Tết Trung Quốc đang đổi hình: Khi truyền thống bước vào không gian số và đời sống đô thị

Du lịch di sản ngày Tết học nhuộm vải ở Đại Lý. Ảnh: Sohu.

Tết Nguyên đán (Tết Xuân), lễ hội giàu tính biểu tượng nhất của người Trung Quốc gắn với đoàn tụ, biếu quà, đi lễ. Nhưng dưới tác động của đô thị hóa, kinh tế số và sự trỗi dậy của thế hệ tiêu dùng trẻ, diện mạo tiêu dùng Tết đang thay đổi nhanh chóng. Những giá trị tinh thần truyền thống vẫn hiện diện, nhưng được biểu đạt bằng các hình thức linh hoạt hơn, cá nhân hơn và giàu trải nghiệm hơn.

Dưới đây là bảy xu hướng nổi bật dẫn dắt thị trường tiêu dùng Tết Trung Quốc năm 2026.

Bộ “quà điện tử năm mới”: Tết bước vào không gian số

Trong khi người lớn tuổi vẫn đang cân nhắc việc chọn mua các loại bánh kẹo, đồ ăn vặt, thuốc lá, rượu và trà; thì giới trẻ đã bắt đầu mua sắm một loại "hàng hóa điện tử Tết" mới. Đây không phải là sản phẩm kỹ thuật số, mà là hàng hóa ảo mang lại giá trị tình cảm trong dịp Tết Nguyên đán: có thể là một chiếc phong bì lì xì WeChat được lựa chọn kỹ càng, một bộ biểu tượng cảm xúc chúc mừng năm mới dễ thương và phù hợp, hoặc một hình nền điện thoại mang thông điệp chúc mừng năm mới, thậm chí template thiệp online.

Giá trị không nằm ở công năng sử dụng, mà ở quyền sở hữu khí chất Tết: ai gửi bao lì xì đẹp hơn, ai dùng sticker độc hơn, ai có hình nền “chuẩn vibe” hơn.

Bộ quà ảo điện tử bán online. Ảnh: Sohu.

Các yếu tố này mở ra một không gian chơi Tết trong hệ sinh thái mạng xã hội: nơi mọi tương tác đều được lưu, lan, ghi lại và khuếch đại.

Khảo sát "Thái độ đón Tết của gen Z" do ứng dụng Soul APP thực hiện cho thấy 28% người từ 18-24 tuổi cho rằng Tết năm nay có không khí sôi động hơn trước, trong khi 19,3% cho rằng tinh thần lễ hội chỉ thay đổi hình thức thể hiện. Những mặt hàng điện tử ảo đón Tết này, có giá từ vài tệ đến hàng chục tệ, đã trở thành món đồ yêu thích mới của giới trẻ nhờ tính tiện lợi, cá nhân hóa và khả năng tương tác xã hội mạnh mẽ, thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong nền kinh tế hàng hóa đón Tết.

Đây cũng là minh chứng rõ ràng rằng Tết không mất đi “hương vị”, chỉ thay đổi biểu hiện: yếu tố chuyển đổi giữa truyền thống và số hóa cho thấy lớp người trẻ không hề thờ ơ với Tết mà họ chỉ dịch Tết sang ngôn ngữ của thời đại mình.

Tạo “không khí Tết” trở thành một phân khúc tiêu dùng

Trước đây, việc trang hoàng nhà cửa xoay quanh các biểu tượng kinh điển như hoa đào (mai đỏ), thủy tiên và mộc lan. Nay mặt hàng được mở rộng mạnh: từ hoa trang trí ánh sáng, bình hoa chúc năm mới, với hình dáng đẹp mắt và ý nghĩa may mắn, đã trở thành mặt hàng bán chạy nhất trên các nền tảng thương mại điện tử nhờ tính linh hoạt cao, bộ trang trí DIY (bộ vật dụng, nguyên liệu đóng gói sẵn để người mua tự làm theo ý thích).

Chiếc xô may mắn đang là mặt hàng "hot" trên các shop online. Ảnh: Sohu.

Câu đối Tết sáng tạo với các nhân vật hoạt hình và câu nói may mắn phá vỡ khuôn mẫu truyền thống; câu đối nam châm giúp giải quyết rắc rối khi dán và có thể tái sử dụng, kết hợp tính thực tiễn và thân thiện với môi trường…

Không khí Tết đã trở thành một dịch vụ hóa – nội dung hóa, trong đó người trẻ đặt nặng yếu tố thẩm mỹ, tính gợi cảm xúc, khả năng chụp ảnh, tính cá nhân hóa, và “đáng đăng lên mạng”.

Khoảng cách giữa “trang trí Tết” và “thiết kế không gian” mờ dần. Đặc biệt với nhóm người đã ra ở riêng, ngôi nhà trở thành sân khấu nơi chủ nhà đạo diễn bầu không khí Tết theo sở thích cá nhân – một biểu hiện tiêu dùng của tầng lớp thị dân mới.

Câu đối và đồ trang trí Tết phong cách mới. Ảnh: Sohu.

“Tết của thú cưng”: từ bạn đồng hành thành thành viên gia đình

Theo "Sách trắng ngành công nghiệp thú cưng Trung Quốc năm 2026” thị trường tiêu dùng thú cưng (chó và mèo) ở thành thị năm 2025 đạt 312,6 tỷ NDT, tăng 4,1% so với năm 2024.

Tốc độ tăng chi tiêu cho thú cưng tại các đô thị tạo ra một mảng thị trường mới: Tết dành cho thú cưng, bùng nổ các dịch vụ và sản phẩm như: hộp quà năm mới cho thú cưng, đồ ăn Tết đặc biệt, phụ kiện trang phục, chụp ảnh Tết, chăm sóc làm đẹp, khách sạn thú cưng…

Nếu Tết truyền thống là dịp “con về thăm cha mẹ”, thì Tết của thế hệ nuôi thú ở đô thị còn bao gồm nghi lễ hóa mối quan hệ người – thú. Điều này phản chiếu thay đổi văn hóa sâu rộng: thú cưng không còn là “vật nuôi” mà là đối tượng đầu tư cảm xúc.

Chi tiêu cho thú cưng dịp Tết rất tốn kém. Ảnh: Sohu.

“Cha mẹ lên phố”: xu hướng mới trong mùa “Xuân vận”

Trong nhiều năm qua, Tết gắn với “Xuân vận” - dòng người về quê. Nhưng những năm gần đây đã xuất hiện mô hình ngược lại: phụ huynh lên thành phố ăn Tết cùng con. Năm ngoái, số lượng người lên phố thăm con tăng 10% so với cùng kỳ năm trước, trong đó số lượng du khách từ 60 tuổi trở lên tăng gần 30%.

Nguyên nhân do: chi phí di chuyển rẻ hơn theo chiều ngược, cha mẹ muốn trải nghiệm môi trường con đang sống, người trẻ không đủ thời gian nghỉ để về quê lâu, giảm đáng kể áp lực mua vé.

Khác biệt nằm ở hệ quả tiêu dùng: thay vì “trở về để thăm họ hàng”, hành vi di chuyển ngược này kích hoạt nhu cầu tiêu dùng ở đô thị: du lịch văn hóa, ăn uống, chăm sóc sức khỏe, trải nghiệm nhịp sống đô thị, dịch vụ phù hợp cho người lớn tuổi. Đón Tết theo mô hình này thiên về chất lượng tương tác hơn là tính nghi lễ.

Thay vì con cái về quê, nay các bậc cha mẹ lại lên thành phố ăn Tết cùng con. Ảnh: CCTV.

Du lịch di sản văn hóa phi vật thể lên ngôi

Sau khi trải nghiệm phiên bản "Tết di sản văn hóa phi vật thể" đầu tiên năm 2025, việc đi du lịch đến các vùng miền trong nước để trải nghiệm phong tục Tết địa phương và chú trọng các hoạt động di sản văn hóa phi vật thể trong dịp Tết đã trở thành một hoạt động du lịch phổ biến trong giới trẻ.

Sự phát triển của ngành công nghiệp di sản văn hóa phi vật thể cũng đã âm thầm thay đổi cơ cấu nhu cầu của thị trường du lịch. Trước đây, nhu cầu cốt lõi của thị trường du lịch tập trung vào "tham quan kiểu check-in", nhưng nay, "di sản văn hóa phi vật thể" đã trở thành một nơi để mọi người có thể gác điện thoại xuống và thư giãn. Ví dụ, làm đồ nhuộm vải ở Đại Lý, học vẽ tranh tường ở Đôn Hoàng, học làm gốm và trải nghiệm văn hóa kinh đô gốm sứ ở Cảnh Đức Trấn, xem múa rối dây và tìm hiểu về văn hóa sân khấu ở Tuyền Châu...

Chi tiêu cho cảm xúc lên ngôi

Nếu thế hệ trước chi tiêu Tết cho ăn ngon, mặc mới, quà biếu, thì thế hệ trẻ phân bổ chi tiêu vào thể hiện, trải nghiệm, ý nghĩa, khoảnh khắc…

Các danh mục mở rộng bao gồm: chi tiêu cho hình ảnh (ảnh Tết, video, album); chi tiêu cho thời gian (dịch vụ dọn nhà, nấu cỗ); chi tiêu cho tâm trạng (đi massage, tắm khoáng, nghỉ dưỡng); chi tiêu cho gắn kết (tiệc bạn bè, workshop làm bánh, boardgame giải trí)…

Văn hóa ăn Tết Nguyên đán đang được giới trẻ Trung Quốc thay đổi, làm mới. Ảnh: CCTV.

Ở đây, Tết không chỉ được “mua” mà được “sắp đặt”. Điểm đáng chú ý là người trẻ không quay lưng với truyền thống. Họ duy trì các biểu tượng cốt lõi (lì xì, sum họp, chúc Tết, mua sắm), nhưng thay đổi phương tiện để tương thích với nhịp sống, công nghệ và nhu cầu cảm xúc hiện đại.

Văn hóa Tết chuyển từ “tập thể” sang “lai ghép”

Tết truyền thống Trung Quốc là nghi thức gia đình – làng quê – huyết thống. Nhưng tại đô thị, cấu trúc xã hội phân mảnh khiến Tết mang tính lai ghép: một phần cho gia đình, một phần cho nhóm bạn, một phần cho bản thân, một phần cho không gian trực tuyến.

Mỗi không gian đòi hỏi hình thức tổ chức ăn Tết khác nhau. Điều này tạo ra một đặc điểm tiêu dùng mới: Tết trở thành đa địa điểm, đa nhịp độ và đa tầng cảm xúc.

Cốt lõi cảm xúc của các phong tục Tết Nguyên đán truyền thống vẫn không thay đổi, nhưng sự thể hiện sáng tạo của giới trẻ đã tạo ra những hình thức mới mang tính kỹ thuật số, cá nhân hóa và phù hợp với bối cảnh. Điều này không chỉ giúp nền kinh tế Tết Nguyên đán vượt ra ngoài phạm vi lễ hội đơn thuần, mà còn trở thành một sự theo đuổi hai chiều giữa việc kế thừa văn hóa và thể hiện cá tính cá nhân.

Theo Sohu

Thu Thủy