Siết 'luật chơi' thanh toán 60 ngày: Dấu chấm hết cho cuộc chiến giá rẻ của xe điện Trung Quốc?

Trong bối cảnh doanh số ô tô nội địa Trung Quốc sụt giảm 27,1% so với cùng kỳ, Bắc Kinh vừa kích hoạt cơ chế giám sát công khai chu kỳ thanh toán 60 ngày đối với 17 hãng xe lớn. Quy định siết chặt dòng tiền và cấm sử dụng hối phiếu thương mại để trì hoãn công nợ không chỉ bảo vệ chuỗi cung ứng phụ trợ mà còn trực tiếp cắt đứt nguồn vốn "tài trợ ngầm" cho cuộc chiến giảm giá khốc liệt của ngành xe điện đại lục.

Doanh số nội địa lao dốc thúc đẩy siết chặt kỷ luật dòng tiền: Trong tháng gần nhất, doanh số ô tô tại Trung Quốc giảm tới 27,1% (xuống còn 1,64 triệu xe) và lũy kế 10 tháng giảm 22,3% (còn 15,98 triệu xe). Trước nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng, Bắc Kinh chính thức kích hoạt cơ chế giám sát công khai hàng năm đối với 17 hãng xe lớn, buộc thanh toán công nợ trong tối đa 60 ngày.
Bịt kín kẽ hở lạm dụng hối phiếu thương mại để chiếm dụng vốn: Nhiều hãng xe điện từng kéo dài thời hạn trả nợ kỷ lục lên tới 300 ngày. Dù báo cáo sổ sách ghi nhận mức trung bình 54 ngày, thực tế tiền mặt về tài khoản nhà cung cấp vẫn mất từ 115 đến 225 ngày do lạm dụng hối phiếu. Quy định mới nghiêm cấm dùng phương thức thanh toán không tiền mặt để tính vào mốc 60 ngày và cấm ép nhà cung cấp giảm giá linh kiện.
Chấm dứt cuộc chiến giá rẻ và thanh lọc các hãng xe yếu kém: Việc mất đi nguồn vốn lưu động miễn phí từ chuỗi cung ứng buộc các hãng xe phải chịu chi phí vốn thực tế, trực tiếp thu hẹp dư địa bán phá giá để giành thị phần.

Sức ép suy giảm nội địa và sự trỗi dậy của công cụ giám sát 60 ngày

Thị trường ô tô lớn nhất thế giới đang bước vào giai đoạn thanh lọc đầy khắc nghiệt khi sức mua nội địa liên tục phát đi những tín hiệu suy yếu đáng báo động. Theo dữ liệu tổng hợp từ Hiệp hội Xe hơi Chở khách Trung Quốc, trong tháng vừa qua, tổng cộng khoảng 100 thương hiệu ô tô tại Trung Quốc đại lục chỉ bàn giao được 1,64 triệu xe chạy xăng và xe điện cho khách hàng trong nước, ghi nhận mức sụt giảm sâu tới 27,1% so với cùng kỳ năm ngoái.

Tính chung cả 10 tháng đầu năm, tổng lượng xe giao trong nước cũng đã giảm 22,3% so với cùng kỳ, lùi về mốc 15,98 triệu chiếc. Sự sụt giảm kéo dài về thanh khoản tiêu thụ ngay lập tức làm dấy lên lo ngại về việc các hãng sản xuất ô tô sẽ quay trở lại thói quen kéo dài thời gian chiếm dụng vốn của các đối tác cung ứng linh kiện nhằm tự cứu lấy dòng tiền của chính mình.

Nhằm ngăn chặn rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng từ sớm, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc đã chính thức giao nhiệm vụ cho Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc (CAAM) tiến hành rà soát và đánh giá nghiêm ngặt chu kỳ thanh toán của 17 tập đoàn sản xuất ô tô lớn nhất cả nước.

Nhằm ngăn chặn rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng từ sớm, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc đã chính thức giao nhiệm vụ cho Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc (CAAM) tiến hành rà soát và đánh giá nghiêm ngặt chu kỳ thanh toán của 17 tập đoàn sản xuất ô tô lớn nhất cả nước.

Danh sách giám sát trọng điểm này bao gồm những cái tên đầu ngành như BYD và Geely Auto, với yêu cầu cốt lõi là buộc các nhà lắp ráp phải hoàn tất nghĩa vụ thanh toán cho các nhà cung cấp phụ tùng và dịch vụ trong vòng tối đa 60 ngày.

Điểm mang tính răn đe cao nhất trong đợt can thiệp lần này là tuyên bố từ phía hiệp hội ngành do chính phủ hậu thuẫn rằng toàn bộ báo cáo đánh giá tuân thủ sẽ được công khai minh bạch trước công chúng.

Cơ quan quản lý nhấn mạnh rằng việc giám sát thường niên và yêu cầu thiết lập hệ thống quản lý thanh toán hiệu quả là bước đi mang ý nghĩa sống còn để định hướng các doanh nghiệp thực hiện nghiêm túc cam kết tài chính, qua đó đảm bảo sự phát triển có trật tự và lành mạnh cho toàn bộ hệ sinh thái công nghiệp ô tô quốc gia.

"Chiêuthức" chiếm dụng vốn và lách luật bằng hối phiếu thương mại

Để hiểu rõ tầm ảnh hưởng của "luật chơi" 60 ngày đối với cấu trúc chi phí của xe điện Trung Quốc, cần nhìn lại cơ chế vận hành tài chính đặc thù của ngành này trong nhiều năm qua. Trước thời điểm cơ quan quản lý bắt đầu siết chặt kỷ luật vào năm ngoái, việc kéo dài chu kỳ thanh toán công nợ được xem là một công cụ tài chính phổ biến giúp các hãng xe duy trì lượng tiền mặt dự trữ khổng lồ.

Nguồn vốn chiếm dụng không mất lãi này cho phép các nhà sản xuất tiếp tục rót tiền vào hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ mới, đồng thời đóng vai trò là tấm đệm tài chính để bù đắp cho những chiến dịch giảm giá bán lẻ sâu trên toàn thị trường.

Theo các báo cáo thu nhập được công bố, một số nhà sản xuất ô tô, đặc biệt là các hãng chuyên về xe điện, từng kéo dài thời gian thanh toán cho các nhà cung cấp trong chuỗi cung ứng lên tới con số kỷ lục 300 ngày.

Dù vào tháng 6 năm ngoái, hơn một chục nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đã ký cam kết rút ngắn thời hạn thanh toán xuống còn 60 ngày sau sự can thiệp ban đầu của Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin, thực tế vận hành lại cho thấy nhiều kẽ hở tinh vi. Hồi tháng 2 năm nay, CAAM từng công bố kết quả điều tra cho thấy 17 hãng xe lớn chỉ mất trung bình 54 ngày để thanh toán cho đối tác kể từ thời điểm cam kết.

Tuy nhiên, ông Li Yanwei, thành viên ủy ban tư vấn thuộc Hiệp hội các đại lý ô tô Trung Quốc, đã chỉ ra một sự thật hoàn toàn khác trong báo cáo nghiên cứu công bố gần đây. Theo phân tích từ báo cáo tài chính quý 3 của các hãng xe niêm yết trên thị trường chứng khoán, con số 54 ngày trên sổ sách thực chất đạt được nhờ việc các hãng xe lạm dụng các công cụ thanh toán không dùng tiền mặt, điển hình là phát hành hóa đơn hoặc hối phiếu thương mại. Nếu tính theo thời gian thực tế để tiền mặt chảy về tài khoản của nhà cung cấp, chu kỳ thanh toán vẫn kéo dài từ 115 đến 225 ngày.

Chính vì vậy, trong tuyên bố siết chặt quản lý mới nhất, CAAM đã thẳng tay bịt kín mọi lỗ hổng kỹ thuật này.

CAAM quy định rõ ràng việc các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt, bao gồm cả hối phiếu thương mại, tuyệt đối không được sử dụng làm thước đo để tính vào thời hạn 60 ngày. Đồng thời, quy định mới nghiêm cấm các hãng xe ép buộc nhà cung cấp phải chấp nhận thanh toán bằng hối phiếu, cũng như cấm hành vi lấy lý do rút ngắn thời hạn thanh toán để ép các nhà cung cấp phải hạ giá bán linh kiện.

CAAM quy định rõ ràng việc các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt, bao gồm cả hối phiếu thương mại, tuyệt đối không được sử dụng làm thước đo để tính vào thời hạn 60 ngày. Đồng thời, quy định mới nghiêm cấm các hãng xe ép buộc nhà cung cấp phải chấp nhận thanh toán bằng hối phiếu, cũng như cấm hành vi lấy lý do rút ngắn thời hạn thanh toán để ép các nhà cung cấp phải hạ giá bán linh kiện.

Hồi kết cho cuộc chiến giá rẻ và cuộc đại thanh lọc các hãng xe yếu kém

Trong suốt hai năm qua, cuộc chiến giảm giá không hồi kết đã bào mòn biên lợi nhuận của hầu hết các nhà sản xuất, đẩy toàn ngành công nghiệp ô tô của Trung Quốc vào vòng xoáy cạnh tranh thiếu lành mạnh. Khi không còn có thể trì hoãn thanh toán hàng trăm ngày cho các nhà cung cấp pin, khung gầm và linh kiện điện tử, các hãng xe buộc phải sử dụng dòng tiền tự có hoặc vay thương mại với chi phí thực tế để duy trì hoạt động sản xuất. Điều này tạo ra hệ luỵ có thể làm gia tăng chi phí vốn và thu hẹp đáng kể dư địa để các hãng tiếp tục tung ra các đợt hạ giá sốc nhằm giành giật thị phần.

Động thái này sẽ đẩy nhanh quá trình phân hóa và đào thải tự nhiên trên thị trường ô tô Trung Quốc. Ông Phate Zhang, người sáng lập công ty cung cấp dữ liệu ngành CnEVPost có trụ sở tại Thượng Hải, nhận định rằng việc cơ quan quản lý ưu tiên sự công bằng và bảo vệ các nhà cung cấp quy mô nhỏ đang đặt các hãng xe vào bài toán sinh tồn thực sự khi thị trường nội địa rơi vào vòng xoáy đi xuống.

Việc Bắc Kinh xóa bỏ khả năng sử dụng công nợ chuỗi cung ứng như một nguồn vốn lưu động miễn phí đang giáng một đòn trực diện vào mô hình cạnh tranh dựa trên giá rẻ của ngành xe điện Trung Quốc.

Việc Bắc Kinh xóa bỏ khả năng sử dụng công nợ chuỗi cung ứng như một nguồn vốn lưu động miễn phí đang giáng một đòn trực diện vào mô hình cạnh tranh dựa trên giá rẻ của ngành xe điện Trung Quốc.

Trong khi những tập đoàn khổng lồ có quy mô sản xuất lớn và tiềm lực tài chính dồi dào vẫn có thể xoay xở để thích nghi với chu kỳ thanh toán 60 ngày bằng tiền mặt thực, thì một bộ phận không nhỏ các nhà sản xuất ô tô quy mô nhỏ đang phải đối mặt với khó khăn tài chính nghiêm trọng khi vật lộn để duy trì dòng tiền lành mạnh.

Nhìn rộng ra bức tranh toàn cầu, sự thay đổi luật chơi ngay tại sân nhà Trung Quốc cũng sẽ tạo ra những tác động dây chuyền đến chiến lược xuất khẩu và định giá xe điện của các thương hiệu đại lục tại các thị trường quốc tế, bao gồm cả khu vực Đông Nam Á và Việt Nam.

Khi áp lực dòng tiền buộc các hãng xe Trung Quốc phải chấm dứt chiến lược đốt tiền để bán phá giá tại thị trường nội địa, cấu trúc định giá sản phẩm của họ sẽ buộc phải tiệm cận hơn với giá trị thực và chi phí sản xuất chuẩn mực.

Đây được xem là bước ngoặt cần thiết để ngành công nghiệp ô tô lớn nhất thế giới thoát khỏi vũng lầy giảm phát giá trị, chuyển dịch từ cuộc đua số lượng bằng mọi giá sang giai đoạn phát triển bền vững dựa trên năng lực công nghệ và sức khỏe tài chính thực chất.

Minh Long

Nguồn VnEconomy: https://vneconomy.vn/automotive/siet-luat-choi-thanh-toan-60-ngay-dau-cham-het-cho-cuoc-chien-gia-re-cua-xe-dien-trung-quoc.htm