Sáng kiến nhỏ, hiệu quả lớn

Kỹ sư Phạm Thanh Dương vận hành dây chuyền sản xuất tại Công ty TNHH Sankoh Việt Nam.

Giá trị từ việc cải tiến công nghệ

Công ty TNHH Sankoh Việt Nam (Khu công nghiệp Bờ trái sông Đà, phường Hòa Bình) chuyên sản xuất linh kiện, thiết bị cảm biến nhiệt độ dùng trong ô tô, máy điều hòa, máy tính, tủ lạnh... Trước đây, thanh hàng giữa 2 máy được chuyển bằng tay. Mặc dù robot công nghiệp có thể thay thế công việc này nhưng chi phí lớn và khó tương thích hoàn toàn với dây chuyền hiện có. Từ yêu cầu thực tế, kỹ sư Phạm Thanh Dương cùng đồng nghiệp đã thiết kế hệ thống vận chuyển chuyên dụng, kết hợp cơ khí, điện và điều khiển tự động. Sau nhiều lần thử nghiệm, hệ thống có thể thay thế hoàn toàn thao tác thủ công, giúp dây chuyền vận hành ổn định và tăng năng suất gần 1.000 sản phẩm/ngày. Chi phí đầu tư giảm hơn 10 lần so với phương án sử dụng robot công nghiệp. Từ mô hình đầu tiên, doanh nghiệp nhân rộng thành 6 hệ thống tại các nhà máy ở phường Hòa Bình và xã Lạc Sơn, mang lại giá trị làm lợi hơn 5 tỷ đồng.

Tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm kỹ thuật Hưng Yên, vào làm việc tại công ty hơn 10 năm, anh Dương nhận thấy những bất hợp lý trong nhiều thao tác. Anh cho rằng, mỗi sáng kiến thường bắt đầu từ việc rà lại từng công đoạn, tìm khâu đang tốn nhân công, thời gian hoặc chưa đạt độ chính xác cần thiết để cải tiến. Vì vậy, anh cùng đồng nghiệp nghiên cứu giải pháp “Hệ thống vận chuyển thanh hàng tự động giữa hai máy móc”. Giải pháp này đã đoạt giải Nhất tại Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Phú Thọ năm 2025. Trước đó, anh Dương được Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam trao Bằng Lao động sáng tạo.

Tại Công ty TNHH Công nghệ Cosmos 1 (Khu công nghiệp Thụy Vân, phường Nông Trang), chị Đặng Thị Lượng - Phó trưởng Phòng Hoàn thành KCS được đồng nghiệp gọi là “cây sáng kiến” có hơn 15 năm làm việc trong lĩnh vực cơ khí chính xác. Trong quá trình làm việc, chị nhận ra những điểm chưa hợp lý trong các thao tác và đề xuất nhiều cải tiến sắp xếp lại sản xuất, nâng sản lượng, tiết kiệm chi phí. Cụ thể, tại công đoạn dùng đồ gá để cố định và kiểm tra sản phẩm, chị đề xuất sắp xếp lại các bước thao tác. Cách làm mới có thể giảm nhu cầu bố trí 2 nhân công trong mỗi ca nhưng vẫn bảo đảm chất lượng sản phẩm và làm lợi hơn 253 triệu đồng. Ở một sáng kiến khác, chị Lượng có ý tưởng điều chỉnh chiều dài túi ni-lông cho vừa sản phẩm, từ đó giảm lượng vật liệu đóng gói, làm lợi hơn 200 triệu đồng cho doanh nghiệp.

Nuôi dưỡng sức sáng tạo

Theo thống kê của Sở Khoa học và Công nghệ, trong 9 tháng năm 2026, toàn tỉnh có 128 sáng kiến được chứng nhận áp dụng hiệu quả và có khả năng nhân rộng, gồm 125 sáng kiến cấp tỉnh và 3 sáng kiến phạm vi toàn quốc. Hơn 1.000 sáng kiến áp dụng lần đầu tại cơ sở cũng được các cơ quan, đơn vị, địa phương xem xét, công nhận.

Phạm vi sáng tạo mở rộng từ cải tiến máy móc, tổ chức sản xuất đến phát triển phần mềm, khai thác dữ liệu và tự động hóa. Tại Công ty Điện lực Phú Thọ, anh Phùng Đức Hải - chuyên viên công nghệ thông tin có 5 sáng kiến được áp dụng từ năm 2024 đến nay, trong đó, 3 sáng kiến được công nhận cấp tổng công ty. Phần mềm dự báo phụ tải do anh xây dựng giúp tự động hóa quá trình tính toán, hỗ trợ dự báo sản lượng điện và cung cấp dữ liệu phục vụ điều hành. Công ty Điện lực Phú Thọ đặt mục tiêu mỗi năm có ít nhất 25 sáng kiến, phấn đấu đạt 100 sáng kiến trong giai đoạn 2025 - 2028; khoảng 10% cán bộ, công nhân viên trở thành tác giả hoặc đồng tác giả. Những chỉ tiêu cụ thể cho thấy sáng kiến đã trở thành một phần trong kế hoạch sản xuất của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay, từ ý tưởng đến giải pháp được ứng dụng rộng rãi vẫn còn nhiều trở ngại. Nguyên nhân chủ yếu do việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu còn hạn chế; hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thiếu nguồn lực và tổ chức trung gian. Nhiều doanh nghiệp nhỏ chưa đủ kinh phí thử nghiệm, trong khi người có sáng kiến thiếu điều kiện hoàn thiện sản phẩm và chứng minh hiệu quả.

Toàn tỉnh hiện có 25 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, 6 doanh nghiệp công nghệ cao, tổng doanh thu 9 tháng năm 2026 ước đạt trên 70.000 tỷ đồng. Sàn giao dịch công nghệ và thiết bị trực tuyến VPTEX thu hút 2.286 doanh nghiệp đăng ký, đăng tải 16.212 sản phẩm chào bán và tiếp nhận 5.462 lượt đề nghị báo giá, tư vấn. Nhu cầu tìm kiếm, tiếp nhận và đổi mới công nghệ trong sản xuất - kinh doanh ngày càng rõ nét. Tỉnh đang xây dựng lộ trình đổi mới công nghệ cho các ngành kinh tế mũi nhọn, tăng kết nối doanh nghiệp với cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học và chuyên gia. Đây là điều kiện để những ý tưởng bắt nguồn từ thực tế công việc được thử nghiệm, hoàn thiện và đưa vào sử dụng. Một sáng kiến dù nhỏ, nếu giải quyết đúng vấn đề, có thể giảm sức lao động, tiết kiệm chi phí và tạo ra giá trị lâu dài cho doanh nghiệp.