai, TTXD trên địa bàn phường được thực hiện liên tục cả trong và ngoài giờ hành chính, kể cả ngày nghỉ, ngày lễ. Sau một năm triển khai, lực lượng chức năng toàn phường đã phát hiện 133 trường hợp vi phạm; trong đó, có 100 trường hợp vi phạm về đất đai và 33 trường hợp vi phạm TTXD. Đến hết tháng 7/2026, chính quyền địa phương đã xử lý dứt điểm 125 trường hợp vi phạm, đạt tỷ lệ trên 94%. Đối với 8 trường hợp còn lại, các phòng chuyên môn đang khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để xử lý nghiêm theo quy định pháp luật. Một số công trình do được phát hiện vi phạm từ sớm; chủ công trình sau được tuyên truyền, vận động đã tự giác tháo dỡ, khôi phục lại hiện trạng ban đầu, giúp giảm thiểu tối đa việc phải tổ chức cưỡng chế quy mô lớn, không để hình thành các công trình sai phạm nghiêm trọng và ngăn chặn nguy cơ phát sinh các “điểm nóng” về an ninh trật tự.

Qua phân loại, có khoảng 60% số vụ vi phạm liên quan đến việc xây dựng cơ sở hoạt động lưu trú, dịch vụ du lịch; 40% liên quan đến xây dựng nhà ở của người dân địa phương. Việc làm này giúp chính quyền địa phương áp dụng linh hoạt các biện pháp xử lý theo hướng vừa mềm dẻo thuyết phục, vừa kiên quyết cưỡng chế đối với các trường hợp cố tình chống đối. Những vụ việc có tính chất nghiêm trọng, có dấu hiệu tội phạm được củng cố hồ sơ, xem xét chuyển cơ quan chức năng.

Trong công tác quản lý đất đai và TTXD, phường Nam Hoa Lư còn đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đưa thiết bị bay không người lái (UAV) và công nghệ vệ tinh viễn thám vào thực địa tại các khu vực thung sâu, núi đá dựng đứng hay rừng đặc dụng thuộc khu vực Tràng An…, giúp phát hiện sớm các sai phạm, tối ưu hóa nhân lực quản lý và cung cấp chứng cứ pháp lý khi xử lý vi phạm.

Cùng với công nghệ, “thế trận lòng dân” được xây dựng vững chắc thông qua công tác dân vận, đổi mới toàn diện hình thức tuyên truyền… Chia sẻ về kinh nghiệm thực tế, đồng chí Trịnh Văn Tuyên, Bí thư Chi bộ phố Văn Lâm - một địa bàn trọng điểm nằm đan xen giữa vùng lõi và vùng đệm di sản cho biết: Văn Lâm là địa bàn có tỉ lệ người dân tham gia làm dịch vụ du lịch nhiều nhất phường. Do đó, chi bộ đã chỉ đạo đổi mới theo phương châm “Đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng”; tập trung tuyên truyền, phân tích để người dân hiểu rõ vấn đề: Khách du lịch đến với Văn Lâm vì nơi đây có cảnh quan thiên nhiên hoang sơ, có hệ thống núi đá, hang động vẹn nguyên. Nếu nhân dân tự ý lấn chiếm, bê tông hóa trái phép, phá vỡ cảnh quan, du khách sẽ quay lưng, khi đó chính người dân chịu thiệt hại sinh kế đầu tiên. Nhờ đó, nhận thức của người dân đã chuyển từ “bị buộc phải chấp hành” sang “tự giác đồng hành cùng chính quyền”.

Hiện nay, tốc độ đô thị hóa và phát triển du lịch trên địa bàn phường diễn ra nhanh; nhu cầu nâng cấp nhà ở, homestay của người dân khá lớn. Mặt khác, năng lực và kinh nghiệm của một số cán bộ cơ sở chưa đồng đều, thời điểm ban đầu còn tâm lý nể nang, né tránh va chạm; công tác tuyên truyền ở một số địa bàn còn chưa hiệu quả; việc phối hợp ở cấp cơ sở có lúc còn lỏng lẻo; việc thiết lập hồ sơ xử lý hành chính đối với các vụ việc phức tạp, do lịch sử để lại có liên quan đến đất đai, TTXD vẫn chưa được giải quyết dứt điểm… Điều đó làm ảnh hưởng không nhỏ tới hiệu quả quản lý TTXD thực tế ở địa phương.

Tuy nhiên, với quyết tâm không để tái diễn tình trạng vi phạm TTXD, thời gian tới, phường Nam Hoa Lư xác định tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao vai trò điều hành của chính quyền và thực hiện triệt để phương châm gắn trách nhiệm người đứng đầu. Các bí thư chi bộ, tổ trưởng tổ dân phố, tổ trưởng tổ tuần tra phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật và cấp trên nếu để xảy ra sai phạm trên địa bàn quản lý mà không phát hiện, báo cáo kịp thời.

Bên cạnh đó, phường cũng tăng cường phối hợp chặt chẽ với Công an phường, Hạt Kiểm lâm và Ban Quản lý Quần thể danh thắng Tràng An để tạo thành sức mạnh tổng hợp trong xử lý vi phạm, quyết tâm giữ vững kỷ cương, bảo vệ vẹn nguyên những giá trị nổi bật toàn cầu của Quần thể danh thắng Tràng An cho các thế hệ mai sau.