Tây Ninh đổi cách thanh tra: Không chờ sai phạm mới xử lý

Tập trung thanh tra những lĩnh vực dễ phát sinh tiêu cực, tham nhũng, khiếu nại, tố cáo; chủ động thanh tra đột xuất khi xuất hiện dấu hiệu vi phạm; đồng thời nâng cao hiệu quả xử lý sau thanh tra là những định hướng trọng tâm được Tây Ninh đặt ra thời gian tới nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, phòng ngừa sai phạm từ sớm, từ xa.

Không chỉ phát hiện sai phạm mà phải chỉ rõ trách nhiệm

Theo ông Lê Văn Hẳn, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Tây Ninh, cùng với việc hoàn thành các cuộc thanh tra theo kế hoạch năm 2026, tỉnh yêu cầu ngành Thanh tra tiếp tục khảo sát, nắm tình hình thực tế để xây dựng kế hoạch thanh tra năm 2027 sát yêu cầu quản lý, có trọng tâm, trọng điểm; đồng thời rà soát, hạn chế chồng chéo, trùng lặp với kế hoạch kiểm tra doanh nghiệp.

Trong 9 tháng năm 2026, toàn tỉnh đã triển khai 38 cuộc thanh tra, trong đó 33 cuộc theo kế hoạch và 5 cuộc đột xuất. Có 16 cuộc đã ban hành kết luận, với 193 đơn vị được thanh tra. Nội dung thanh tra tập trung vào những lĩnh vực có nguy cơ phát sinh sai phạm và tác động trực tiếp đến quản lý nguồn lực nhà nước như đất đai, giáo dục và đào tạo, lao động, tài chính, y tế, khoa học và công nghệ, công thương; tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Qua thanh tra, các cơ quan chức năng phát hiện phát hiện tổng số tiền vi phạm về kinh tế hơn 11,598 tỷ đồng và 1.882.736 m2 đất có vi phạm; kiến nghị thu hồi về ngân sách nhà nước 10,203 tỷ đồng, xử lý khác 1,395 tỷ đồng, đồng thời kiến nghị xử lý trách nhiệm đối với 5 cá nhân.

Các kết quả này cho thấy hoạt động thanh tra ngày càng được định hướng vào những vấn đề cụ thể, gắn với trách nhiệm quản lý và sử dụng nguồn lực. Đáng chú ý, trong 5 cuộc thanh tra đột xuất được triển khai trong kỳ, đã có 4 cuộc ban hành kết luận, phát hiện và kiến nghị xử lý sai phạm trong các lĩnh vực đất đai, kinh doanh bất động sản, tài chính.

Một trong những lĩnh vực được thanh tra tập trung là quản lý, cấp phép và khai thác khoáng sản. Qua thanh tra 40 đơn vị, liên quan 39 mỏ khoáng sản, cơ quan chức năng phát hiện tình trạng phối hợp quản lý chưa kịp thời; kê khai, nộp thiếu thuế, phí; khai thác vượt công suất; một số chủ đầu tư chưa thực hiện đầy đủ thủ tục đóng cửa mỏ, thủ tục đất đai. Tổng số tiền kiến nghị xử lý hơn 11,2 tỷ đồng, trong đó kiến nghị nộp ngân sách hơn 9, 9 tỷ đồng.

Quản lý, sử dụng cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp cũng được tỉnh xác định là nội dung cần tiếp tục chấn chỉnh. Kết quả thanh tra chuyên đề cho thấy một số đơn vị chưa thực hiện đầy đủ việc kiểm tra, giám sát phương án sắp xếp; thông tin về nhà, đất chưa được cập nhật đầy đủ vào hồ sơ địa chính, sổ kế toán, báo cáo tài chính; hồ sơ phê duyệt phương án còn thiếu tài liệu pháp lý; việc phân loại, lập danh mục nhà, đất chưa chặt chẽ.

Một số cơ quan, đơn vị đã bố trí, đưa cơ sở nhà, đất dôi dư vào sử dụng tạm thời nhưng chưa có quyết định của Ủy ban nhân dân cùng cấp. Trước thực tế này, tỉnh yêu cầu các cơ quan, đơn vị rà soát, thống kê đầy đủ quỹ nhà, đất đang quản lý, sử dụng; hoàn thiện phương án xử lý, trình cấp có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt, qua đó bảo đảm tài sản công được quản lý, khai thác đúng quy định.

Đây cũng là hướng tiếp cận được tỉnh chú trọng trong công tác thanh tra: không dừng ở việc xác định sai phạm mà phải làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và yêu cầu khắc phục, qua đó hạn chế khả năng tái diễn vi phạm trong quản lý nhà nước.

Chuyển mạnh từ xử lý sang phòng ngừa

Nếu phát hiện và xử lý vi phạm là một nhiệm vụ quan trọng thì việc tổ chức thực hiện đầy đủ kết luận, kiến nghị thanh tra đang là vấn đề cần được Tây Ninh tập trung tháo gỡ.

Theo UBND tỉnh Tây Ninh, trong 9 tháng năm 2026, có 142 kết luận thanh tra phải thực hiện, trong đó 14 kết luận chưa hoàn thành từ kỳ trước chuyển sang. Đối với các kiến nghị về kinh tế, tổng số tiền được đôn đốc thu hồi gần 19,9 tỷ đồng, nhưng số thực tế thu hồi mới đạt khoảng 1,78 tỷ đồng.

Theo đánh giá của tỉnh, tiến độ thu hồi tiền còn chậm do một số doanh nghiệp, hộ gia đình không có khả năng nộp một lần; ý thức chấp hành kiến nghị của một số đối tượng thanh tra chưa cao; một số kết luận còn phải chờ kết quả xử lý của các ngành khác.

Thực tế này đặt ra yêu cầu phải tăng cường hơn nữa công tác theo dõi, đôn đốc, kiểm tra sau thanh tra; đồng thời nâng cao trách nhiệm phối hợp giữa cơ quan thanh tra với các sở, ngành, địa phương và cơ quan liên quan. Mục tiêu là bảo đảm kết luận thanh tra không chỉ dừng ở việc xác định sai phạm mà phải được tổ chức thực hiện đầy đủ, đúng thời hạn và đúng quy định.

Trong năm 2026, kế hoạch thanh tra của tỉnh được rà soát, điều chỉnh từ 40 cuộc xuống còn 33 cuộc, phù hợp với kế hoạch kiểm toán và yêu cầu quản lý thực tế. Thanh tra tỉnh đã triển khai 31/33 cuộc, đạt 94%; 13 cuộc đã hoàn thành và không có cuộc chậm ban hành kết luận.

Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lê Văn Hẳn, thời gian tới, ngành Thanh tra tỉnh sẽ tập trung vào các lĩnh vực dễ phát sinh tiêu cực, tham nhũng, những nơi có nhiều đơn thư khiếu nại, tố cáo và những vấn đề được dư luận quan tâm; chủ động tiến hành thanh tra đột xuất khi phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Cùng với đó, tỉnh yêu cầu nâng cao chất lượng kết luận thanh tra theo hướng chặt chẽ, khách quan, kịp thời và khả thi; xử lý nghiêm tập thể, cá nhân vi phạm; đồng thời chú trọng kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật từ những vấn đề phát hiện qua thanh tra. Việc giám sát hoạt động của các đoàn thanh tra, thẩm định dự thảo kết luận và kiểm tra việc thực hiện kết luận, kiến nghị sau thanh tra cũng được xác định là nhiệm vụ cần tăng cường.

Cùng với đổi mới phương thức thanh tra, Tây Ninh đang đẩy mạnh số hóa hoạt động của ngành. 119/119 đơn vị, đạt 100%, đã nhập liệu đầy đủ trên Hệ thống cơ sở dữ liệu báo cáo của Thanh tra Chính phủ; việc rà soát, quét, số hóa hồ sơ, tài liệu được triển khai phục vụ xây dựng Nền tảng dữ liệu số của ngành Thanh tra.

Việc tăng cường ứng dụng dữ liệu số, cùng với đổi mới cách thức lựa chọn nội dung và đối tượng thanh tra, được kỳ vọng giúp cơ quan quản lý nhận diện sớm nguy cơ vi phạm, tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực trọng yếu, đồng thời hạn chế thanh tra dàn trải, chồng chéo.

Từ thực tiễn, định hướng của Tây Ninh đang đặt trọng tâm vào cả ba khâu: phát hiện đúng vi phạm, xử lý nghiêm sai phạm và quan trọng hơn là khắc phục những bất cập trong quản lý để phòng ngừa vi phạm tái diễn. Đây là cơ sở để công tác thanh tra thực sự trở thành công cụ nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, bảo vệ nguồn lực công và tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính.