Rác tiếp tục cháy ở Hải Phòng: Khoảng trống nào trong quản lý chất thải?

Cháy tại bãi rác cũ xã Kiến Minh ngày 17/8/2026.

Trong nhiều ngày, phóng viên ghi nhận rác cháy âm ỉ, có thời điểm bùng thành ngọn lửa tại khu vực sát điểm tập kết rác thải sinh hoạt ở thôn Phong Cầu. Khói từ các đống rác cháy phát tán ra khu vực xung quanh.

UBND xã Kiến Minh cho biết khu đất này trước đây là bãi rác của xã Đại Đồng, nay đã ngừng hoạt động. Hiện địa phương bố trí một điểm tập kết rác sinh hoạt cạnh khu vực bãi rác cũ. Chính quyền không cho phép tổ chức, cá nhân đưa rác vào bãi rác cũ hoặc thực hiện việc đốt rác. Tuy nhiên, thực tế rác vẫn xuất hiện và cháy nhiều lần.

Rác cháy nhiều lần, câu hỏi từ hiện trường

Theo ghi nhận của phóng viên, tại khu vực sát điểm tập kết có nhiều đống chất thải gồm rác sinh hoạt, bao bì và các loại vật liệu khác. Một số vị trí cháy âm ỉ, bên trong đỏ lửa; có thời điểm ngọn lửa bùng lên trên bề mặt đống rác.

Đáng chú ý, hiện tượng này không chỉ được ghi nhận một lần. Theo UBND xã Kiến Minh, địa phương từng phát hiện cháy tại một số vị trí, trong đó có khu vực bãi rác cũ ở thôn Phong Cầu. Xã đã chỉ đạo dập lửa nhưng chưa xác định được người thực hiện hành vi đốt.

Người dân sống và thường xuyên qua lại khu vực cũng phản ánh tình trạng cháy rác đã xảy ra nhiều lần, có thời điểm cháy lớn, kéo dài nhiều giờ, khói và mùi phát tán ra xung quanh.

Những phản ánh này cần được cơ quan chức năng tiếp tục xác minh. Song qua thực tế hiện trường, có thể thấy một vấn đề rõ ràng: chất thải vẫn tồn tại tại khu vực bãi rác cũ và tình trạng cháy vẫn tái diễn, trong khi đây là khu vực thuộc phạm vi quản lý của chính quyền địa phương.

Do đó, cần xác định cụ thể ranh giới giữa bãi rác cũ và điểm tập kết hiện nay; nguồn gốc lượng rác đang tồn tại; quy trình thu gom, tập kết, vận chuyển rác; đồng thời làm rõ nguyên nhân dẫn đến các vụ cháy.

Nếu là hành vi đốt rác trái phép, cần xác định đối tượng và xử lý theo quy định. Nếu chưa xác định được người đốt, câu chuyện quản lý vẫn chưa thể dừng lại ở việc dập lửa.

Cháy tại bãi rác cũ xã Kiến Minh ngày 28/8/2026.

Từ một điểm cháy rác nhìn rộng hơn về quản lý môi trường

Đốt rác ngoài trời không chỉ làm mất mỹ quan hoặc gây mùi khó chịu. Khi chất thải sinh hoạt có chứa nhựa, cao su, bao bì và nhiều vật liệu khác bị đốt không kiểm soát, các chất ô nhiễm có thể phát tán vào không khí, ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Đây cũng chính là vấn đề Hải Phòng đang đặt trong yêu cầu kiểm soát ô nhiễm không khí trên toàn thành phố. Ngày 24/12/2025, UBND TP Hải Phòng ban hành Chỉ thị số 18/CT-UBND về triển khai các biện pháp cấp bách kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí. Thành phố xác định hoạt động đốt mở, trong đó có đốt rác thải và phụ phẩm nông nghiệp, là một trong những nguồn tác động đến chất lượng không khí. Chỉ thị yêu cầu UBND các xã, phường, đặc khu chịu trách nhiệm toàn diện về kiểm soát nguồn thải trên địa bàn; đồng thời phối hợp với lực lượng chức năng để kiểm tra, xử lý tình trạng đốt rác, chất thải trái phép.

Đáng chú ý, sau đó Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng tiếp tục yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát, tổ chức tuần tra tại những khu vực thường xuyên xảy ra tình trạng đổ trộm, đốt chất thải như điểm tập kết rác, bãi rác tạm, khu đất trống và khu vực giáp ranh.

Như vậy, quản lý chất thải không chỉ là thu gom và vận chuyển rác ra khỏi khu dân cư. Quan trọng hơn là phải kiểm soát toàn bộ quá trình từ phát sinh – phân loại – thu gom – tập kết – vận chuyển – xử lý, đồng thời ngăn chặn việc đổ trộm và đốt chất thải ngoài quy định.

Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với yêu cầu xây dựng nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và hệ thống quản lý chất thải bền vững. Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đã đặt nền tảng pháp lý cho việc quản lý chất thải và bảo vệ môi trường theo hướng chủ động phòng ngừa, kiểm soát nguồn gây ô nhiễm.

Với ngành nông nghiệp, câu chuyện này càng có ý nghĩa. Một nền nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn không thể tách rời một môi trường nông thôn sạch, hệ thống thu gom và xử lý chất thải hiệu quả, cũng như ý thức cộng đồng trong sử dụng tài nguyên và giảm phát sinh chất thải.

Công nhân thu gom rác ngay cạnh bãi rác cũ xã Kiến Minh ngày 5/9/2026.

Cháy tại bãi rác xã Kiến Minh ngày 7/9/2026.

Bãi rác cũ xã Kiến Minh ngày 7/10/25026.

Bãi rác cũ xã Kiến Minh ngày 5/10/2026.

Không để quản lý chất thải dừng ở việc “dập lửa”

Từ câu chuyện tại Phong Cầu, điều cần được quan tâm không chỉ là tìm người đốt rác mà còn là khắc phục những khoảng trống trong quản lý để không tiếp tục phát sinh điểm nóng về môi trường.

Trước hết, cần xác định rõ khu vực bãi rác cũ, điểm tập kết hiện nay và trách nhiệm quản lý đối với từng khu vực. Lượng rác tồn tại tại bãi rác cũ cần được kiểm tra, phân loại, thu gom và xử lý phù hợp, tránh để trở thành nguồn phát sinh ô nhiễm kéo dài.

Cùng với đó, cần kiểm soát chặt hoạt động thu gom, tập kết và vận chuyển rác; xác định rõ trách nhiệm của đơn vị thu gom cũng như cơ quan quản lý trong từng khâu.

Đối với những khu vực thường xuyên xảy ra đổ trộm hoặc đốt rác, việc tăng cường kiểm tra, tuần tra, giám sát và phát huy vai trò cộng đồng là cần thiết. Khi phát hiện vi phạm phải xử lý theo quy định; đồng thời cần có giải pháp phòng ngừa để không tái diễn.

Từ góc độ bảo vệ môi trường, đây không phải câu chuyện của riêng một bãi rác ở Phong Cầu. Đó là phép thử đối với năng lực quản trị chất thải ở cơ sở: rác phát sinh ở đâu, được quản lý như thế nào, ai chịu trách nhiệm và cuối cùng được xử lý ra sao.

Một hệ thống quản lý chất thải hiệu quả phải hướng tới mục tiêu giảm phát sinh, tăng phân loại, tái sử dụng và tái chế, xử lý an toàn phần chất thải còn lại; không để việc đốt hoặc đổ bỏ tùy tiện trở thành giải pháp cho những khoảng trống trong quản lý.

Với một địa phương như thành pố Hải Phòng đang đặt mục tiêu kiểm soát ô nhiễm không khí và xây dựng thành phố xanh, những điểm rác cháy kéo dài cần được xử lý từ gốc. Bởi bảo vệ môi trường không bắt đầu từ việc dập tắt một đám cháy, mà bắt đầu từ việc không để chất thải bị quản lý theo cách có thể tạo ra đám cháy đó.