Bổ sung nhiều quy định quan trọng, mở rộng không gian hoạt động của báo chí

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Trịnh Thị Thủy cho biết, Luật Báo chí (sửa đổi) 2025 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XV, kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 10.12.2025, gồm 4 chương, 51 điều, sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Luật Báo chí năm 2016. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1.7.2026.

Trong đó, quy định tại khoản 4 Điều 16 (những người làm việc tại cơ quan tạp chí khoa học không thuộc đối tượng xét cấp thẻ nhà báo) và khoản 4 Điều 28 (thời hạn sử dụng thẻ nhà báo là 5 năm kể từ ngày cấp thẻ) có hiệu lực thi hành từ ngày 1.1.2026; quy định tại điểm c khoản 2 Điều 28 (điều kiện xét cấp thẻ nhà báo lần đầu phải qua lớp bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí, đạo đức nghề nghiệp) có hiệu lực thi hành từ ngày 1.1.2027.

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Trịnh Thị Thủy giới thiệu về Luật Báo chí (sửa đổi)

Khẳng định rõ tính chất báo chí cách mạng

Luật Báo chí (sửa đổi) bám sát các chủ trương của Đảng về công tác báo chí, đặc biệt là các Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22.12.2024, số 59-NQ/TW ngày 2.1.2025, số 66-NQ/TW ngày 30.4.2025 và số 68-NQ/TW ngày 4.5.2025 của Bộ Chính trị, nhằm hoàn thiện quy định của pháp luật, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, bảo đảm quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân theo Hiến pháp; đồng thời điều chỉnh hoạt động báo chí kịp thời, phù hợp với bối cảnh phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ truyền thông hiện đại, khắc phục những hạn chế, bất cập của pháp luật hiện hành.

Luật quy định về quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân; tổ chức và hoạt động báo chí; quyền và nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia và có liên quan đến hoạt động báo chí; quản lý nhà nước về báo chí.

Trong đó, Luật khẳng định rõ: báo chí của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là báo chí cách mạng, là phương tiện thông tin, công cụ tuyên truyền, vũ khí tư tưởng quan trọng của Đảng và Nhà nước; là diễn đàn của nhân dân. Báo chí phải đặt dưới sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, hoạt động trong khuôn khổ pháp luật; phát triển báo chí đi đôi với quản lý tốt báo chí.

Luật bảo đảm quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân; đồng thời quy định rõ không ai được lạm dụng các quyền này để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Luật cũng thể hiện rõ yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo hướng vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, vừa khuyến khích sáng tạo, khơi thông mọi nguồn lực để phát triển; các quy định mang tính ổn định, đơn giản, dễ thực hiện, chỉ quy định những vấn đề khung, có tính nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Quốc hội; những vấn đề thực tiễn thường xuyên biến động thì giao Chính phủ, bộ, ngành quy định để bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với thực tiễn.

Cùng với đó là yêu cầu bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, tính khả thi của các quy định; tạo điều kiện để báo chí phát triển trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và điều kiện chính trị, kinh tế – xã hội ở Việt Nam; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền trong công tác quản lý nhà nước về báo chí.

Bổ sung nhiều quy định quan trọng, mở rộng không gian hoạt động của báo chí

Luật Báo chí (sửa đổi) bổ sung quy định về cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện, có nhiều loại hình báo chí, cơ quan báo chí trực thuộc; cơ chế đặc thù về tài chính; được thành lập phù hợp với Chiến lược phát triển và quy hoạch hệ thống báo chí đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Toàn cảnh buổi họp báo

Đối với cơ quan báo in, phát thanh, truyền hình thuộc tỉnh ủy, thành ủy, Luật cho phép có nhiều loại hình báo chí, sản phẩm báo chí. Đối với cơ quan tạp chí khoa học, Luật cho phép xuất bản nhiều tạp chí khoa học. Các quy định này tạo cơ sở pháp lý để tổ chức lại hệ thống báo chí theo hướng tinh gọn, hiện đại, đa phương tiện, phù hợp với yêu cầu phát triển và quản lý báo chí trong giai đoạn mới.

Luật quy định mở rộng không gian hoạt động của cơ quan báo chí, trong đó có việc xuất bản báo chí trên không gian mạng. Theo đó, Luật quy định kênh nội dung của cơ quan báo chí trên không gian mạng; nội dung báo chí hoàn chỉnh của nền tảng số báo chí quốc gia được xác định là sản phẩm báo chí. Việc xác định rõ địa vị pháp lý của hoạt động báo chí trên không gian mạng nhằm thống nhất quản lý, khắc phục khoảng trống pháp lý trong thực tiễn.

Luật cũng quy định Nhà nước đầu tư nền tảng số báo chí quốc gia, hạ tầng dữ liệu báo chí số và phát triển nguồn nhân lực chuyển đổi số báo chí để thúc đẩy chuyển đổi số báo chí; cơ quan báo chí ngoài công lập, phát nội dung báo chí còn được tích hợp hoạt động dịch vụ trực tuyến trên báo chí và giao Chính phủ quy định chi tiết.

Luật bổ sung quy định cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, trừ nội dung thời sự chính trị, an ninh, quốc phòng, đối ngoại; giao Chính phủ quy định chi tiết về liên kết trong hoạt động báo chí. Việc luật hóa hoạt động liên kết nhằm bảo đảm minh bạch, rõ trách nhiệm, quyền lợi của các bên tham gia liên kết, đồng thời khắc phục tình trạng thiếu cơ sở pháp lý trong thực tiễn.

Luật quy định đầy đủ các phương thức Nhà nước giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu và hỗ trợ cước vận chuyển, chi phí đăng tải, truyền dẫn, phát sóng để báo chí thực hiện nhiệm vụ chính trị, an ninh, quốc phòng, văn hóa, truyền thông chính sách; phục vụ thiếu niên, nhi đồng, người khiếm thính, khiếm thị; phục vụ đồng bào vùng dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn, miền núi, biên giới, hải đảo và các nhiệm vụ theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

Luật bổ sung quy định về nguồn thu của cơ quan báo chí, gồm: thu từ bản quyền đọc, nghe, xem và cho phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí; thu từ hoạt động tài chính và phần vốn góp vào doanh nghiệp (nếu có); thu từ cung cấp dịch vụ sự nghiệp công được giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu; thu từ thực hiện nhiệm vụ, chương trình, đề án, dự án do cấp có thẩm quyền giao, phê duyệt; thu từ người có nhu cầu đăng bài nghiên cứu khoa học.

Tăng cường quản lý nhà nước, kỷ cương, kỷ luật trong hoạt động báo chí

Luật Báo chí (sửa đổi) bổ sung, hoàn thiện các quy định về quản lý nhà nước đối với hoạt động báo chí, trong đó quy định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan chủ quản báo chí; điều kiện, tiêu chuẩn cấp thẻ nhà báo; bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí, đạo đức nghề nghiệp; quyền và nghĩa vụ của nhà báo.

Luật sửa đổi, bổ sung các quy định về quản lý chặt chẽ hoạt động báo chí, bảo đảm hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước về báo chí; quy định rõ 4 loại hình báo chí gồm báo chí in, báo chí điện tử, phát thanh, truyền hình; bổ sung các khái niệm; xuất bản báo chí trên không gian mạng để quy định nguyên tắc quản lý hoạt động báo chí trên không gian mạng.

Luật bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến hoạt động thông tin đối ngoại; quy định rõ vai trò của Hội Nhà báo Việt Nam trong kết luận hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp của người làm báo, xử lý vi phạm đạo đức nghề nghiệp của hội viên; kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý đối với vi phạm đạo đức nghề nghiệp của người làm báo không phải là hội viên.

Luật bổ sung quy định giao Chính phủ quy định chi tiết điều kiện cấp giấy phép hoạt động báo chí đối với các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp; quy định thu hồi giấy phép hoạt động của cơ quan báo chí trong trường hợp không hoạt động, không bảo đảm điều kiện hoạt động, có hành vi vi phạm nhiều lần; quy định về lãnh đạo cơ quan báo chí, điều kiện, tiêu chuẩn bổ nhiệm lãnh đạo cơ quan báo chí.

Luật quy định điều kiện xét cấp thẻ nhà báo lần đầu phải qua lớp bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí, đạo đức nghề nghiệp; giao Bộ trưởng Bộ VHTTDL quy định thẩm quyền tổ chức, chương trình của lớp bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí, đạo đức nghề nghiệp.

Luật bổ sung quy định về cơ quan thường trú, văn phòng đại diện, phóng viên thường trú; quy định Nhà nước đầu tư công cụ số để thực hiện giám sát hoạt động báo chí trên không gian mạng phục vụ công tác quản lý nhà nước; quy định cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng tác phẩm báo chí phải thỏa thuận với cơ quan báo chí theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ; quy định việc sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo trong hoạt động báo chí phải tuân thủ quy định về sở hữu trí tuệ, trí tuệ nhân tạo và đạo đức nghề nghiệp.

Luật Báo chí (sửa đổi) năm 2025 tiếp cận theo hướng hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động báo chí, vừa mở rộng không gian hoạt động của báo chí trong môi trường số, vừa tăng cường kỷ cương, kỷ luật trong hoạt động báo chí. Các quy định mới về tổ chức hệ thống báo chí, hoạt động trên không gian mạng, liên kết sản xuất nội dung, nguồn thu, quản lý nhà nước và trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động báo chí tạo cơ sở pháp lý để báo chí phát triển đúng định hướng, phù hợp với yêu cầu quản lý và thực tiễn phát triển.

Việc ban hành Luật Báo chí (sửa đổi) năm 2025 là bước tiếp tục hoàn thiện thể chế về báo chí, đáp ứng yêu cầu xây dựng nền báo chí cách mạng chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại theo chủ trương của Đảng và Nhà nước.

HOÀNG HƯƠNG