Tạt chất bẩn vào người khác: Khi nào bị xử lý hình sự?

Công an thành phố Hà Nội đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và ra lệnh bắt tạm giam Đinh Thị Kiều Nga, sinh năm 1993, trú tại xã Nội Bài, để điều tra về tội “Làm nhục người khác”.

Vụ việc bắt nguồn từ mâu thuẫn giữa Nga và chị Nh., cùng kinh doanh cửa hàng bánh tại khu dân cư Kim Anh. Sau những lần trao đổi không đạt kết quả, hai bên tiếp tục tranh cãi trên mạng xã hội.

Tối 18-6-2026, khi chị Nh. livestream gần cửa hàng của Nga, Nga lấy chai mắm tôm chạy ra tạt vào người chị Nh. Sau đó, Nga trở lại cửa hàng, tiếp tục phát trực tiếp và nói về hành vi vừa thực hiện. Cơ quan điều tra đã thu thập tài liệu, chứng cứ để làm rõ vụ việc.

Mâu thuẫn trên mạng xã hội có thể dẫn đến hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm người khác. Ảnh minh họa: H.D

Từ câu chuyện này, vấn đề đặt ra là: Hành vi tạt chất bẩn vào người khác được xem xét như thế nào dưới góc độ pháp luật? Không gây thương tích có đồng nghĩa với việc chỉ bị xử phạt hành chính? Việc sự việc xảy ra trong lúc livestream ảnh hưởng ra sao đến xác định trách nhiệm?

Phân tích dưới góc độ pháp lý, luật sư Phạm Quốc Thanh, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội, cho rằng danh dự, nhân phẩm là những quyền nhân thân được pháp luật bảo vệ. Đối với tội làm nhục người khác, thương tích về thể chất không phải dấu hiệu bắt buộc. Vì vậy, không thể chỉ căn cứ vào việc quần áo có thể giặt sạch hay cơ thể không bị thương để đánh giá hành vi là không nghiêm trọng.

Theo luật sư, Điều 155 Bộ luật Hình sự quy định người xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác có thể bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 30 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 3 năm. Vấn đề quan trọng là phải xác định hành vi có đạt đến mức độ “xúc phạm nghiêm trọng” hay không, trên cơ sở các tài liệu, chứng cứ và hoàn cảnh cụ thể.

Với hành vi tạt chất bẩn, việc xem xét cần đặt trong toàn bộ diễn biến, từ cách thức thực hiện, lời nói đi kèm đến ý thức của người thực hiện. Những yếu tố như hành vi diễn ra trước nhiều người, có biểu hiện cố tình hạ thấp nhân phẩm hay không, hình ảnh được phát tán trong hoàn cảnh nào và tác động đến người bị hại ra sao đều cần được làm rõ.

Luật sư Thanh lưu ý, không nên chỉ dựa vào cảm nhận chủ quan của một bên hoặc phản ứng trên mạng để kết luận. Một đoạn video có thể ghi lại hành vi trực tiếp nhưng chưa phản ánh đầy đủ những gì diễn ra trước và sau đó. Việc xác minh toàn diện vừa bảo vệ người bị xâm phạm, vừa bảo đảm xác định đúng tính chất, mức độ và trách nhiệm của người liên quan.

Đối với yếu tố livestream, luật sư cho rằng cần phân biệt sự việc được ghi lại, lan truyền trên mạng với việc người thực hiện chủ động sử dụng mạng để phạm tội. Điểm e khoản 2 Điều 155 quy định trường hợp sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để phạm tội có khung hình phạt từ 3 tháng đến 2 năm tù. Tuy nhiên, việc người bị hại đang phát trực tiếp không tự động là căn cứ áp dụng tình tiết này. Cần làm rõ cách thức sử dụng phương tiện điện tử, nội dung phát trực tiếp và mối liên hệ với hành vi bị xem xét.

Về mâu thuẫn trước đó, luật sư Thanh phân tích trách nhiệm của mỗi bên phải được xem xét riêng trên cơ sở chứng cứ. Nếu có lời nói, bài đăng hoặc hành vi vi phạm từ bên nào, bên đó có thể phải chịu trách nhiệm tương ứng. Việc cho rằng mình bị khiêu khích không đương nhiên loại trừ trách nhiệm đối với hành vi đáp trả.

Khi quyền lợi bị ảnh hưởng, người dân có thể yêu cầu chấm dứt hành vi, lưu giữ tài liệu và đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Tự ý dùng chất bẩn để hạ nhục người khác có thể khiến mâu thuẫn ban đầu phát sinh thêm những hậu quả pháp lý.

Bên cạnh trách nhiệm hình sự, luật sư Thanh cho biết người có hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín gây thiệt hại còn có thể phải bồi thường. Điều 592 Bộ luật Dân sự năm 2015 xác định các khoản thiệt hại gồm chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại; thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút và thiệt hại khác do luật quy định.

Ngoài ra, người chịu trách nhiệm còn phải bồi thường khoản tiền bù đắp tổn thất tinh thần. Mức này do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được, mức tối đa cho một người không quá 10 lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định. Đây là giới hạn đối với khoản bù đắp tinh thần, không phải mức trần của toàn bộ nghĩa vụ bồi thường.

Theo luật sư, yêu cầu bồi thường cần đi kèm căn cứ chứng minh. Nếu cho rằng việc kinh doanh bị ảnh hưởng, người yêu cầu cần cung cấp tài liệu về khoản thu nhập thực tế bị mất, giảm sút và mối liên hệ với hành vi xâm phạm. Các chi phí khắc phục cũng cần được lưu giữ bằng hóa đơn, chứng từ hoặc tài liệu phù hợp.

Luật sư Thanh khuyến nghị người bị xúc phạm lưu lại đường dẫn, tên tài khoản, thời gian đăng tải, tin nhắn và bản gốc video nếu có. Ảnh chụp màn hình cần thể hiện rõ nội dung, tránh chỉ giữ những phần rời rạc khiến diễn biến bị hiểu sai. Khi trình báo, cần cung cấp thông tin trung thực và phối hợp với cơ quan chức năng để làm rõ sự việc.