Thanh tra Chính phủ chỉ rõ hàng loạt vi phạm trong hỗ trợ nhà ở người có công tại Vĩnh Phúc (cũ)

Buông lỏng từ khâu rà soát đến kiểm tra, giám sát

Ngay từ bước đầu thực thi chính sách, chính quyền tỉnh Vĩnh Phúc đã bộc lộ sự chậm trễ. Dù Quyết định số 118-TTg của Thủ tướng Chính phủ được ban hành từ tháng 2/1996, nhưng phải đến tháng 12/1997 (chậm 22 tháng), UBND tỉnh Vĩnh Phúc mới có quyết định quy định tạm thời để thực hiện.

Trụ sở UBND thành phố Phúc Yên cũ - Ảnh: ITN.

Đáng nói, địa phương này đã bỏ ngỏ việc quy định cụ thể tiêu chí thế nào là "khó khăn về nhà ở" để làm căn cứ xét duyệt, đồng thời không quy định rõ quy trình xác minh thực trạng nhà ở của cơ sở.

Chính sự thiếu hụt hành lang pháp lý ở cấp cơ sở này, cộng với việc UBND tỉnh Vĩnh Phúc cùng các Sở Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH), Xây dựng, Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) không tổ chức thanh tra, thiếu kiểm tra giám sát trong suốt giai đoạn 2008 - 2019, đã tạo ra một quy trình xét duyệt vô cùng lỏng lẻo.

Qua kiểm tra, cơ quan chức năng phát hiện nhiều hồ sơ xin miễn giảm tiền sử dụng đất chỉ cần có xác nhận "là người có công" của cấp xã và "chưa được miễn giảm lần nào" của cơ quan Thuế là mặc nhiên được duyệt, hoàn toàn bỏ qua bước đánh giá hiện trạng khó khăn về chỗ ở.

Hàng loạt quyết định hỗ trợ "lạc địa chỉ"

Kẽ hở từ khâu thẩm định đã khiến chính sách đền ơn đáp nghĩa bị áp dụng sai đối tượng. Thanh tra Chính phủ kiểm tra 13 hồ sơ và phát hiện các gia đình này đã có đất ở, thậm chí đã được cấp sổ đỏ từ trước, nhưng vẫn dễ dàng qua mặt chính quyền để bỏ túi khoản tiền hỗ trợ lên tới 3.430 triệu đồng. Trong đó, thành phố Vĩnh Yên cũ chiếm tới 8 trường hợp, Phúc Yên 3 trường hợp, Tam Đảo và Bình Xuyên mỗi nơi 1 trường hợp.

Đáng chú ý nhất là trường hợp hồ sơ của ông Nguyễn Đ. Kh. (con liệt sĩ). Dù hộ khẩu thường trú ở phường Đức Thắng (quận Bắc Từ Liêm, TP Hà Nội) và đã sở hữu tới 2 thửa đất ở tại Phúc Yên, ông Kh. vẫn nộp đơn đề nghị hỗ trợ tiền sử dụng đất tại phường Hùng Vương (thành phố Phúc Yên).

Bất chấp việc hồ sơ thiếu vắng hoàn toàn giấy xác nhận khó khăn về nhà ở từ chính quyền nơi thường trú, UBND thành phố Phúc Yên vẫn ký ban hành Quyết định số 2219/QĐ-UBND giảm 70% tiền sử dụng đất cho 53m2 đất, gây thiệt hại ngân sách 278,25 triệu đồng.

Không chỉ duyệt cho người đã có đất, cơ quan chức năng còn tính toán sai lệch nghĩa vụ tài chính. Trường hợp bà Đ.T.B. (vợ liệt sĩ, trú tại Phúc Yên) là một ví dụ. Dù đã sở hữu 171,6m2 đất ở, bà B. vẫn làm thủ tục chuyển đổi 200m2 đất nông nghiệp sang đất ở và xin miễn giảm thuế.

Chi cục Thuế và UBND thành phố Phúc Yên đã áp dụng sai quy định khi tính số tiền bà B. phải nộp chỉ là 153,12 triệu đồng, trong khi con số chính xác phải là 306,24 triệu đồng (gây thất thoát 153,12 triệu đồng). (Khoản tiền này sau đó đã được bà B. nộp bổ sung trong quá trình thanh tra).

Sự tùy tiện còn thể hiện rõ ở thành phố Vĩnh Yên khi có tới 15 hồ sơ được UBND thành phố hỗ trợ tiền sử dụng đất trên cả phần diện tích đất vượt hạn mức, gây sai phạm 965,52 triệu đồng (số tiền này hiện đã được thu hồi).

Tại huyện Tam Đảo, Chi cục Thuế khu vực còn tự ý ban hành quyết định giảm tiền sử dụng đất cho 2 trường hợp mà chưa hề có quyết định hỗ trợ của UBND huyện. Không những vậy, cơ quan thuế này còn tính sai tỷ lệ hỗ trợ cho một bệnh binh hạng 2 (chỉ giảm 80% thay vì 90% theo quy định).

Kiên quyết thu hồi và xử lý nghiêm cán bộ vi phạm

Những sai phạm nối tiếp sai phạm trong suốt thời gian dài đòi hỏi phải có biện pháp xử lý mạnh tay, dứt điểm. Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo UBND tỉnh Phú Thọ (địa phương tiếp nhận địa giới hành chính sau sáp nhập) khẩn trương chấn chỉnh lại công tác quản lý.

Về mặt kinh tế, tỉnh Phú Thọ phải tổ chức kiểm tra, rà soát lại toàn bộ 13 hồ sơ hỗ trợ tiền sử dụng đất cho các đối tượng đã có đất ở. Đối với những trường hợp không đủ điều kiện theo quy định của Quyết định số 118-TTg và Quyết định số 117/2007/QĐ-TTg, chính quyền phải kiên quyết thu hồi triệt để số tiền đã miễn, giảm sai, không để thất thoát tài sản nhà nước.

Song song với việc thu hồi tiền, Thanh tra Chính phủ yêu cầu tỉnh Phú Thọ phải tổ chức rà soát, kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm để xử lý nghiêm minh các tổ chức, cá nhân có liên quan. Trách nhiệm này được quy kết trực tiếp cho lãnh đạo các sở ngành chức năng của tỉnh Vĩnh Phúc cũ (LĐTB&XH, TN&MT, Xây dựng, Tài chính, Cục Thuế), cùng bộ máy lãnh đạo và các phòng, ban chuyên môn cấp huyện, cấp xã thời kỳ 2008 - 2019 đã để xảy ra sai phạm.

Đặc biệt, nếu quá trình thực hiện kết luận thanh tra phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, cơ quan chức năng sẽ chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra để xem xét, xử lý theo quy định.

Được biết, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu hiện cũng đã có văn bản chỉ đạo các địa phương, bộ ngành liên quan nghiêm túc thực thi kết luận này.