'Rác AI' len lỏi vào công sở Mỹ

Áp lực sử dụng AI khiến nhân viên tạo ra nội dung kém chất lượng, làm tăng khối lượng công việc cho đồng nghiệp và cấp trên. Đồ họa: Asya Demidova.

Michelle Volberg, nhà sáng lập kiêm CEO Twill, công ty tuyển dụng nhân sự công nghệ tại Mỹ, từng gửi một email ngắn đến toàn bộ nhân viên với yêu cầu: “Xin đừng nói chuyện với tôi như robot nữa”.

Khoảng nửa năm trước, Volberg nhận thấy ngày càng nhiều email và tin nhắn Slack từ nhân viên có dấu hiệu được sao chép trực tiếp từ Claude, chatbot trí tuệ nhân tạo (AI) do Anthropic phát triển.

Câu chữ hoàn chỉnh, dấu câu chuẩn và giọng điệu trang trọng hơn bình thường, nhưng nội dung lại thiếu bối cảnh về khách hàng, thậm chí xuất hiện thông tin sai do AI tạo ra.

Chia sẻ với Business Insider, CEO cho biết các tin nhắn mang giọng điệu lạc quan quá mức, thiếu hiểu biết về công ty và không giải quyết được vấn đề. Tình trạng này xuất hiện sau khi công ty triển khai Claude cho 10 nhân viên. Bà sau đó yêu cầu nhân sự chỉ dùng AI để hỗ trợ lên ý tưởng, phân tích công việc và giữ cách diễn đạt tự nhiên khi giao tiếp nội bộ.

“Đừng gửi câu đó qua email hay Slack nếu ngoài đời không giao tiếp như vậy”, bà nói. Sau đó, các cuộc trao đổi trong công ty tự nhiên hơn, mối quan hệ giữa đồng nghiệp cũng được cải thiện.

Nhân sự lạm dụng

Hiện tượng Volberg gặp phải ngày càng phổ biến tại các văn phòng khi doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng AI tạo sinh.

Năm 2025, các nhà nghiên cứu thuộc Stanford Social Media Lab, phòng nghiên cứu về hành vi và truyền thông số của Đại học Stanford (Mỹ), cùng BetterUp Labs, bộ phận nghiên cứu của công ty huấn luyện và phát triển nhân sự BetterUp, đặt tên cho hiện tượng này là “workslop” (tạm dịch: rác AI công sở).

Khái niệm dùng để chỉ những email, báo cáo, tài liệu hay slide được AI tạo ra nhưng dài dòng, chất lượng thấp và không giúp người nhận xử lý công việc tốt hơn. Nội dung có thể trông chỉn chu ở bề ngoài nhưng khiến đồng nghiệp phải dành thêm thời gian đọc, kiểm tra, sửa lỗi hoặc tìm lại ý chính.

Kate Niederhoffer, Giám đốc khoa học tại BetterUp Labs, bộ phận nghiên cứu của công ty phát triển nhân sự BetterUp, cho rằng nội dung AI kém chất lượng không chỉ xuất phát từ sự lười biếng của nhân viên mà còn liên quan môi trường làm việc.

CEO Twill từng gửi email yêu cầu toàn bộ nhân viên ngừng giao tiếp như robot sau khi công ty triển khai Claude. Ảnh: @michellevolberg/Linkedin.

Nhiều doanh nghiệp yêu cầu sử dụng AI, thậm chí đưa kỹ năng này vào đánh giá hiệu suất, nhưng thiếu hướng dẫn và tiêu chí đo lường rõ ràng. Điều này khiến nhân viên chịu áp lực sử dụng công nghệ, dễ chạy theo số lượng nội dung mà bỏ qua chất lượng.

Nghiên cứu ban đầu của BetterUp Labs về rác AI công sở cho thấy hơn một nửa người tham gia khảo sát thừa nhận từng gửi cho đồng nghiệp nội dung mà chính họ cho rằng không hữu ích hoặc có chất lượng thấp.

Niederhoffer nhận định nhân viên có thể tạo ra những nội dung này vì muốn đáp ứng yêu cầu sử dụng AI của công ty, thử nghiệm công nghệ mới hoặc đang quá tải và tìm cách giảm bớt công việc.

Doanh nghiệp siết cách dùng AI

Trước làn sóng nội dung AI tràn vào nơi làm việc, một số doanh nghiệp đã ban hành quy định riêng.

Tháng 8, Varun Anand, đồng sáng lập Clay, công ty phần mềm hỗ trợ bán hàng và quản lý dữ liệu khách hàng tại Mỹ, công bố chính sách viết bằng AI của doanh nghiệp trên LinkedIn.

Clay không cấm nhân viên sử dụng công nghệ trong quá trình viết. Tuy nhiên, người viết phải chịu trách nhiệm cho từng ý tưởng và từng câu trong tài liệu.

Công ty cũng đặt nguyên tắc: thời gian tạo ra một tài liệu nên dài hơn thời gian người khác cần để đọc nó. Chính sách đề cao cách viết ngắn gọn, thể hiện suy nghĩ riêng của nhân viên, không quá chú trọng câu chữ trau chuốt.

Scott Stevenson, CEO Spellbook, công ty phần mềm AI dành cho ngành pháp lý, cũng đưa ra quan điểm tương tự. Trong hướng dẫn nội bộ đầu tháng 9, ông cho hay muốn đọc 5 gạch đầu dòng còn thô nhưng thể hiện rõ suy nghĩ của nhân viên hơn một tài liệu 5 trang được trình bày hoàn hảo bằng AI. Spellbook đồng thời yêu cầu nội dung giao tiếp với khách hàng phải do con người trực tiếp viết.

Lo ngại nội dung AI kém chất lượng ảnh hưởng hiệu suất và uy tín, Eric Fischgrund, người điều hành FischTank PR, công ty quan hệ công chúng tại Mỹ, cấm nhân viên dùng AI để viết nội dung gửi phóng viên hoặc khách hàng, đồng thời sử dụng công cụ phát hiện AI để kiểm tra.

Năm ngoái, công ty này đã sa thải một nhân viên vì nhiều lần sử dụng AI trong những công việc đã được quy định không được phép. Lần đầu, hai bên trao đổi trực tiếp. Lần thứ hai, nhân viên nhận cảnh báo. Khi tình trạng tiếp diễn lần thứ ba, công ty quyết định chấm dứt hợp tác.

Làn sóng “rác AI” tràn vào công sở Mỹ khiến nhiều CEO phải ban hành quy định mới. Ảnh minh họa: Hannah McKay/Reuters.

Zocdoc, nền tảng công nghệ y tế giúp người dùng tìm kiếm và đặt lịch với bác sĩ tại Mỹ, cũng ban hành hướng dẫn chống nội dung AI kém chất lượng hồi tháng 8. Công ty yêu cầu nhân viên kiểm tra kỹ nội dung trước khi gửi, thông báo rõ khi có sử dụng AI và chủ động đưa ra ý tưởng của riêng mình.

Jessica Aptman, Giám đốc truyền thông Zocdoc, cho biết chính sách nhằm khuyến khích nhân viên chủ động tư duy và sáng tạo khi dùng AI. Theo bà, việc quá phụ thuộc công nghệ có thể khiến nhân viên mất uy tín với đồng nghiệp và giảm giá trị đóng góp trong công ty.

Theo Niederhoffer, việc hạn chế AI chưa đủ để giải quyết tình trạng nội dung kém chất lượng. Doanh nghiệp cần xây dựng môi trường làm việc cởi mở, hướng dẫn rõ những công việc có thể sử dụng AI và khuyến khích nhân viên chủ động tư duy.

AI có thể hỗ trợ lên ý tưởng, tổng hợp thông tin và xử lý công việc lặp lại. Tuy nhiên, nếu nhân viên quá phụ thuộc vào công nghệ và bỏ qua khâu kiểm tra, đồng nghiệp sẽ phải mất thêm thời gian chỉnh sửa, khiến hiệu suất chung bị ảnh hưởng.