Tăng bảo đảm quyền lợi cho người lao động

Người lao động được hướng dẫn, giải quyết chế độ BHTN tại Trung tâm Dịch vụ việc làm Thanh Hóa.

Sau gần 6 năm làm công nhân tại một doanh nghiệp may trên địa bàn tỉnh, chị Nguyễn Thị Hòa, ở xã Hoằng Sơn, đã duy trì thói quen kiểm tra quá trình tham gia BHXH trên ứng dụng VssID. Trước đây, chị cho rằng khi đã ký hợp đồng lao động và hằng tháng bị trừ phần đóng bảo hiểm thì doanh nghiệp sẽ thực hiện đầy đủ trách nhiệm. Chỉ đến khi một công nhân cùng xưởng nghỉ việc, làm thủ tục hưởng chế độ mới phát hiện quá trình đóng BHXH có thời gian bị gián đoạn, chị và đồng nghiệp mới chú ý hơn quyền lợi này. “Tiền lương thiếu thì mình biết ngay, còn bảo hiểm là quyền lợi lâu dài. Nếu không chủ động kiểm tra, đến khi nghỉ việc, ốm đau hoặc giải quyết chế độ mới biết thì quyền lợi đã bị ảnh hưởng”, chị Hòa chia sẻ.

Câu chuyện trên cho thấy, không phải quyền lợi nào của NLĐ cũng thể hiện ngay trên bảng lương. Vì vậy, cùng với việc chủ động nắm chính sách, theo dõi quá trình tham gia BHXH, NLĐ cần tăng cường giám sát, kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm ngay từ doanh nghiệp.

Theo số liệu của Sở Nội vụ, hiện mức tiền lương bình quân phổ biến của NLĐ trên địa bàn tỉnh khoảng 6 - 8 triệu đồng/người/tháng; các doanh nghiệp cơ bản thực hiện quy định về mức lương tối thiểu vùng. Tuy nhiên, ở một bộ phận doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và doanh nghiệp ngoài khu công nghiệp, việc thực hiện pháp luật lao động vẫn chưa đồng đều, còn vi phạm liên quan đến tiền lương, thời giờ làm việc, nghỉ ngơi, BHXH, BHTN và an toàn, vệ sinh lao động.

Thực tế 9 tháng năm 2026, trên địa bàn tỉnh đã xảy ra 3 vụ ngừng việc tập thể liên quan đến tiền lương, tiền làm thêm giờ và quyền lợi của NLĐ. Khi phát sinh vụ việc, Sở Nội vụ đã phối hợp với Liên đoàn Lao động tỉnh, Công an tỉnh, chính quyền địa phương và các đơn vị liên quan trực tiếp nắm bắt tình hình, hướng dẫn doanh nghiệp đối thoại, xem xét giải quyết kiến nghị chính đáng của NLĐ, góp phần sớm ổn định quan hệ lao động, duy trì sản xuất. Điều này cho thấy, đối thoại cần được thực hiện thường xuyên tại doanh nghiệp, tạo kênh để NLĐ phản ánh tâm tư, kiến nghị; đồng thời giúp người sử dụng lao động kịp thời nhận diện sớm, tháo gỡ những vướng mắc ngay từ cơ sở.

Từ đầu năm đến nay, Sở Nội vụ đã xử phạt và tham mưu Chủ tịch UBND tỉnh xử phạt 26 tổ chức vi phạm với tổng số tiền 1,561 tỷ đồng; xử phạt 11 cá nhân vi phạm trong lĩnh vực BHTN với số tiền 16,5 triệu đồng. Riêng đợt kiểm tra liên ngành tại 18 doanh nghiệp trong tháng 8/2026, 13 quyết định xử phạt đã được ban hành, tổng số tiền 1,09 tỷ đồng. Bên cạnh đó, cơ quan chuyên môn đã tiếp nhận, thẩm định 146 nội quy lao động, 82 thỏa ước lao động tập thể; tiếp nhận khai báo sử dụng máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động của 102 doanh nghiệp. Qua đó, các quy định về kỷ luật, trách nhiệm của người sử dụng lao động, quyền lợi của NLĐ và yêu cầu an toàn trong sản xuất được rà soát, thực hiện chặt chẽ hơn.

Một trong những vấn đề đáng quan tâm hiện nay là tình trạng chậm đóng BHXH. Đến hết tháng 8/2026, toàn tỉnh có 614.246 người tham gia BHXH và 481.240 người tham gia BHTN. Tuy nhiên, vẫn còn 2.317 doanh nghiệp, HTX, hộ kinh doanh chậm đóng từ 3 tháng trở lên, với tổng số tiền 474,77 tỷ đồng; trong đó 669 đơn vị thuộc diện khó thu, số tiền hơn 154 tỷ đồng. Sở Nội vụ đã phối hợp với BHXH tỉnh tham mưu xử phạt 2 doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT với tổng số tiền 350 triệu đồng. Thực tế này đòi hỏi tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm; đồng thời NLĐ cần chủ động theo dõi quá trình đóng BHXH, kiểm tra hợp đồng, bảng lương để kịp thời phát hiện, phản ánh khi quyền lợi bị ảnh hưởng.

Từ đầu năm đến nay, 16.109 lao động đã được quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp. Trung tâm dịch vụ việc làm tổ chức 6 phiên giao dịch và 4 hội nghị tư vấn, giới thiệu việc làm, với 76 lượt doanh nghiệp tham gia tuyển dụng; tư vấn, cung cấp thông tin thị trường cho 5.422 lượt người và kết nối việc làm, học nghề cho 2.567 người. Qua đó, chính sách BHTN không chỉ hỗ trợ thu nhập trước mắt mà còn góp phần giúp NLĐ sớm trở lại thị trường lao động.

Để tăng “lá chắn” bảo vệ quyền lợi NLĐ, các cơ quan chức năng cần chuyển mạnh từ xử lý vụ việc sang chủ động phòng ngừa, tập trung kiểm tra doanh nghiệp có nguy cơ chậm đóng BHXH, nợ lương, sử dụng nhiều lao động, đồng thời phát hiện sớm tranh chấp từ cơ sở. Doanh nghiệp cần thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về tiền lương, bảo hiểm, an toàn lao động và duy trì đối thoại thường xuyên. Về phía NLĐ, cần nắm rõ hợp đồng, chủ động theo dõi quá trình đóng BHXH và kịp thời phản ánh khi quyền lợi bị ảnh hưởng. Khi cơ quan quản lý, doanh nghiệp và NLĐ cùng thực hiện đúng trách nhiệm, quyền lợi sẽ được bảo vệ tốt hơn ngay từ nơi làm việc.