Sửa Luật Chứng khoán: Sẵn sàng tâm thế "thị trường mới nổi"

Cải cách điều kiện kinh doanh, tạo thuận lợi cho thị trường

Sau bước tiến về nâng hạng, yêu cầu đặt ra đối với thị trường chứng khoán Việt Nam không chỉ là đáp ứng các tiêu chí tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế mà còn phải tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động, tính minh bạch và năng lực cạnh tranh. Trong đó, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý được xem là một trong những điều kiện quan trọng để tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán đang được xây dựng theo hướng tiếp tục tháo gỡ những bất cập phát sinh trong thực tiễn, nhất là các quy định liên quan đến điều kiện đầu tư, kinh doanh và thủ tục hành chính trong lĩnh vực chứng khoán.

Sửa đổi Luật Chứng khoán hướng tới tháo gỡ vướng mắc, tạo thuận lợi cho hoạt động của doanh nghiệp và nhà đầu tư. Ảnh: Đức Thanh

Một trong những định hướng đáng chú ý là rà soát, cắt giảm những điều kiện kinh doanh không còn phù hợp, đơn giản hóa trình tự, thủ tục thực hiện đối với các tổ chức hoạt động trên thị trường. Việc cải cách này hướng tới giảm chi phí tuân thủ, tiết kiệm thời gian xử lý hồ sơ và tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong quá trình triển khai hoạt động.

Theo ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), hoàn thiện khuôn khổ pháp lý là nhiệm vụ phải được thực hiện thường xuyên, liên tục nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý và sự phát triển của thị trường.

Ông Thu cho biết, dự thảo sửa đổi Luật Chứng khoán trình Quốc hội lần này chủ yếu tập trung tháo gỡ vướng mắc về điều kiện, thủ tục hành chính và bổ sung một số cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Đây là bước điều chỉnh nhằm giải quyết những vấn đề trước mắt, đồng thời tạo cơ sở cho quá trình nghiên cứu sửa đổi toàn diện pháp luật chứng khoán trong thời gian tới.

Theo lãnh đạo UBCKNN, khuôn khổ pháp lý mới phải đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý, phát triển thị trường và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. Định hướng là tiếp tục cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục và tạo thuận lợi cho việc huy động các nguồn vốn, đặc biệt là vốn nước ngoài và vốn đầu tư dài hạn.

Về dài hạn, cơ quan quản lý hướng tới cách tiếp cận đề cao trách nhiệm công khai thông tin của doanh nghiệp và khả năng tự đánh giá, phòng ngừa rủi ro của nhà đầu tư. Khi chất lượng quản trị doanh nghiệp, tính minh bạch và mức độ chuyên nghiệp của thị trường được cải thiện, các điều kiện huy động vốn cũng có thể được nghiên cứu điều chỉnh theo hướng thông thoáng hơn.

Mở đường cho mô hình mới

Cùng với cải cách điều kiện kinh doanh, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động chứng khoán trên môi trường điện tử là một nội dung quan trọng trong quá trình hiện đại hóa thị trường. Sự phát triển của công nghệ đã làm thay đổi đáng kể phương thức cung cấp dịch vụ chứng khoán. Từ mở tài khoản, xác thực khách hàng, ký kết hợp đồng đến thực hiện giao dịch và quản lý tài sản, nhiều hoạt động đang được chuyển dịch sang môi trường số. Điều này đặt ra yêu cầu các quy định pháp luật phải theo kịp thực tiễn, tạo cơ sở cho việc triển khai dịch vụ thuận tiện nhưng vẫn bảo đảm an toàn.

Theo định hướng hoàn thiện pháp lý, những vấn đề liên quan đến nhận biết khách hàng bằng phương thức điện tử (eKYC), hợp đồng điện tử, xác thực sinh trắc học và kết nối, chia sẻ dữ liệu cần được quy định rõ ràng, đồng bộ hơn. Đây là những yếu tố có ý nghĩa đối với việc đơn giản hóa quy trình cung cấp dịch vụ, đồng thời tăng cường xác thực danh tính và bảo vệ thông tin của nhà đầu tư.

Đối với công ty chứng khoán, việc chuẩn hóa quy trình điện tử có thể giúp giảm bớt thao tác thủ công, nâng cao hiệu quả xử lý nghiệp vụ và cải thiện trải nghiệm khách hàng. Tuy nhiên, cùng với sự thuận tiện, các tổ chức cung cấp dịch vụ cũng phải đáp ứng yêu cầu cao hơn về bảo mật, quản trị dữ liệu và kiểm soát rủi ro công nghệ.

Ông Nguyễn Minh Hoàng, Giám đốc Phân tích Công ty Chứng khoán Nhất Việt (VFS) cho rằng, việc phát triển các sản phẩm và dịch vụ mới cần xuất phát từ nhu cầu thực tế của nhà đầu tư. Theo ông, thị trường không nên chỉ chú trọng gia tăng số lượng sản phẩm mà cần quan tâm đến khả năng sử dụng, hiệu quả và mức độ phù hợp với từng nhóm khách hàng.

Theo ông Hoàng, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) là một hướng đi cần thiết, tạo điều kiện để các công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới được kiểm nghiệm trong phạm vi xác định trước khi triển khai rộng rãi. Việc giới hạn phạm vi, đối tượng và thời gian thử nghiệm sẽ giúp nhận diện, kiểm soát rủi ro, đồng thời tạo cơ sở thực tiễn để hoàn thiện chính sách.

Đối với những sản phẩm có cấu trúc phức tạp, ông Hoàng nhấn mạnh yêu cầu phổ biến kiến thức trước khi triển khai rộng rãi, giúp nhà đầu tư hiểu rõ đặc điểm, cơ chế hoạt động và những rủi ro có thể phát sinh. Việc phát triển sản phẩm cần gắn với nâng cao năng lực tiếp cận và quản trị rủi ro của nhà đầu tư.

Theo ông Hoàng Văn Thu nhấn mạnh, cùng với hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, doanh nghiệp niêm yết cần nâng cao chất lượng quản trị, minh bạch thông tin; các tổ chức trung gian phải cải thiện chất lượng dịch vụ và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp. Đây là những điều kiện quan trọng để củng cố niềm tin và thu hút dòng vốn dài hạn.

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đã được nâng hạng, việc tiếp tục cải thiện môi trường pháp lý, nâng cao chất lượng hoạt động và tạo điều kiện cho đổi mới sẽ góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư trong và ngoài nước.