Rút ngắn thời gian giải quyết án từ thực tiễn xét xử

Chủ động đổi mới phương pháp giải quyết án

Trong hoạt động xét xử, việc giải quyết các vụ án đúng thời hạn, bảo đảm chất lượng luôn là yêu cầu quan trọng đối với mỗi Thẩm phán.

Đặc biệt, đối với các vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình, quá trình giải quyết thường liên quan đến việc xác minh, thu thập chứng cứ, triệu tập đương sự và tổ chức hòa giải.

Nếu không chủ động sắp xếp công việc hợp lý, thời gian giải quyết có thể kéo dài, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.

Thẩm phán Trần Thị Ngọc Dung, Phó Chánh án TAND khu vực 4 - Vĩnh Long.

Xuất phát từ thực tiễn đó, Thẩm phán Trần Thị Ngọc Dung, Phó Chánh án TAND khu vực 4 - Vĩnh Long đã nghiên cứu, áp dụng sáng kiến giải quyết án theo hướng rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục tố tụng, đồng thời chú trọng nâng cao hiệu quả hòa giải.

Điểm đáng chú ý của sáng kiến là sự chủ động trong việc nghiên cứu, phân loại hồ sơ ngay từ khi được phân công giải quyết. Đối với những vụ án dân sự có nội dung đơn giản, chứng cứ đầy đủ, rõ ràng, Thẩm phán lựa chọn phương pháp tổ chức giải quyết phù hợp, hạn chế thời gian chờ đợi không cần thiết giữa các bước tố tụng.

Theo kinh nghiệm được Thẩm phán Trần Thị Ngọc Dung đúc kết, đối với những vụ án đủ điều kiện, việc gửi thông báo thụ lý kết hợp với thông báo về phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải giúp Thẩm phán chủ động hơn trong việc sắp xếp thời gian giải quyết.

Trường hợp các đương sự đã cung cấp đầy đủ bản tự khai, tài liệu, chứng cứ và đồng ý hòa giải, Thẩm phán tiến hành các thủ tục theo quy định, tạo điều kiện để các bên trao đổi, thống nhất phương án giải quyết tranh chấp.

Khi các đương sự đạt được thỏa thuận phù hợp với quy định pháp luật, Tòa án có thể ban hành quyết định công nhận sự thỏa thuận mà không phải mở phiên tòa xét xử.

Cách làm này không chỉ góp phần rút ngắn thời gian giải quyết vụ án mà còn giảm bớt chi phí đi lại, thời gian tham gia tố tụng của người dân. Đồng thời, Thẩm phán có thêm điều kiện tập trung nghiên cứu, giải quyết những vụ án phức tạp, đòi hỏi nhiều thời gian xác minh, thu thập và đánh giá chứng cứ.

Đáng chú ý, việc rút ngắn thời gian giải quyết án không đồng nghĩa với giản lược các thủ tục bắt buộc. Quá trình thực hiện vẫn phải bảo đảm đúng trình tự, thủ tục tố tụng, quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự.

Hiệu quả thể hiện qua kết quả giải quyết án

Việc áp dụng các giải pháp rút ngắn thời gian giải quyết án được Thẩm phán Trần Thị Ngọc Dung gắn với quá trình thực hiện nhiệm vụ chuyên môn trong năm công tác 2025.

Từ ngày 1/10/2024 đến ngày 30/9/2025, Thẩm phán Trần Thị Ngọc Dung được phân công giải quyết 134 vụ án, đã giải quyết 122 vụ, đạt tỷ lệ 91%, bình quân giải quyết 10,1 vụ/tháng.

Trong đó, án hình sự sơ thẩm giải quyết 8/8 vụ, đạt 100%; án dân sự sơ thẩm giải quyết 53/65 vụ, đạt 81,5%; án hôn nhân và gia đình giải quyết 55/55 vụ, đạt 100%. Đối với án hành chính sơ thẩm và các vụ việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính, tỷ lệ giải quyết đều đạt 100%.

Đặc biệt, trong năm công tác, không có án bị hủy, sửa; không có án tồn quá hạn luật định. Đây là kết quả đáng ghi nhận trong việc thực hiện đồng thời hai yêu cầu: đẩy nhanh tiến độ giải quyết án và bảo đảm chất lượng xét xử.

Công tác hòa giải cũng được chú trọng với 39/108 vụ hòa giải, đối thoại thành, đạt tỷ lệ 36,11%. Kết quả này phản ánh sự quan tâm của Thẩm phán đối với việc tạo điều kiện để các đương sự tự nguyện thỏa thuận, giải quyết tranh chấp.

Bên cạnh đó, Thẩm phán Trần Thị Ngọc Dung thực hiện 2 phiên tòa rút kinh nghiệm; công bố 115 bản án, quyết định trên Cổng thông tin điện tử TAND tối cao, đạt tỷ lệ 100% đối với số bản án, quyết định thuộc diện công bố.

Trong quá trình công tác, Thẩm phán Trần Thị Ngọc Dung còn tích cực nghiên cứu, trao đổi chuyên môn nghiệp vụ thông qua phần mềm Trợ lý ảo Tòa án, với 4 câu hỏi, trả lời tình huống pháp lý và 3 ý kiến đóng góp, bình luận tình huống chuyên môn.

Không chỉ thực hiện nhiệm vụ xét xử, trên cương vị Phó Chánh án TAND khu vực 4 - Vĩnh Long, Thẩm phán Trần Thị Ngọc Dung còn tham mưu, giúp Chánh án trong công tác quản lý, điều hành, góp phần cùng tập thể đơn vị hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Từ kết quả thực tiễn có thể thấy, sáng kiến rút ngắn thời gian giải quyết án của Thẩm phán Trần Thị Ngọc Dung tập trung vào những vấn đề cụ thể trong hoạt động tố tụng, không đòi hỏi thêm nguồn lực lớn mà chủ yếu phát huy tinh thần trách nhiệm, tính chủ động và kinh nghiệm chuyên môn của người thực hiện.

Việc phân loại vụ án ngay từ đầu, bố trí hợp lý các hoạt động tố tụng, tăng cường hòa giải và chủ động xác minh tại cơ sở là những giải pháp có thể nghiên cứu, vận dụng phù hợp trong quá trình giải quyết các vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình.

Trong bối cảnh ngành Tòa án tiếp tục chú trọng nâng cao chất lượng xét xử, đẩy nhanh tiến độ giải quyết các loại án, những kinh nghiệm được đúc kết từ thực tiễn như trên có ý nghĩa thiết thực, góp phần nâng cao hiệu quả công tác chuyên môn, hạn chế án tồn đọng, kéo dài và phục vụ tốt hơn yêu cầu bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.