Tham gia tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn vì hạnh phúc mỗi cá nhân, gia đình

Tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp các cặp nam, nữ chủ động tìm hiểu tình trạng sức khỏe của bản thân và người dự định kết hôn; được cung cấp thông tin, kiến thức cần thiết về sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục và các vấn đề liên quan đến hôn nhân, gia đình. Qua đó, giúp các cặp đôi có sự chuẩn bị tốt về thể chất, tinh thần trước khi bước vào cuộc sống hôn nhân, nâng cao khả năng sinh con khỏe mạnh, phòng ngừa các nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của bản thân và thế hệ tương lai, góp phần xây dựng gia đình hạnh phúc bền vững và nâng cao chất lượng dân số.

Nâng chất lượng dịch vụ từ tư vấn đến trả kết quả

Trước khi kết hôn, các cặp đôi thường dành nhiều thời gian để thu xếp công việc, chỗ ở, tài chính và chuẩn bị lễ cưới. Việc khám sức khỏe dễ được lùi lại, nhất là khi cả hai còn trẻ, sinh hoạt bình thường và chưa có kế hoạch sinh con. Thực tế cho thấy, một số người còn băn khoăn về chi phí, cho rằng khám sức khỏe trước khi kết hôn chưa cần thiết hoặc ngại đề nghị cùng đi khám vì sợ người kia nghĩ mình thiếu tin tưởng. Sự e ngại ấy khiến nhiều vấn đề sức khỏe có thể được trao đổi sớm chỉ được đặt ra khi hai vợ chồng chuẩn bị mang thai hoặc gặp khó khăn trong việc có con.

Trong khi đó, ngay cả với những cặp đôi chưa dự định sinh con, buổi tư vấn vẫn là dịp để tìm hiểu về tình dục an toàn, kế hoạch hóa gia đình và phòng ngừa các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Với người đang điều trị bệnh mạn tính và có kế hoạch sinh con, việc gặp bác sĩ sớm giúp họ biết những vấn đề cần theo dõi trước khi mang thai.

Theo Phó Giám đốc Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh, TS. BS Huỳnh Minh Chín, áp lực chi phí, tâm lý e ngại và nhận thức chưa đầy đủ về tầm quan trọng của khám sức khỏe tiền hôn nhân là những nguyên nhân khiến một bộ phận người dân chưa tiếp cận dịch vụ.

Khả năng tiếp cận dịch vụ cũng khác nhau giữa các nhóm dân cư. Người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, đối tượng bảo trợ xã hội hoặc sinh sống tại các xã đảo, đặc khu có thể gặp khó khăn cả về chi phí lẫn điều kiện tiếp cận dịch vụ y tế chuyên sâu. Với những trường hợp phải đi xa, việc biết trước nơi khám, thời gian thực hiện và cách nhận kết quả có ý nghĩa thiết thực khi thu xếp công việc và đi lại.

Khám sức khỏe tiền hôn nhân góp phần nâng cao chất lượng dân số. Ảnh: Ngọc Hân

Khám sức khỏe tiền hôn nhân góp phần nâng cao chất lượng dân số. Ảnh: Ngọc Hân

Để người trẻ bớt e ngại, trước hết cần giúp họ hình dung rõ một buổi khám diễn ra như thế nào, thông tin sức khỏe được bảo mật ra sao và kết quả thăm khám sẽ giúp họ làm gì. Những câu hỏi ấy cần được giải đáp từ lúc tìm hiểu, đặt lịch cho đến khi bác sĩ trả kết quả.

Theo ThS. BS Phạm Thị Mỹ, Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội, khám sức khỏe trước khi kết hôn thường gồm khám tổng quát, tìm hiểu tiền sử sức khỏe của mỗi người và gia đình, sàng lọc một số bệnh truyền nhiễm và đánh giá sức khỏe sinh sản. Khi kết quả khám ban đầu hoặc tiền sử sức khỏe cho thấy có dấu hiệu cần lưu ý, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm chuyên sâu. Trước khi làm xét nghiệm, người đi khám cần được giải thích mục đích của từng chỉ định và các chi phí liên quan để chủ động quyết định.

Cơ sở y tế cũng cần bố trí không gian bảo đảm riêng tư khi tư vấn về tiền sử bệnh, sức khỏe sinh sản và đời sống tình dục. Có những điều người đi khám khó nói khi cả hai cùng có mặt. Việc tạo điều kiện để mỗi người trao đổi riêng với bác sĩ khi có nhu cầu giúp họ trình bày đầy đủ hơn về tình trạng sức khỏe và đặt những câu hỏi còn băn khoăn.

Khi trả kết quả, bác sĩ cần giải thích rõ chỉ số nào cần theo dõi, khi nào nên kiểm tra lại và nên đến chuyên khoa nào nếu cần thăm khám thêm. Nếu một người cần điều trị hoặc tiếp tục theo dõi, hai người có thể cùng thu xếp thời gian và cân nhắc kế hoạch sinh con. Nếu có vấn đề liên quan đến nguy cơ lây nhiễm, cả hai có thể trao đổi với bác sĩ về biện pháp phòng ngừa phù hợp. Một buổi khám có giá trị khi người đi khám hiểu kết quả của mình và biết bước tiếp theo cần thực hiện.

Truyền thông về khám sức khỏe trước khi kết hôn cũng cần đi vào những câu hỏi thiết thực. Các cặp đôi có thể khám ở đâu, đặt lịch thế nào, cần chuẩn bị gì và bao lâu thì nhận được kết quả? Với người phải đi xa hoặc khó thu xếp công việc, biết trước quy trình có thể giúp họ chủ động sắp xếp thời gian và giảm số lần đi lại. Nội dung truyền thông cần hướng đến cả nam và nữ, giúp hai người hiểu ý nghĩa của việc cùng đi khám và dễ mở lời với nhau hơn khi chuẩn bị kết hôn.

Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035; xác định mục tiêu của chương trình về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển phấn đấu tỷ lệ cặp nam, nữ được tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn đạt 90% vào năm 2030 và 95% vào năm 2035. Để tiến tới các mục tiêu này, địa phương cần đưa thông tin đến người trẻ, tổ chức dịch vụ thuận tiện và bảo đảm chất lượng tư vấn. Với những cặp đôi đã hiểu ý nghĩa của việc thăm khám nhưng còn chần chừ vì chi phí, chính sách hỗ trợ có thể giúp họ thu xếp được việc đi khám trước ngày cưới.

Từ quy định của Luật Dân số đến chính sách hỗ trợ tại địa phương

Điều 20 Luật Dân số năm 2025 quy định, Nhà nước khuyến khích nam, nữ chủ động tiếp cận dịch vụ tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ trưởng Bộ Y tế. Căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội và khả năng cân đối ngân sách, chính quyền địa phương cấp tỉnh quyết định việc hỗ trợ kinh phí. Quy định này tạo cơ sở để mỗi địa phương lựa chọn mức hỗ trợ và đối tượng thụ hưởng phù hợp với điều kiện trên địa bàn.

Tại Hà Nội, ngày 28/10/2026, HĐND thành phố đã thông qua Nghị quyết số 94/2026/NQ-HĐND quy định một số nội dung, mức chi thực hiện công tác dân số và phát triển. Theo đó, từ ngày 1/1/2027, Hà Nội chi hỗ trợ bằng tiền một lần đối với nam và nữ đủ điều kiện kết hôn theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, đăng ký thường trú hoặc tạm trú từ 06 tháng trở lên trên địa bàn thành phố Hà Nội, thực hiện tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn tại cơ sở y tế đủ điều kiện theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế. Mức hỗ trợ 1.000.000 đồng/cặp.

Theo Chi cục trưởng Chi cục Dân số, Trẻ em và Phòng, chống tệ nạn xã hội Hà Nội Vũ Duy Hưng, mức hỗ trợ tương đương khoảng 50% chi phí khám sàng lọc cơ bản theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế. Dự kiến, ngân sách thành phố dành khoảng 28,39 tỷ đồng mỗi năm để thực hiện chính sách. ThS.BS Phạm Thị Mỹ nhận định khoản hỗ trợ có thể giảm bớt áp lực chi trả, đồng thời giúp người trẻ nhìn nhận việc đi khám như một bước chuẩn bị cho cuộc sống gia đình.

Tại TP. Hồ Chí Minh, Sở Y tế đã gửi UBND thành phố tờ trình đề xuất hỗ trợ chi phí tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn cho một số nhóm đối tượng, với mức tối đa 1,6 triệu đồng/cặp. Đề xuất xuất phát từ thực tế một bộ phận người dân còn gặp khó khăn về chi phí và điều kiện tiếp cận dịch vụ y tế chuyên sâu. Theo dự thảo, thời điểm áp dụng được đề xuất là ngày 1/1/2027, với kinh phí dự kiến khoảng 1,6 tỷ đồng mỗi năm từ ngân sách địa phương.

Theo các chuyên gia, hỗ trợ chi phí còn góp phần cải thiện cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế cho người có hoàn cảnh khó khăn và người dân ở những địa bàn còn hạn chế về điều kiện y tế. TS.BS. Huỳnh Minh Chín dẫn trường hợp xã Thạnh An và đặc khu Côn Đảo, nơi chính sách được kỳ vọng giúp thu hẹp khoảng cách trong tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Với người dân ở xa cơ sở khám, khoản hỗ trợ cần đi cùng hướng dẫn cụ thể về nơi khám, cách đặt lịch và cách nhận kết quả để họ có thể tính trước cả chi phí lẫn thời gian đi lại.

Khi triển khai, địa phương cần công bố rõ ai được hỗ trợ, khám ở đâu, cần làm thủ tục gì và khoản nào người đi khám phải tự chi trả. Các cơ sở y tế cũng cần giải thích rõ những nội dung nằm trong phạm vi hỗ trợ và chi phí có thể phát sinh nếu bác sĩ chỉ định thêm xét nghiệm. Khi biết trước mình cần chuẩn bị gì và được tư vấn ra sao sau buổi khám, các cặp đôi có thể chủ động xếp lịch khám cùng với những công việc khác trước ngày cưới.

Bộ Y tế ban hành hướng dẫn chuyên môn về tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn tại Quyết định số 3472/QĐ-BYT ngày 7/11/2025. Hướng dẫn nhằm thực hiện tư vấn và khám sức khỏe cho nam, nữ trước khi kết hôn, đặc biệt là vị thành niên từ 17 đến 18 tuổi, thanh niên để phát hiện, phòng ngừa và hướng dẫn điều trị các bệnh lý có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe khi kết hôn, mang thai, sinh đẻ, nuôi con, các nguy cơ sinh con bị bệnh, tật bẩm sinh, góp phần đảm bảo hôn nhân bền vững và nâng cao chất lượng dân số.

Bạch Hạc

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân: https://daibieunhandan.vn/tham-gia-tu-van-kham-suc-khoe-truoc-khi-ket-hon-vi-hanh-phuc-moi-ca-nhan-gia-dinh-10443999.html