Sức mạnh của linh vật

Có dịp đi vòng quanh thế giới, dễ nhận thấy ở hầu hết các thành phố lớn đều có linh vật được đặt tại không gian công cộng trang trọng. Những linh vật ấy không chỉ là vật trang trí, mà là biểu tượng, dấu ấn văn hóa khắc sâu trong tâm thức cộng đồng, gợi nhắc về quá khứ và truyền thống chung.

Tháp Rùa ở Hồ Gươm, Hà Nội. Nguồn: TL

Nhiều thành phố sử dụng linh vật là động vật như một “đại sứ” hình ảnh, nhằm quảng bá du lịch, củng cố bản sắc địa phương và khơi dậy niềm tự hào trong cộng đồng. Những linh vật ấy thường gắn với văn hóa, lịch sử hoặc đặc trưng tự nhiên của từng vùng đất, tạo nên dấu ấn riêng dễ nhận diện trong các hoạt động truyền thông và quảng bá.

Không dừng lại ở giá trị biểu tượng, linh vật còn góp phần tạo dựng niềm tin, khơi gợi sự gắn bó và chia sẻ các giá trị chung. Trong nhiều trường hợp, chúng mang lại cả giá trị thương mại lẫn ý nghĩa tinh thần, biến những khái niệm trừu tượng về bản sắc hay truyền thống thành những hình ảnh gần gũi, sinh động và dễ nhớ.

Việt Nam là đất nước nằm bên bờ Biển Đông, trải dài từ Móng Cái đến mũi Cà Mau, với dáng hình chữ S mềm mại và hình tượng Rồng bay giàu ý nghĩa. Vị thế địa lý cùng bề dày lịch sử, văn hóa đã tạo nên một quốc gia được bạn bè quốc tế biết đến và dành nhiều thiện cảm, trân trọng.

Trong xu thế đột phá thể chế và phát huy nội lực, các địa phương trên cả nước đang chủ động khai thác đa dạng nguồn lực, đặc biệt là nguồn lực xã hội, để đóng góp ngày càng thiết thực cho sự phát triển chung của đất nước. Việc nghiên cứu lựa chọn một linh vật làm biểu tượng là cần thiết. Như Hà Nội gắn với linh vật Rùa (Quy) - biểu tượng thiêng liêng của trí tuệ, sự trường tồn và chiều sâu văn hóa, lịch sử. Hình ảnh rùa Hồ Gươm gắn liền với truyền thuyết vua Lê Lợi trả gươm, trở thành biểu tượng tinh thần bền vững của Thủ đô. Không chỉ là một linh vật trong huyền tích, rùa Hồ Gươm còn đại diện cho sự kiên định và sức sống lâu dài của dân tộc Việt Nam qua bao thăng trầm lịch sử.

Ở phía Nam, TP. Hồ Chí Minh là trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, giáo dục - đào tạo và khoa học, công nghệ; là đầu tàu tăng trưởng, có sức lan tỏa mạnh mẽ đến nhiều vùng, miền trong cả nước. Trong dịp đầu xuân Bính Ngọ, du khách có thể hòa mình vào không khí lễ hội tại trung tâm thành phố và chiêm ngưỡng những biểu tượng ngựa (mã) oai phong, bình an. Nổi bật là đại cảnh “Nhất mã thong dong” cao gần 7 mét tại Đường hoa Nguyễn Huệ, kết hợp công nghệ trình chiếu hiện đại (Projection Mapping) với chất liệu tre đan truyền thống.

Thực tế, không chỉ riêng năm Bính Ngọ 2026, hình tượng ngựa từ lâu đã trở thành biểu tượng quen thuộc, gắn với sức mạnh, lòng trung thành và khát vọng chinh phục thử thách của người Việt. Đặc biệt tại TP. Hồ Chí Minh, dấu ấn của linh vật này hiện diện qua nhiều địa danh và tượng đài giàu ý nghĩa lịch sử.

Trường đua ngựa Phú Thọ, được xây dựng từ năm 1932, từng là trường đua ngựa duy nhất của Sài Gòn và Việt Nam, một thời là điểm hẹn sôi động của người dân Sài Gòn và Nam Kỳ Lục tỉnh. Hình ảnh ngựa còn hiện diện trong các tượng đài như Thánh Gióng cưỡi ngựa sắt tại Ngã sáu Phù Đổng, tượng Trần Nguyên Hãn cưỡi ngựa thả chim câu từng đặt gần chợ Bến Thành (dự kiến phục dựng khi hoàn thiện tuyến Metro số 1), cùng nhiều tượng đài các anh hùng dân tộc trong trang phục kỵ mã tại những vị trí trang trọng của thành phố.

Những hình tượng ấy không chỉ gợi nhắc quá khứ hào hùng mà còn cho thấy sự trân trọng bền bỉ của người dân đối với biểu tượng ngựa - một linh vật vẫn giữ nguyên giá trị tinh thần ngay cả trong kỷ nguyên công nghệ mới.

Trong thời đại số hóa, linh vật đang chuyển từ biểu tượng truyền thống sang công cụ chiến lược trong xây dựng thương hiệu và kết nối cộng đồng. Với công nghệ 3D và thực tế tăng cường (AR - augmented reality), linh vật không còn chỉ là hình ảnh tĩnh, mà có thể tương tác trực tiếp trong không gian số, mang lại trải nghiệm sinh động và gần gũi hơn cho người dùng. Việc chia sẻ, tương tác và đồng sáng tạo nội dung xoay quanh linh vật giúp hình thành các cộng đồng trực tuyến, qua đó củng cố “vốn xã hội” và bản sắc chung trong môi trường kỹ thuật số.

Bên cạnh đó, sự xuất hiện của công nghệ NFT (Non-fungible token) và không gian metaverse mở ra khả năng để linh vật hiện diện trong các sự kiện ảo, trò chơi hoặc nền tảng thương mại số. Nhờ vậy, thương hiệu có thể xây dựng hệ sinh thái riêng, tiếp cận nhóm người tiêu dùng trẻ như Gen Z và Gen Alpha - những thế hệ lớn lên cùng công nghệ và tương tác số.

Nhiều chuyên gia cho rằng, trong chiến lược “3Q” - Quy hoạch, Quản trị và Quan hệ quốc tế, việc phát triển đất nước cần đặt trên nền tảng cân bằng và tích lũy các nguồn lực cốt lõi, gồm vốn tự nhiên, vốn tài chính, vốn con người, vốn xã hội và vốn sản phẩm. Trong đó, vốn xã hội, bao gồm bản sắc văn hóa và các biểu tượng chung, có ý nghĩa đặc biệt trong việc tạo dựng niềm tin và sự đồng thuận.

Việc xây dựng, phát huy các hình tượng linh vật đặc trưng của tỉnh, thành phố, gắn với đổi mới thể chế và khơi thông nguồn lực xã hội, không chỉ mang ý nghĩa văn hóa, mà còn góp phần củng cố sức mạnh nội sinh. Từ nền tảng đó, các địa phương nói riêng, Việt Nam nói chung có thể vững bước hơn trên con đường phát triển thịnh vượng và nâng cao vai trò trong các nỗ lực gìn giữ hòa bình, ổn định và hợp tác khu vực, quốc tế.

TS. Đoàn Duy Khương