Thành phố Đà Nẵng tăng cường quản lý tàu cá bằng dữ liệu số

Thành phố Đà Nẵng có số lượng lớn tàu thuyền hoạt động trên biển. Ảnh: CTV

Siết chặt quản lý tàu cá bằng dữ liệu số

Hiện, thành phố Đà Nẵng có 100% tàu cá đã được đăng ký, cập nhật trên hệ thống VnFishbase. Đối với tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên, 100% đã lắp đặt thiết bị VMS. Đây là cơ sở quan trọng để lực lượng chức năng theo dõi đội tàu, kiểm soát hành trình và kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường.

Theo Đại tá Trần Tiến Hiền, Chỉ huy trưởng Bộ đội Biên phòng thành phố Đà Nẵng, lực lượng Bộ đội Biên phòng đang phối hợp với các cơ quan chức năng triển khai hệ thống eCDT, quản lý xuất, nhập bến điện tử, kết nối dữ liệu giữa các lực lượng. Nhật ký khai thác điện tử (eLogbook) cũng được triển khai, từng bước thay thế phương thức ghi chép thủ công. Điểm đáng chú ý là dữ liệu không chỉ được sử dụng khi tàu đã về bờ. Hệ thống giám sát hành trình được duy trì 24/24, giúp lực lượng chức năng theo dõi vị trí tàu trên biển. Khi tàu có dấu hiệu vượt ranh giới cho phép hoặc mất kết nối, hệ thống phát cảnh báo để các đơn vị liên quan kiểm tra, xử lý. Danh sách tàu có nguy cơ vi phạm được cập nhật, gửi đến lực lượng chức năng hằng ngày. Với cách làm này, việc quản lý tàu cá không còn chỉ dựa vào kiểm tra trực tiếp tại cảng. Thông tin về hành trình, thời gian hoạt động, vị trí tàu được cập nhật trong quá trình khai thác. Những bất thường có thể được phát hiện sớm để cảnh báo, ngăn chặn.

Tại Âu thuyền Thọ Quang và Cảng cá Đà Nẵng, việc kiểm soát cũng được thực hiện từ khâu tàu ra, vào neo đậu. Theo Ban chỉ huy Đồn Biên phòng Sơn Trà, đơn vị đang phối hợp cùng Ban Quản lý Âu thuyền và Cảng cá Đà Nẵng triển khai thẻ điện tử cho tàu thuyền khi ra, vào neo đậu. Thẻ tích hợp định vị, phục vụ theo dõi hoạt động của tàu trong khu vực âu thuyền. Cùng với đó, đơn vị còn tham mưu và phối hợp cùng Ban Quản lý Âu thuyền và Cảng cá Đà Nẵng tổ chức đào tạo, bồi dưỡng viên chức, người lao động về kỹ năng số, ứng dụng công nghệ, trong đó có trí tuệ nhân tạo (AI), phục vụ công tác quản lý.

Trong lĩnh vực thủy sản, Bộ đội Biên phòng thành phố Đà Nẵng cũng tham mưu cho Chi cục Biển đảo và Thủy sản thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường đẩy mạnh số hóa dữ liệu từ khai thác đến truy xuất nguồn gốc. Nhật ký điện tử, hệ thống eCDT và dữ liệu giám sát hành trình được cập nhật vào cơ sở dữ liệu quản lý. Qua hệ thống giám sát, cơ quan chuyên môn có thể nắm số lượng tàu đang hoạt động trên biển, tàu đã về bờ và vị trí của tàu theo thời gian thực. Việc truy xuất nguồn gốc cũng được thực hiện bằng công nghệ. Đối với vùng nuôi được mã hóa, thông qua mã QR có thể xác định thông tin về vị trí, diện tích, đối tượng nuôi và sản lượng. Dữ liệu càng đầy đủ, việc kiểm tra, đối chiếu nguồn gốc thủy sản càng thuận lợi. Nhưng để những hệ thống này phát huy hiệu quả, dữ liệu phải chính xác và được cập nhật thường xuyên. Đây cũng là một trong những nhiệm vụ được Bộ đội Biên phòng thành phố Đà Nẵng đang tập trung thực hiện.

Không để tàu không đủ điều kiện ra khơi

Theo Đại tá Phan Văn Thí, Phó Chỉ huy trưởng kiêm Tham mưu trưởng Bộ đội Biên phòng thành phố Đà Nẵng, thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 10/4/2024 của Ban Bí thư, các văn bản chỉ đạo về chống khai thác IUU của Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng và Công điện số 01/CĐ-UBND của UBND thành phố, ngay từ đầu năm 2026, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố đã chỉ đạo các đơn vị tập trung lực lượng, phương tiện, triển khai các nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách.

Các đồn, trạm kiểm soát biên phòng tuyến biển được yêu cầu kiểm soát chặt tàu cá hoạt động trên địa bàn, nhất là tàu không đủ điều kiện hoạt động, tàu đã thu hồi hoặc xóa đăng ký và tàu “3 không”. Tàu không đủ điều kiện không được xuất bến, ra khơi. Đây là khâu kiểm soát có ý nghĩa quan trọng trong ngăn chặn vi phạm từ sớm. Nếu để một tàu không đủ điều kiện ra biển, việc kiểm soát sau đó sẽ khó khăn hơn nhiều. Vì vậy, cùng với tuyên truyền, vận động, Bộ đội Biên phòng thành phố Đà Nẵng chỉ đạo các đồn, trạm kiểm soát biên phòng tập trung kiểm tra hồ sơ, điều kiện hoạt động và dữ liệu tàu trước khi cho phương tiện xuất bến. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, lực lượng chức năng phối hợp xác minh, xử lý theo quy định. Đồng thời, Bộ đội Biên phòng thành phố cũng tập trung rà soát, đối soát thông tin tàu cá với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, bảo đảm thông tin tàu cá “đúng - đủ - sạch - sống” trước khi cho phép hoạt động.

Cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng thành phố Đà Nẵng tuyên truyền, vận động ngư dân chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật. Ảnh: Đơn vị cung cấp

Bên cạnh việc tuyên truyền, vận động ngư dân chấp hành quy định chống khai thác IUU, các đơn vị thuộc Bộ đội Biên phòng thành phố thành lập tổ chuyên trách xử lý tàu cá không đủ điều kiện mới phát sinh; phối hợp với công an các xã, phường xác minh chủ tàu; kịp thời cảnh báo, ngăn chặn nguy cơ vi phạm. Những vụ việc phát hiện trên biển cho thấy, bên cạnh hệ thống dữ liệu, kiểm tra thực tế vẫn là một khâu không thể thiếu. Thông qua công tác tuần tra, kiểm soát, lực lượng Bộ đội Biên phòng thành phố Đà Nẵng đã phát hiện và xử lý nhiều vụ vi phạm. Điển hình, mới đây, Đồn Biên phòng Hải Vân chủ trì, phối hợp với cơ quan chức năng phường Hải Vân tổ chức tuần tra, kiểm soát chống khai thác IUU tại khu vực vịnh Đà Nẵng và vùng biển giáp ranh với thành phố Huế. Trong quá trình tuần tra, lực lượng chức năng phát hiện, bắt quả tang 2 vụ, gồm 2 phương tiện với 6 đối tượng sử dụng công cụ kích điện tự chế để lặn, đánh bắt thủy sản trái phép. Đồn Biên phòng Hải Vân đã lập biên bản làm việc, yêu cầu 2 chủ tàu đưa phương tiện về neo đậu tại khu vực chân cầu Nam Ô, thuộc phường Hải Vân, để xử lý theo quy định của pháp luật.

Ngư dân chủ động chấp hành

Trong cuộc chiến chống khai thác IUU, cùng với công tác kiểm tra, kiểm soát của lực lượng chức năng, việc ngư dân tự giác chấp hành quy định có ý nghĩa trực tiếp đối với hiệu quả quản lý. Ông Đặng Đình Xô, chủ tàu cá xa bờ mang biển kiểm soát ĐNa-91059-TS, cho biết: “Mỗi chuyến biển của ngư dân thành phố Đà Nẵng giờ đây được kiểm soát từ trước khi rời bến. Tàu phải đủ điều kiện hoạt động, hoàn tất thủ tục xuất bến, thiết bị giám sát hành trình (VMS) hoạt động ổn định. Trong quá trình khai thác, hành trình của tàu được theo dõi trên hệ thống; khi cập cảng, sản lượng khai thác và nhật ký chuyến biển tiếp tục được kiểm tra, đối chiếu. Nhật ký khai thác được ghi chép bằng cả giấy và điện tử. Việc này không chỉ phục vụ yêu cầu quản lý mà còn giúp chủ tàu chủ động kiểm soát sản lượng, thời gian và khu vực khai thác của từng chuyến biển”.

Thành phố Đà Nẵng đang chuyển mạnh từ quản lý thủ công sang quản lý bằng dữ liệu. Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào việc dữ liệu có chính xác, được cập nhật đầy đủ hay không; cảnh báo có được xử lý kịp thời hay không và vi phạm có được phát hiện, xử lý nghiêm hay không. Mục tiêu trước mắt là cùng cả nước thực hiện các giải pháp chống khai thác IUU, góp phần gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC. Nhưng để đạt mục tiêu đó, điều quan trọng là không để những kẽ hở trong quản lý trở thành cơ hội cho vi phạm. Từ cửa biển đến cảng cá, từ hệ thống giám sát hành trình đến nhật ký khai thác, thành phố Đà Nẵng đang siết chặt từng khâu trong quản lý. Khi tàu cá ra khơi có đủ điều kiện, hành trình được giám sát, sản lượng được kiểm soát và nguồn gốc thủy sản có thể truy xuất, nghề cá sẽ từng bước đi vào nền nếp.

Đó cũng là cách thành phố Đà Nẵng xây dựng nghề cá theo hướng hiện đại, có trách nhiệm, trong đó mỗi chuyến biển không chỉ bảo đảm sinh kế cho ngư dân, mà còn phải tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật.