Tăng cường quan hệ Việt Nam-Panama trong bối cảnh mới

Bà Nubiela Ayala Modes, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền nước Cộng hòa Panama tại Việt Nam (thứ 3 từ phải sang), làm việc với các doanh nghiệp du lịch và công nghệ của Việt Nam.

Quan hệ Việt Nam-Panama trong thời gian qua

Với dân số khoảng hơn 4,6 triệu người (10/2026), diện tích hơn 74.000km2, theo thống kê của IMF, thu nhập bình quân đầu người của Panama đạt khoảng từ 17.650 USD/người/năm đến 19.529 USD/người/năm.

Panama là một trong những quốc gia có nền kinh tế ổn định nhất khu vực Mỹ Latinh. Nền kinh tế dựa vào ngành dịch vụ là chủ yếu (chiếm gần 80% GDP) trong đó, chủ yếu là các hoạt động liên quan đến Kênh đào Panama; Khu thương mại tự do Colon (Đây là khu thương mại tự do lớn nhất Tây bán cầu, lớn thứ hai trên thế giới về quy mô và khối lượng thương mại. Với diện tích khoảng 1.065ha; khoảng 3.000 doanh nghiệp đang hoạt động; tạo ra hơn 27.000 việc làm thường xuyên; tổng giao dịch thương mại hơn 16 tỷ USD nhập khẩu và tái xuất); du lịch; dịch vụ hàng không; là trung tâm ngân hàng quốc tế... Ngành công nghiệp chiếm khoảng 23,9% GDP; ngành nông nghiệp chỉ đóng góp khoảng 3% GDP với các sản phẩm chính gồm: chuối, gạo, đường, ngô, cà-phê, thịt bò, thịt lợn, tôm và cá ngừ nhưng chưa đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng trong nước của người dân.

Panama và Việt Nam thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 28/8/1975. Đến tháng 10/1997, Panama mở Tổng lãnh sự quán tại Thành phố Hồ Chí Minh và đến tháng 5/2006 đặt Đại sứ quán tại Hà Nội.

Trải qua 51 năm hình thành và phát triển, quan hệ Việt Nam-Panama có nhiều bước phát triển ổn định thông qua các chuyến thăm các cấp, các cơ chế hợp tác song phương và đa phương như: Tham khảo chính trị giữa Bộ Ngoại giao và Ủy ban hỗn hợp về kinh tế, thương mại và đầu tư giữa hai nước. Ngoài ra, hai bên còn ký một số thỏa thuận hợp tác như: Hiệp định miễn thị thực cho người mang hộ chiếu ngoại giao và công vụ; Hiệp định khung về hợp tác khoa học-công nghệ; Thỏa thuận hợp tác về lĩnh vực vận tải biển; Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Bộ Nông nghiệp hai nước.

Mặc dù quan hệ hai nước đã có nhiều bước phát triển, nhưng chưa tương xứng với tiềm năng, thế mạnh và nhu cầu của nhau. Cả Việt Nam và Panama chưa thực sự tập trung phát triển tại thị trường của nhau. Đối với Panama, Mỹ, EU, Trung Quốc vẫn là những đối tác thương mại hàng đầu của nước này. Còn với Việt Nam, Panama là một trong 10 đối tác thương mại lớn nhất khu vực Mỹ Latinh với trao đổi thương mại đạt khoảng 478,1 triệu USD (2025), tăng 19,2% so với năm 2024. Trong đó, Việt Nam xuất khẩu sang Panama đạt khoảng 462,6 triệu USD trong đó chủ yếu là các mặt hàng như: giày dép, điện thoại và linh kiện điện thoại, máy tính, hàng điện tử, hàng dệt may, phương tiện vận tải và phụ tùng, hàng thủy sản và Việt Nam nhập khẩu từ Panama khoảng 15,5 triệu USD bao gồm gỗ và các sản phẩm từ gỗ, nhựa mềm, thủy sản và nguyên liệu.

Panama cũng là thành viên và là trụ cột của nhiều tổ chức quốc tế, khu vực quan trọng như: G77, OAS, WTO, CELAC… Thông qua Việt Nam, Panama có thể thâm nhập và mở rộng thị trường với các nước Đông Nam Á qua cơ chế như: ASEAN - CELAC, Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) tại châu Á-Thái Bình Dương và Cộng đồng các quốc gia Mỹ Latinh và Caribe (CELAC), Hệ thống Hội nhập Trung Mỹ (SICA) tại Mỹ Latinh và Caribe.

Hiện nay, thông tin về Việt Nam và Panama tại hai nước vẫn còn hạn chế. Do đó, cần có nhiều kênh thông tin hơn nữa về đất nước, con người, tiềm năng, thế mạnh và nhu cầu của nhau, qua đó, thúc đẩy hơn nữa mối quan hệ hợp tác song phương giữa hai nước trong thời gian tới, nhất là về du lịch, giáo dục, kinh tế, thương mại, đầu tư, giao lưu nhân dân.

Những lĩnh vực Việt Nam và Panama cần tập trung thúc đẩy hợp tác

Trong thời gian tới, Việt Nam và Panama cần thúc đẩy hơn nữa vai trò của đối ngoại nhân dân trong việc phát triển quan hệ song phương, nhất là về du lịch, giáo dục, khoa học công nghệ, tài chính-ngân hàng, kinh tế, thương mại, đầu tư, văn hóa, logistics, an ninh phi truyền thống, tội phạm có tổ chức, luật pháp, tư pháp...

Hai nước cần thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực giáo dục, du lịch, giao lưu văn hóa thông qua thúc đẩy các đoàn du lịch Famtrip giữa hai nước, tổ chức tuần lễ văn hóa tại hai nước… nhằm tăng cường hiểu biết lẫn nhau.

Đại sứ Nubiela Ayala Modes (thứ 2 từ phải sang) làm việc với doanh nghiệp du lịch Việt Nam.

Hai nước cần thúc đẩy hợp tác với nhau trong các lĩnh vực mà hai bên có thế mạnh. Đối với Panama đó là: dịch vụ tài chính-ngân hàng, cảng biển, logistics và chuỗi cung ứng, thương mại, du lịch, giáo dục… Còn với Việt Nam đó là: nông nghiệp công nghệ cao, sản xuất hàng tiêu dùng (đồ gỗ nội thất, hàng dệt may, hóa mỹ phẩm, điện tử điện lạnh, thủy hải sản…), chuyển đổi số, công nghệ thông tin, công nghệ mạng, an ninh phi truyền thống...

Việt Nam có thể mở cửa thị trường xuất khẩu hàng nông sản, các sản phẩm máy móc nông nghiệp, cá da trơn, tôm, hoa quả nhiệt đới sấy khô cho Panama và nhập khẩu từ Panama các sản phẩm như: thủy sản, các sản phẩm từ gỗ.

Panama hỗ trợ và thúc đẩy hợp tác với Việt Nam trong việc xây dựng khu thương mại tự do, kho hàng hóa tại các cảng biển của Panama để từ đó xuất sang các nước Trung Mỹ và Caribe và một số nước Nam Mỹ khác.

Việt Nam và Panama có thể hợp tác với nhau trên nhiều lĩnh vực khác mà hai bên quan tâm, có tiềm năng như: đổi mới sáng tạo, kinh tế số, phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp bền vững, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phát triển khu vực kinh tế số, cũng như phối hợp với nhau trong việc giải quyết các vấn đề khu vực, quốc tế mà hai bên quan tâm và có lợi ích.

Giải pháp thúc đẩy quan hệ Việt Nam-Panama

Hai bên cần thường xuyên thúc đẩy trao đổi đoàn cấp cao, cấp trung và cấp chiến lược; tiếp tục phát huy hiệu quả các cơ chế hợp tác song phương và đa phương như: cơ chế Tham khảo chính trị giữa hai Bộ Ngoại giao; Ủy ban hỗn hợp về hợp tác kinh tế-thương mại và đầu tư; tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý trong các lĩnh vực: thương mại, hải quan, nông nghiệp, khoa học-công nghệ, tư pháp.

Hai nước tiếp tục phối hợp triển khai xây dựng Không gian văn hóa tại thủ đô mỗi nước; tăng cường thúc đẩy hợp tác du lịch, nhất là về du lịch sinh thái, du lịch bền vững, du lịch trải nghiệm.

Thông qua Panama, Việt Nam có thể thúc đẩy hợp tác về nông nghiệp, giải quyết các vấn đề an ninh phi truyền thống, kinh tế, thương mại, đầu tư với các nước trong Hệ thống Hội nhập Trung Mỹ (SICA), trong đó, Panama là một thành viên tích cực và có trách nhiệm. Bởi theo Báo cáo của Hệ thống Hội nhập Trung Mỹ (SICA) (2025), có tới hơn 7 triệu người ở các quốc gia trong khu vực Trung Mỹ đang trong tình trạng khủng hoảng hoặc khẩn cấp về mất an ninh lương thực. Đây là lĩnh vực Việt Nam có thế mạnh.

Trong thời gian tới cần tăng cường mở rộng các kênh hợp tác với các tổ chức, cá nhân, những người có tầm ảnh hưởng tại Panama. Đồng thời, thường xuyên tổ chức các hội thảo, tọa đàm khoa học theo hình thức trực tiếp và trực tuyến về xúc tiến đầu tư, thương mại, quảng bá du lịch song phương và đa phương liên quan đến các vấn đề khu vực và toàn cầu như: vấn đề đói nghèo, bình đẳng giới, di cư tự do, an ninh phi truyền thống với các Học viện, trường đại học, trung tâm nghiên cứu quốc gia của Panama và Việt Nam.

Các tỉnh, thành phố đưa ra chủ trương kết nghĩa giữa các địa phương hai nước với nhau trong thời gian tới như: Giữa Thủ đô Panama (hay thành phố Panama city) với Thủ đô Hà Nội; giữa Thành phố Hồ Chí Minh với thành phố Colon (thành phố cảng lớn nằm ở phía bắc bên bờ biển Caribe, nổi tiếng với Khu thương mại tự do Colon lớn nhất Mỹ Latinh và thứ hai thế giới); thành phố Cần Thơ với thành phố David của Panama (thành phố lớn thứ ba Panama, là trung tâm nông nghiệp và thương mại quan trọng của Panama).

Thúc đẩy ngoại giao văn hóa, giao lưu nhân dân giữa hai nước thông qua các chương trình ngày hội văn hóa tại mỗi nước và xúc tiến du lịch...

Tăng cường hợp tác, đầu tư về công nghệ thông tin với các doanh nghiệp Việt Nam và Panama. Việt Nam tăng cường hợp tác nghiên cứu và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về công nghệ thông tin, công nghệ viễn thông với Panama. Đồng thời, hai bên hợp tác với nhau trong việc giải quyết các vấn đề liên quan đến ổn định xã hội, bình đẳng giới, tội phạm xuyên biên giới….