Siêu El Nino mạnh nhất 1.000 năm đang làm Trái Đất nóng thêm

Hiện tượng El Nino đang làm Trái Đất nóng lên với cường độ “đáng kinh ngạc”, khi nhiệt độ tại khu vực trung tâm của hiện tượng này ở Thái Bình Dương đã vượt qua kỷ lục được thiết lập năm 2015, dù El Nino hiện nay vẫn còn vài tháng nữa mới được dự báo đạt đỉnh.

Dữ liệu mới nhất cho thấy nhiệt độ tại vùng trọng tâm của El Nino ở Thái Bình Dương đã tăng lên 3,05 độ C so với mức trung bình giai đoạn 1991-2020. Con số này vượt kỷ lục 3,02 độ C được ghi nhận vào cuối tháng 11/2015, mức cao nhất trong khoảng 150 năm quan trắc hiện đại.

Một chỉ số khác được nhiều nhà khí tượng học sử dụng, gọi là ONI (Nino3.4), cũng đang tiến sát kỷ lục năm 2015. Chỉ số này dựa trên mức trung bình trượt 30 năm, qua đó phản ánh cả tác động của hiện tượng nóng lên toàn cầu do con người gây ra. Cả hai thước đo đều sử dụng dữ liệu của Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA).

Theo dự báo mới nhất được nhà khoa học khí hậu Zeke Hausfather tổng hợp từ 14 mô hình, nhiệt độ có thể đạt đỉnh khoảng 4 độ C vào tháng 11 và 12.

Đây là mức cao vượt xa những El Nino từng được ghi nhận, đến mức ông Hausfather gọi là “khó tin”, trong khi một số nhà khoa học khác ví hiện tượng này ở cấp độ “Godzilla”.

El Nino được xác định khi nhiệt độ nước biển tại khu vực trung tâm và phía đông xích đạo Thái Bình Dương cao hơn mức trung bình ít nhất 0,5 độ C. Khi mức tăng vượt 2 độ C, hiện tượng được xếp vào nhóm El Nino “rất mạnh”, thường được gọi là “siêu El Nino”.

Những ngôi nhà ven biển bị hư hại ở Dana Point, California (Mỹ). Ảnh: CA Post.

Bỏ xa các kỷ lục trước đó

El Nino hiện tại có khả năng là hiện tượng mạnh nhất trong ít nhất 1.000 năm, theo các phân tích được dẫn lại. Lượng nhiệt khổng lồ mà nó bổ sung vào khí quyển sẽ chồng lên nền nhiệt vốn đã tăng nhanh do biến đổi khí hậu do con người gây ra.

Sự cộng hưởng này có thể khiến năm 2027 phá vỡ hàng loạt kỷ lục nhiệt độ trước đó và trở thành năm nóng nhất từng được ghi nhận.

Khủng hoảng khí hậu do hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch đã làm gia tăng cường độ của nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan. Khi El Nino tiếp tục bổ sung nhiệt cho hệ thống khí hậu, tác động này có nguy cơ trở nên nghiêm trọng hơn, đồng thời làm thay đổi các mô hình thời tiết trên nhiều khu vực.

“Những El Nino rất mạnh như các đợt năm 1997-1998 và 2015-2016 từng gây thiệt hại hàng trăm tỷ USD trên toàn cầu. Nhưng lần này đang bỏ xa những sự kiện trước đó”, ông Hausfather nói. Phân tích của ông được công bố trên Carbon Brief.

Giáo sư Friederike Otto thuộc Imperial College London cho rằng El Nino hiện nay đang tạo ra một sự phân bổ lại năng lượng rất lớn trong hệ thống khí hậu. Điều đáng lo ngại là hiện tượng này diễn ra trên nền khí hậu đã ấm lên đáng kể dưới tác động của con người.

“Ở nhiều nơi trên thế giới, chúng ta sẽ chứng kiến những đợt nóng cực đoan chưa từng có, kéo theo hệ lụy đối với sức khỏe, an ninh lương thực và tình trạng thiếu nước”, bà Otto nói.

Theo bà, El Nino rồi sẽ kết thúc, nhưng chừng nào con người còn tiếp tục đốt nhiên liệu hóa thạch, hiện tượng này sẽ diễn ra trên một nền nhiệt ngày càng cao, khiến các cộng đồng khó ứng phó hơn với hậu quả.

Thời tiết cực đoan đã xuất hiện

Một số tác động của El Nino đã bắt đầu được ghi nhận. Tại Indonesia, thời tiết nóng và khô đã góp phần gây ra các vụ cháy rừng kỷ lục cùng mức ô nhiễm không khí nguy hiểm. Ở Ấn Độ, lượng mưa trong mùa gió mùa quan trọng bị suy giảm.

Tại Trung Mỹ và vùng Caribe, hạn hán đang gây thiệt hại mùa màng, đồng thời làm gián đoạn hoạt động thương mại do mực nước thấp tại kênh đào Panama. Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) hồi tháng 8 cảnh báo tác động của El Nino có thể đẩy khoảng 50 triệu người vào tình trạng đói cấp tính và khiến giá lương thực tăng.

Ở một số khu vực khác, El Nino lại gây mưa lớn và lũ lụt nghiêm trọng hơn. Peru và Chile đã chịu ảnh hưởng, trong khi hoạt động tiếp cận Machu Picchu bị gián đoạn. Vùng Sừng châu Phi cũng có nguy cơ hứng chịu những đợt mưa lớn hơn, còn miền nam nước Mỹ được dự báo có mùa đông với lượng mưa dữ dội.

Mùa hè ở Nam bán cầu được dự báo nóng và khô hơn do El Nino mạnh, làm tăng nguy cơ cháy rừng và hạn hán tại Australia và miền nam châu Phi.

Các cơn bão nhiệt đới tại Thái Bình Dương được dự báo mạnh hơn. Ngược lại, El Nino thường làm giảm hoạt động bão ở Đại Tây Dương. Đáng chú ý, mùa bão Đại Tây Dương năm nay vẫn chưa ghi nhận một cơn bão nào, diễn biến được xem là bất thường.

Hiện tượng El Nino mạnh mẽ, dẫn đến nguy cơ cháy rừng và hạn hán cao hơn ở Australia và một số khu vực. Ảnh: Reuters.

Thách thức vượt khỏi những kịch bản quen thuộc

Các nhà khoa học vốn đã hiểu khá rõ những tác động thường thấy của El Nino, nhưng lo ngại khủng hoảng khí hậu có thể khuếch đại những ảnh hưởng này và làm thay đổi các quy luật thời tiết quen thuộc.

Điều đó khiến việc chuẩn bị và ứng phó của các quốc gia, cộng đồng trở nên khó khăn hơn. Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) thuộc Liên Hợp Quốc cho biết đã triển khai chiến dịch huy động nguồn lực lớn nhất trong lịch sử 50 năm của tổ chức nhằm hỗ trợ các cơ quan khí tượng quốc gia cung cấp những dự báo có thể giúp bảo vệ tính mạng người dân.

Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres hồi đầu tháng 9 cảnh báo El Nino đang “phình to ngay trước mắt chúng ta”. Ông cho rằng các bằng chứng khoa học cho thấy hành tinh đang bước vào “vùng nước chưa được khám phá”, trong khi thế giới đứng trước nguy cơ thời tiết cực đoan ngày càng lớn.

“Cuộc chạy đua hiện nay diễn ra giữa những rủi ro đang gia tăng và cam kết hành động vì khí hậu, bảo vệ con người”, ông Guterres nói.

Giáo sư Bill McGuire nhận định những gì đang diễn ra tại vùng xích đạo Thái Bình Dương “đáng kinh ngạc” và có thể trở thành một trong những biến động thời tiết toàn cầu lớn nhất trong một thiên niên kỷ.

Theo ông, El Nino mạnh có thể gây ra hàng loạt thảm họa thời tiết trên toàn cầu và để lại hậu quả nghiêm trọng đối với kinh tế.

Ông dẫn lại ước tính cho thấy cuộc Đại suy thoái năm 2008 khiến GDP toàn cầu giảm khoảng 2.000 tỷ USD, trong khi siêu El Nino 1997-1998 gây thiệt hại khoảng 5.700 tỷ USD. El Nino hiện tại đã vượt qua mức của đợt năm 1997-1998.

Hiện tượng El Nino từng khiến thế giới thiệt hại hàng nghìn tỷ USD. Ảnh: Reuters.

Các nghiên cứu gần đây cũng cho thấy tình trạng nóng lên toàn cầu đang làm các chu kỳ El Nino mạnh hơn, qua đó tiếp tục khuếch đại tác động của khủng hoảng khí hậu. Phân tích dữ liệu từ san hô, vòng cây và các tài liệu lịch sử cho thấy chưa có El Nino nào trong 1.000 năm qua đạt mức tương đương hiện nay, theo ông Hausfather.

Giáo sư Kevin Trenberth thuộc Trung tâm Nghiên cứu Khí quyển Quốc gia Mỹ cho rằng mọi tác động của El Nino đều đang bị biến đổi khí hậu khuếch đại.

“Những đợt nóng và cháy rừng trong mùa hè ở châu Âu, Bắc Mỹ và châu Á mới chỉ là một phần nhỏ của những gì sắp xảy ra”, ông Trenberth cảnh báo.