Tại sao dầu hộp số vi sai hypoid khác dầu động cơ và hộp số thường?

Dầu hộp số vi sai hypoid không thể thay thế bằng dầu động cơ hay dầu hộp số thông thường do cấu tạo và cơ chế hoạt động riêng biệt của bộ vi sai hypoid trên xe tải kéo và SUV khung rời. Sự khác biệt này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất và độ bền của các chi tiết cơ khí bên trong.

Dầu hộp số vi sai hypoid có công thức đặc biệt, giúp bảo vệ hiệu quả các chi tiết cơ khí bên trong bộ vi sai. Ảnh: Jalopnik

Bộ vi sai hypoid là một hệ thống truyền động nằm giữa các bánh xe sau hoặc đôi khi là bánh trước, phổ biến trên các dòng xe bán tải chuyên kéo và SUV khung rời. Một số xe dẫn động bốn bánh cũng sử dụng bộ vi sai hypoid trong bộ phận truyền lực để điều hướng sức kéo về bánh sau.

Khác với các loại bánh răng thông thường, bánh răng hypoid có trục bánh răng chéo lệch tâm so với bánh răng vòng, giúp trục truyền động đặt thấp hơn, từ đó hạ thấp trọng tâm xe và tăng không gian khoang hành khách. Tuy nhiên, các răng bánh răng này chuyển động theo kiểu trượt, làm dầu bôi trơn bị đẩy ra khỏi bề mặt tiếp xúc, gây hiện tượng bôi trơn biên, khiến kim loại tiếp xúc trực tiếp.

Để bảo vệ các bề mặt kim loại khi lớp dầu bị đẩy ra, dầu hộp số vi sai hypoid được pha chế với các phụ gia chịu áp lực cao (EP) đặc biệt, thường mang tiêu chuẩn API GL-5. Những phụ gia này giúp ngăn ngừa mài mòn và hư hại cho các chi tiết khi dầu không còn phủ kín bề mặt bánh răng.

Trong khi đó, dầu động cơ có nhiệm vụ bôi trơn các chi tiết chuyển động bên trong động cơ và xử lý các sản phẩm cháy sinh ra. Dầu động cơ sử dụng các phụ gia chống mài mòn nhẹ nhàng hơn như ZDDP, không chứa các phụ gia EP mạnh như dầu hộp số vi sai hypoid vì chúng có thể gây ăn mòn kim loại trong động cơ và ảnh hưởng đến bộ chuyển đổi xúc tác.

Ngoài ra, dầu động cơ còn chứa các chất tẩy rửa và phân tán để kiểm soát cặn bẩn và muội than, trong khi dầu hộp số vi sai không cần tính năng này. Độ nhớt của hai loại dầu cũng khác nhau và được đánh giá theo các tiêu chuẩn SAE riêng biệt, do đó không thể so sánh trực tiếp con số độ nhớt giữa dầu động cơ và dầu hộp số vi sai.

Dầu hộp số vi sai hypoid cũng không thể thay thế cho dầu hộp số tay hoặc hộp số tự động. Hộp số tay thường dùng bánh răng xoắn có ít trượt hơn, và nhiều loại hộp số yêu cầu dầu tiêu chuẩn API GL-4 với lượng phụ gia EP thấp hơn để tránh ăn mòn các chi tiết bằng đồng thau như bộ đồng bộ số.

Dầu GL-5 với phụ gia chứa lưu huỳnh và phốt pho có thể ăn mòn các chi tiết bằng đồng thau trong hộp số tay, gây khó khăn khi sang số do giảm ma sát cần thiết giữa các bộ đồng bộ. Ngược lại, dầu hộp số vi sai hypoid thường có tính trơn trượt cao, không phù hợp cho hộp số tay không thiết kế cho loại dầu này.

Tuy nhiên, có một số ngoại lệ khi một số mẫu xe sử dụng dầu GL-5 cho hộp số tay, ví dụ như một số dòng Subaru. Ngoài ra, thị trường cũng có dầu GL-5 chuyên biệt dành cho hộp số tay. Dù vậy, dầu hộp số tay và dầu hộp số tự động vẫn không thể thay thế cho nhau do yêu cầu kỹ thuật khác biệt.