Thẩm phán và thân nhân được bảo vệ khi bị đe dọa liên quan hoạt động công vụ

Trình bày tờ trình, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng cho biết, dự thảo quy định 3 nhóm nội dung bảo vệ thẩm phán.

Thứ nhất, bảo vệ vị trí công tác và việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của thẩm phán.

Thứ hai, bảo vệ uy tín, danh dự, nhân phẩm và bí mật, an toàn thông tin, dữ liệu cá nhân của thẩm phán.

Thứ ba, bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp khác của thẩm phán, thân nhân của thẩm phán. Trong đó, thân nhân của thẩm phán gồm vợ (chồng), cha đẻ, mẹ đẻ, cha vợ (chồng), mẹ vợ (chồng), cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi theo quy định của pháp luật.

Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng tại phiên họp. (Ảnh: QH)

Thẩm phán và thân nhân được bảo vệ trước các hành vi xâm phạm hoặc đe dọa xâm phạm có liên quan đến việc thi hành công vụ của thẩm phán.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng quy định các biện pháp loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm của thẩm phán.

Cụ thể, thẩm phán được xem xét loại trừ trách nhiệm khi thực hiện nhiệm vụ theo quyết định, kết luận của cấp có thẩm quyền mà đã có ý kiến từ chối bằng văn bản trong tình thế cấp thiết, sự kiện bất ngờ, phòng vệ chính đáng hoặc khi thiệt hại phát sinh hoàn toàn do nguyên nhân khách quan.

Thẩm phán cũng được xem xét miễn, giảm trách nhiệm khi đã tuân thủ quy trình, không có lỗi cố ý, động cơ vụ lợi; đã chủ động ngăn chặn, khắc phục hậu quả hoặc thực hiện theo yêu cầu, quyết định của người có thẩm quyền mà không biết là trái pháp luật.

Trường hợp chủ động xin thôi chức vụ, nghỉ công tác hoặc thực hiện đề xuất đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung có thể được xem xét giảm nhẹ, loại trừ, miễn hoặc giảm trách nhiệm theo quy định.

Tránh cùng một rủi ro nhưng mức độ bảo vệ lại khác nhau

Đại diện cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, việc loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm hình sự thuộc phạm vi điều chỉnh của Bộ luật Hình sự và thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Với việc loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm kỷ luật thuộc phạm vi quy định của Luật Cán bộ, công chức.

Cơ quan thẩm tra đề nghị các cơ quan hữu quan nghiên cứu, đề xuất quy định về loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm của thẩm phán và các chức danh tư pháp khác trong các luật có liên quan, bảo đảm phù hợp với thẩm quyền của Quốc hội, tính thống nhất trong pháp luật.

Với quy định thẩm phán được bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp, đa số ý kiến đề nghị cân nhắc kỹ lưỡng, bởi qua rà soát, pháp luật hiện hành chưa có quy định về "bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp", chỉ quy định "bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp".

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu. (Ảnh: QH)

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý, rủi ro trong hoạt động tố tụng không chỉ đặt ra với thẩm phán mà còn nhiều chức danh tư pháp khác. Do vậy, cần rà soát để đảm bảo tính đồng bộ, tránh cùng một rủi ro nhưng mức độ bảo vệ lại khác nhau. Đồng thời, cần làm rõ cơ sở đề xuất chính sách bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp.

Kết luận nội dung này, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nêu rõ Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất sự cần thiết ban hành nghị quyết.

Với quy định thẩm phán được bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị chưa quy định nội dung này trong dự thảo nghị quyết. Song đây là việc cần làm sớm để thể chế hóa quy định của Bộ Chính trị.

Dự thảo nghị quyết được thông qua về mặt nguyên tắc, với toàn bộ thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội có mặt tán thành.