Siêu El Niño trở lại, châu Á chạy đua chuẩn bị cho những kịch bản khắc nghiệt

El Niño hình thành khi nước biển ở khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương ấm lên bất thường. Hiện tượng này diễn ra trong bối cảnh Trái đất ngày càng nóng lên do hoạt động của con người, làm gia tăng nguy cơ thời tiết cực đoan tại nhiều khu vực.

Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) cảnh báo khoảng 50 triệu người có thể rơi vào tình trạng thiếu ăn nghiêm trọng do tác động của El Niño. Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres cũng cảnh báo hiện tượng này đang ngày càng mạnh lên.

Các nước châu Á đang triển khai nhiều biện pháp để hạn chế tác động, từ tăng cường cảnh báo nắng nóng, bảo vệ mùa màng đến chuẩn bị nguồn nước và ứng phó với bão lũ.

Trung Quốc xây dựng “bản đồ rủi ro khí hậu”

Tại Hong Kong (Trung Quốc), chính quyền đã điều chỉnh quy định về thời gian và điều kiện làm việc sau khi thành phố ghi nhận ngày nóng nhất từ trước đến nay vào ngày 9/8. Trong những ngày nắng nóng gay gắt, doanh nghiệp được yêu cầu điều chỉnh giờ làm, trang bị thiết bị làm mát và bố trí thời gian nghỉ cho người lao động.

Hong Kong trải qua đợt nắng nóng kỷ lục trong tháng 8. (Nguồn: Getty Images)

Tại Trung Quốc đại lục, chính phủ phát động chiến dịch kéo dài 100 ngày, từ 17/7 nhằm chủ động ứng phó với thời tiết khắc nghiệt và bảo vệ mùa màng trước nguy cơ hạn hán, mưa lớn.

Bắc Kinh cũng lên kế hoạch nâng cấp hệ thống theo dõi, cảnh báo sớm và khuyến khích các thành phố lập “bản đồ rủi ro khí hậu”, qua đó xác định những khu vực dễ chịu ảnh hưởng của lũ lụt và nắng nóng.

Khu vực Đài Loan (Trung Quốc) coi nguy cơ thời tiết cực đoan là tình huống cần ứng phó khẩn cấp và đưa nội dung này vào các cuộc diễn tập tương tự kịch bản động đất hoặc tấn công khủng bố.

Đầu tháng 9, hàng trăm người tham gia một cuộc diễn tập với kịch bản nhiệt độ duy trì trên 40 độ C trong ba ngày, cùng hàng loạt sự cố như mất điện, gián đoạn cấp nước và đường sắt, điều hòa không hoạt động và nhiều người bị sốc nhiệt. Chính quyền cũng thử nghiệm nền tảng trực tuyến “Cool Map”, giúp những người dễ bị ảnh hưởng bởi nắng nóng tìm kiếm các địa điểm có không gian mát để tránh nóng.

Nam Á đối mặt nguy cơ thiếu nước

Tại Nam Á, El Niño đang gây sức ép lớn lên nông nghiệp và nguồn nước. Ở một số khu vực của Ấn Độ, lượng mưa gió mùa trong tháng 9 giảm gần 50%, ảnh hưởng đến nhiều cây trồng chủ lực như lúa, đậu, bông và ngô. Sản lượng giảm có thể kéo theo giá lương thực tăng, gây thêm áp lực cho các gia đình thu nhập thấp.

Người dân lấy nước từ một giếng gần cạn tại một ngôi làng chịu ảnh hưởng của hạn hán ở huyện Valsad, bang Gujarat, Ấn Độ, ngày 27/5. (Nguồn: Getty Images)

Chính phủ Ấn Độ đang tăng cường tích trữ nước tại hơn 350 huyện có nguy cơ cao, đồng thời khuyến khích nông dân chuyển sang các loại cây ít cần nước và có thời gian sinh trưởng ngắn.

Bên cạnh đó, Sri Lanka chịu ảnh hưởng nặng nề hơn khi lượng mưa giảm và nhiệt độ tăng cao, khiến nước này trải qua đợt hạn hán nghiêm trọng nhất trong 10 năm. Hơn 160.000 người đang thiếu nước sinh hoạt do nhiều hồ chứa cạn kiệt.

Giới chức Sri Lanka đang chuẩn bị cho khả năng nguồn nước ngọt tiếp tục suy giảm. Trong trường hợp nghiêm trọng, thủ đô Colombo có thể phải xử lý nước biển để sử dụng, nhưng nước này hiện chỉ có một nhà máy khử mặn nên khó đáp ứng nhu cầu.

Đông Nam Á lo ngại khủng hoảng lương thực

Tại Đông Nam Á, El Niño diễn ra trong lúc khu vực chịu thêm sức ép từ giá phân bón tăng và các vụ cháy theo mùa ở Malaysia, Indonesia.

Một cánh đồng lúa khô cằn do mùa khô kéo dài tại làng Wening Galih, tỉnh Tây Java, Indonesia, ngày 28/8. (Nguồn: Getty Images)

Trong đợt El Niño 2023-2024, các nước đã điều chỉnh lịch gieo trồng và quản lý nguồn nước để giảm thiệt hại. Tuy nhiên, những biện pháp này được cho là khó đáp ứng quy mô của đợt El Niño lần này. Sản lượng lúa gạo trong khu vực có thể giảm 8-10%.

Bà Elyssa Kaur Ludher, chuyên gia về khí hậu và an ninh lương thực tại Singapore, cho rằng Philippines, Malaysia và Indonesia đặc biệt dễ bị tác động khi giá lương thực tăng. Tại Indonesia, thực phẩm có thể chiếm tới một nửa thu nhập của người dân, khiến giá tăng gây sức ép lớn lên đời sống. Chuyên gia cảnh báo biến đổi khí hậu đang tiếp tục gây sức ép lên những hệ thống vốn đã yếu.

Theo bà Kaur Ludher, an ninh lương thực cần được xem là một vấn đề an ninh quốc gia, đặc biệt tại Indonesia và Philippines, nơi giá lương thực có thể tác động đến ổn định xã hội.

Các chính phủ và hợp tác xã nông nghiệp trong khu vực đang khuyến khích các phương pháp canh tác giúp phục hồi đất và sử dụng phân bón sinh học.

Hàn Quốc nâng cấp cảnh báo nắng nóng

Khu vực Đông Nam Hàn Quốc trải qua tháng 7 khô hạn nhất từng được ghi nhận, nhưng chỉ vài tuần sau lại hứng chịu mưa lớn.

Trước tình hình thời tiết diễn biến thất thường, Cơ quan Khí tượng Hàn Quốc lần đầu tiên sau 18 năm cải tổ hệ thống cảnh báo nắng nóng, bổ sung mức cảnh báo cao nhất. Khi nhiệt độ cảm nhận lên tới 38 độ C, người dân được khuyến cáo dừng các hoạt động ngoài trời không cần thiết.

Trong nhiều tuần, điện thoại trên toàn quốc liên tục phát cảnh báo, kêu gọi người dân ở trong nhà vào những giờ nóng nhất.

Giới chức cũng theo dõi nguy cơ thời tiết khắc nghiệt trong mùa Thu khi nhiệt độ nước biển quanh bán đảo Triều Tiên vẫn cao bất thường. El Niño mạnh lên được cho là có thể làm gia tăng nguy cơ xuất hiện những cơn bão mạnh tại khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương.

Nhật Bản chuẩn bị ứng phó nắng nóng và bão

Nhật Bản đang chuẩn bị cho nguy cơ xuất hiện những cơn bão mạnh trong bối cảnh El Niño kết hợp với tình trạng Trái đất nóng lên.

El Niño từng được cho là có xu hướng làm mùa Hè ở Nhật Bản mát hơn. Tuy nhiên, nhiệt độ mặt biển tăng cao đang khiến xu hướng này thay đổi, góp phần làm gia tăng nắng nóng và độ ẩm

Tháng 7, Nhật Bản lần đầu ghi nhận “ngày nóng khắc nghiệt”, thuật ngữ được đưa vào sử dụng từ tháng 4 để chỉ những ngày nhiệt độ vượt 40 độ C.

Người dân lội qua một tuyến phố ngập nước ở thành phố Nagoya, tỉnh Aichi, miền Trung Nhật Bản, ngày 8/9. (Nguồn: Getty Images)

Trước nguy cơ bão lớn, chính quyền khuyến cáo người dân theo dõi cảnh báo sơ tán, dự trữ thực phẩm, nước uống và đưa những vật dụng dễ bị gió cuốn vào nơi an toàn.

Bộ Cơ sở hạ tầng Nhật Bản cũng xác định một số hầm chui có nguy cơ ngập cao trên các tuyến quốc lộ và sẽ chủ động đóng cửa khi xảy ra mưa lớn. Động thái này được đưa ra sau khi hai người thiệt mạng do mắc kẹt trong ô tô tại một hầm chui ở tỉnh Chiba trong một trận mưa lớn.