Tạo cơ chế thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới sáng tạo

Các diễn giả chia sẻ tại phiên tọa đàm trong khuôn khổ Diễn đàn. (Ảnh: Hà Linh)

Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Nguyễn Mai Dương, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ) nhấn mạnh, Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Các chủ trương của Đảng đang được thể chế hóa, tạo hành lang pháp lý cho nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, thử nghiệm, chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và huy động nguồn lực cho các hoạt động này.

Yêu cầu đặt ra hiện nay là chuyển mạnh từ nhận thức sang hành động cụ thể, từ ý tưởng sang sản phẩm, từ nghiên cứu sang ứng dụng và thương mại hóa; hình thành những kết quả thực chất, mô hình có khả năng nhân rộng, qua đó tạo động lực phát triển kinh tế-xã hội.

Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ tin tưởng, diễn đàn sẽ góp phần kết nối tốt hơn giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức tài chính, tổ chức trung gian và các đối tác quốc tế, đồng thời hình thành thêm những sáng kiến, chương trình hợp tác và nhiệm vụ cụ thể có thể tiếp tục triển khai, đánh giá, nhân rộng thời gian tới.

Tại Diễn đàn, nhiều doanh nghiệp chia sẻ kinh nghiệm phát triển và thương mại hóa công nghệ. Đơn cử, ông Lê Quang Hiệp, Giám đốc kinh doanh Công ty cổ phần Phenikaa-X cho biết, nhiều năm qua, đơn vị đã triển khai mô hình kết hợp giữa nhà trường và doanh nghiệp, gắn nghiên cứu, đào tạo với sản xuất và đưa sản phẩm ra thị trường.

Theo ông Hiệp, trọng tâm trong hoạt động của doanh nghiệp là làm chủ các công nghệ nền tảng về tự hành, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu, từ đó phát triển nhiều dòng sản phẩm, giải pháp phục vụ những nhu cầu khác nhau.

Trên nền tảng công nghệ lõi, doanh nghiệp hiện đã phát triển robot, xe tự hành, thiết bị bay không người lái tự hành và các giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nhà máy, logistics, bệnh viện. Cách tiếp cận này cho phép khai thác một nền tảng công nghệ để hình thành nhiều sản phẩm, đồng thời điều chỉnh theo yêu cầu thực tế của từng lĩnh vực.

Diễn đàn nhằm nhằm tăng cường kết nối giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học trong nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ. Ảnh: Hà Linh

Ông Đào Phương Nam, Giám đốc Sản phẩm Công ty Cổ phần CMC OpenAI chia sẻ kinh nghiệm phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp trong xây dựng, thử nghiệm nền tảng Clex để hỗ trợ công tác tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trên phạm vi cả nước.

Nền tảng này đang được Bộ Khoa học và Công nghệ đưa vào quá trình sử dụng thử nghiệm, đã thu hút gần 400 nghìn người dùng trong ba tháng qua. Kết quả này cho thấy khả năng đưa sản phẩm từ quá trình nghiên cứu, phát triển đến người sử dụng thông qua sự phối hợp giữa các bên.

Từ thực tiễn triển khai, ông Đào Nam Phương đề nghị tiếp tục thúc đẩy liên kết trong nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, tăng cường chia sẻ giữa các đơn vị để hỗ trợ doanh nghiệp khai thác công nghệ. Mô hình phối hợp ba nhà cần hướng tới những mục tiêu cụ thể, gắn năng lực nghiên cứu với khả năng phát triển sản phẩm và đưa vào sử dụng.

Tiến sĩ Nguyễn Trung Kiên, Phó Chủ tịch Tập đoàn CNC Tech cho rằng đổi mới sáng tạo cần đi vào thực chất, bắt đầu từ những bài toán cụ thể và hướng tới khả năng triển khai.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Trung Kiên, trong mô hình hợp tác ba nhà, doanh nghiệp có vai trò quan trọng ở khâu tổ chức sản xuất, thương mại hóa và đưa sản phẩm ra thị trường. Các chính sách hỗ trợ có thể tạo điều kiện để phát triển ý tưởng, nghiên cứu và làm ra sản phẩm mẫu.

Tiến sĩ Nguyễn Trung Kiên đề xuất, để chuyển sang sản xuất hàng hóa và tiếp cận thị trường, cần sự tham gia của doanh nghiệp với năng lực tổ chức sản xuất và kinh nghiệm kinh doanh, và đây là khâu cần được chú trọng để kết quả đổi mới sáng tạo có thể tạo ra giá trị thực tế.

Tiến sĩ Nguyễn Trung Kiên cũng khẳng định sẵn sàng hỗ trợ các ý tưởng khởi nghiệp trong phạm vi năng lực của doanh nghiệp. Sự đồng hành của doanh nghiệp ở các khâu nhân lực sản xuất, phân phối và tiêu chuẩn chất lượng có thể góp phần rút ngắn hành trình từ ý tưởng, sản phẩm mẫu đến sản xuất và thương mại hóa.

Từ phía doanh nghiệp nước ngoài, đại diện Tập đoàn Meta nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm chất lượng tham vấn trong quá trình xây dựng pháp luật liên trong lĩnh vực chuyển đổi số và các công nghệ mới.

Theo đó, trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, cùng với những thay đổi về tổ chức bộ máy và cải cách hành chính, việc hoàn thiện pháp luật cần kịp thời, đồng thời phải có sự tham gia của chuyên gia và doanh nghiệp để bảo đảm tính khả thi. Tuy nhiên, tiến độ xây dựng pháp luật khẩn trương đặt ra thách thức đối với việc nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, đánh giá thực tiễn và tiếp nhận ý kiến từ các chủ thể chịu tác động.

Việc dành thời gian thích đáng cho việc tham vấn và đánh giá trong quá trình xây dựng pháp luật là điều kiện cần để các quy định đáp ứng yêu cầu quản lý, đồng thời phù hợp với hoạt động đầu tư, kinh doanh và triển khai công nghệ của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cần có hướng dẫn triển khai phù hợp để các quy định đi vào thực tế. Mục tiêu là hình thành môi trường pháp lý ổn định, đơn giản, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và cơ quan nhà nước cùng tham gia thúc đẩy chuyển đổi số.

Trao đổi về những băn khoăn của doanh nghiệp khi tiếp cận nguồn vốn hỗ trợ, ông Bùi Quang Minh, Giám đốc Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (Natif) cho biết, có một thực tế là doanh nghiệp rất hào hứng khi chính sách hỗ trợ được công bố, nhưng số doanh nghiệp nộp hồ sơ để được hưởng hỗ trợ còn ít.

Trong khi viện nghiên cứu, trường đại học tiếp nhận kinh phí để thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể, một số doanh nghiệp còn e ngại việc nhận tiền từ Nhà nước sẽ kéo theo thanh tra, kiểm tra, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh. Bên cạnh đó, vẫn có tâm lý cho rằng muốn tiếp cận Quỹ phải có quan hệ quen biết, hoặc doanh nghiệp chưa biết nộp hồ sơ ở đâu.

Theo ông Bùi Quang Minh, những băn khoăn này cần sớm được giải đáp thông qua công tác truyền thông. Quỹ đang thiết kế mô hình tiếp nhận hồ sơ và phản biện trực tuyến, hướng tới quy trình công khai, minh bạch, thủ tục nhanh gọn. Quỹ cũng cố gắng đơn giản hóa tối đa quy trình, gắn với hậu kiểm để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn hỗ trợ.