Siết chặt khung pháp lý đối với hoạt động livestream bán thuốc và thực phẩm chức năng

Trả lời câu hỏi của phóng viên liên quan đến vấn đề bán thuốc và các sản phẩm liên quan đến thuốc trên môi trường thương mại điện tử, cụ thể là phương thức livestream tại Họp báo thường kỳ Quý III/2026 của Bộ Công Thương diễn ra chiều 07/10/2026, bà Lại Việt Anh - Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử cho biết, thời gian qua, việc bán thuốc, các sản phẩm liên quan đến thuốc và thực phẩm chức năng trên môi trường điện tử, đặc biệt qua phương thức livestream, xuất hiện tràn lan và gây ra nhiều thách thức đối với công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Vấn đề này xuất phát từ cả nguyên nhân chủ quan và khách quan.

Bà Lại Việt Anh - Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử cho biết, Bộ Công Thương đã triển khai nhiều biện pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và tăng cường quản lý hoạt động bán thuốc trên nền tảng thương mại điện tử

Về khách quan, đặc thù của hoạt động livestream liên quan đến nhiều bên như người bán, người thực hiện livestream và các nền tảng. Trong đó, người livestream có thể thay đổi địa điểm nhanh chóng, nguồn hàng tách rời khỏi địa điểm phát sóng, gây rất nhiều khó khăn cho việc xác minh nguồn gốc cũng như các mặt hàng được giao dịch.

Về nguyên nhân chủ quan, khung pháp lý đối với hoạt động bán các sản phẩm thuốc hoặc liên quan đến thuốc vẫn cần tiếp tục hoàn thiện để phù hợp hơn với thực tiễn. Mặc dù quy định hiện hành của Luật Dược (được sửa đổi, bổ sung năm 2024) đã đưa ra một số giới hạn đối với phương thức kinh doanh thuốc, nhưng vẫn chưa điều chỉnh cụ thể về hoạt động livestream đối với các sản phẩm này.

Trước thực tế đó, Bộ Công Thương đã triển khai nhiều biện pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và tăng cường quản lý hoạt động bán thuốc trên nền tảng thương mại điện tử. Cụ thể, Luật Thương mại điện tử năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2026) lần đầu tiên đưa ra quy định riêng về hoạt động livestream bán hàng. Trước đây, quy định chỉ điều chỉnh hoạt động bán hàng trên các gian hàng cố định thuộc nền tảng thương mại điện tử - nơi việc lưu vết diễn ra dễ dàng. Trong khi đó, việc lưu vết, thu thập chứng cứ giao dịch cũng như các hoạt động diễn ra qua livestream rất khó khăn và chưa có quy định điều chỉnh. Do đó, điểm mấu chốt của Luật Thương mại điện tử là quy định về việc xác thực điện tử danh tính của người livestream trước khi phát sóng. Đây được kỳ vọng là biện pháp giúp thắt chặt khung quản lý và bảo vệ tốt hơn quyền lợi người tiêu dùng trong tương lai.

Đáng chú ý, theo quy định của Luật và Nghị định 248/2026/NĐ-CP ngày 30/6/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Thương mại điện tử, nền tảng phải xác thực điện tử danh tính của cả người bán lẫn người livestream trước khi phát sóng; phải dừng phát sóng và gỡ bỏ những nội dung vi phạm, đồng thời lưu trữ dữ liệu livestream tối thiểu 01 năm. Người bán và người livestream cũng có trách nhiệm cung cấp thông tin trung thực về hàng hóa. Đồng thời, Nghị định này quy định rõ trách nhiệm gỡ bỏ nội dung vi phạm trong vòng 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu của cơ quan nhà nước.

Việc bán thuốc, các sản phẩm liên quan đến thuốc và thực phẩm chức năng trên môi trường điện tử, đặc biệt qua phương thức livestream, xuất hiện tràn lan và gây ra nhiều thách thức đối với công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Đánh giá về kết quả đạt được, đại diện Cục Thương mại điện tử thông tin, từ đầu năm 2026 đến nay, Cục đã yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử tăng cường rà soát, hoàn thiện quy trình và biện pháp kiểm duyệt đối với người bán, sản phẩm và dịch vụ thuộc danh mục hàng hóa hạn chế kinh doanh, kinh doanh có điều kiện, đặc biệt là dược phẩm, thực phẩm chức năng, rượu bia, thuốc lá điếu, thuốc lá điện tử và các sản phẩm có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Nhờ đó, Cục đã phối hợp với các nền tảng rà soát, gỡ bỏ 116.000 sản phẩm, xử lý hơn 31.000 gian hàng trên các nền tảng thương mại điện tử và tiếp nhận hơn 200 lượt phản ánh qua hotline, thư điện tử.

Về định hướng trong thời gian tới, Cục Thương mại điện tử đề ra 3 nhóm giải pháp trọng tâm bao gồm: nâng cao trách nhiệm của các nền tảng trong việc xác thực người bán, kiểm soát hàng hóa và kịp thời xử lý vi phạm theo quy định của pháp luật; tăng cường phối hợp với Bộ Y tế và các cơ quan chức năng trong việc giám sát, xác minh, xử lý các hành vi kinh doanh, quảng cáo thuốc trái quy định; đồng thời tiến tới hoàn thiện chế tài xử lý vi phạm nhằm đáp ứng các quy định mới của Luật Thương mại điện tử.

Song song với các giải pháp trên, bà Lại Việt Anh cho biết, Cục Thương mại điện tử mong tiếp tục nhận được sự phối hợp từ các phóng viên, cơ quan báo chí - lực lượng ở tuyến đầu giúp phát hiện, phản ánh kịp thời các hành vi vi phạm. Trên cơ sở đó, cơ quan quản lý nhà nước sẽ phối hợp với các nền tảng phản ứng nhanh, chủ động ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật, góp phần bảo vệ hiệu quả quyền lợi người tiêu dùng trong lĩnh vực thương mại điện tử.