Thắp ánh sáng tri thức trong đêm

Đừng để con phải nghỉ học…

Năm học mới vừa bắt đầu được vài ngày, một buổi chiều, người đàn ông gầy guộc, nước da rám nắng, dắt hai đứa trẻ song sinh đến gặp cô Nguyễn Thị Mỹ Châu, Hiệu trưởng Trường THCS Phước Thắng để xin cho con nghỉ học vì “má sắp nhỏ bị bệnh”.

“Mẹ bệnh, sao lại bắt hai đứa nhỏ mới lớp 6 phải nghỉ học? Có thiếu thốn gì thì nói với cô, nhà trường không thu một đồng nào hết, còn cấp học bổng, tặng xe đạp! Đi học đi, rồi buổi tối về với mẹ!”, cô Châu ra sức thuyết phục.

Cô Nguyễn Thị Sơn tận tụy với học trò ở lớp phổ cập ban đêm. Ảnh: KHÁNH CHI

Người cha rầu rĩ kể: vợ bệnh nặng, anh phải đi làm từ mờ sáng đến tối mịt, nhà thì xa trường, không có ai đưa đón hai đứa nhỏ. Cô Châu vẫn cương quyết: “Không cho con học ban ngày được thì ráng cho con học phổ cập buổi tối, đừng bắt hai đứa nhỏ phải nghỉ học”.

Sau đó, nhà trường cử giáo viên đến tận nhà vận động. Vậy là hơn hai tháng nay, lớp học buổi tối trở thành nơi hai đứa trẻ song sinh tiếp tục theo đuổi con chữ. Mỗi tối, chỉ khi nhìn thấy hai đứa trẻ nhỏ thó líu ríu dắt tay nhau vào lớp, cô Châu mới thôi thấp thỏm.

Cũng là học sinh của lớp học ban đêm, cứ khoảng 6 giờ mỗi tối, em Huỳnh Nguyễn Kim Phụng (14 tuổi) lại vội vã rời quán cà phê, nơi em làm phục vụ để đến lớp học phổ cập. Có ngày, công việc cuốn đi khiến Phụng chưa kịp ăn lót dạ, nhưng em vẫn không bỏ lỡ buổi học.

“Được đi học trở lại em vui lắm!”, Phụng bộc bạch. Gia đình Phụng có tới 9 thành viên, gồm 3 chị em Phụng, bà cố, ông bà ngoại, người dì khuyết tật và ba mẹ em. Gánh nặng gia đình dồn lên vai ba mẹ em, những lao động tự do với công việc bấp bênh.

Phụng kể, mấy năm trước, khi ông bà ngoại còn túc tắc đi làm, 3 chị em vẫn được đến trường. Gần đây, ông bà già yếu, hết lớp 8, chị gái Phụng phải nghỉ học phụ giúp gia đình. Còn Phụng, sau khi học hết lớp 6, dù học khá, em đành dằn lòng nói dối: “Con chán học rồi, học không có vô”.

Năm học mới, biết lý do em không trở lại lớp, các thầy cô vận động em tới lớp học buổi tối. Hiện Phụng đang học lớp 8. “Tốt nghiệp lớp 9 xong, em sẽ cố gắng học lên tiếp. Đi làm rồi em mới hiểu, không được học hành đến nơi đến chốn thì sẽ vất vả như thế nào cô ạ!”, bên ngoài lớp học, ánh đèn hắt lên gương mặt cô bé già dặn so với tuổi 14.

Lớp học trong đêm

Theo cô Nguyễn Thị Mỹ Châu, năm học này, Trường THCS Phước Thắng có 3 lớp phổ cập với 31 học sinh, đều là những em gặp khó khăn trong việc theo học chương trình chính khóa.

Lớp học phổ cập ban đêm tại Trường THCS Phước Thắng. Ảnh: KHÁNH CHI

Lớp phổ cập của trường đã được duy trì hơn 30 năm, với sự bền bỉ của nhiều thế hệ giáo viên. Cô Châu vẫn nhớ những ngày đầu về trường công tác, khi ấy cô thường phải mang theo con trai mới 3 tuổi.

Một lần, trong lúc cô đang dạy, học sinh nghịch ngợm rủ cậu bé đi trốn, khiến cô cuống quýt tìm kiếm, sợ hãi đến suýt ngất xỉu. Vì lý do đó, cô luôn tạo điều kiện để con của giáo viên dạy phổ cập có thể ngồi trong lớp khi cha mẹ đứng lớp giảng bài.

Cũng chính vì thế, 2 con của cô giáo Nguyễn Thị Sơn đã trở thành những gương mặt thân quen của lớp học. Những hôm chồng đi làm ca xa, cô Sơn chở con tới trường bằng xe máy.

Trong lúc mẹ giảng bài, đứa lớn học lớp 5 cặm cụi làm bài tập, đứa nhỏ mới 3 tuổi hí hoáy tô màu... Trong gần 4 năm dạy phổ cập, có lần cô Sơn từng bật khóc trước lớp vì học trò không nghe lời.

“Mình có thể chỉ lên lớp cho xong nhiệm vụ. Nhưng lương tâm của người thầy không cho phép mình bỏ mặc các em mà không uốn nắn!”, cô tâm sự.

Còn với cô Nguyễn Thị Loan, người đã gắn bó với lớp học ban đêm 8 năm nay, đằng sau những giờ lên lớp là những mảnh đời khiến chị không nỡ bỏ cuộc. Ban ngày, học trò của cô làm đủ nghề để mưu sinh.

“Có những hôm đang ngóng học trò thì phụ huynh gọi điện thoại báo: Cô ơi, tối nay cháu nó phải tăng ca. Nghe mà thương lắm!”, cô kể.

Không chỉ lo chuyện dạy học, mỗi dịp lễ tết, các thầy cô lại vận động từng cái bánh, cuốn tập để chuẩn bị quà cho học sinh phổ cập. Cô Châu bảo: “Mình chỉ cần xin các con chính khóa bớt lại một chút là đủ lo chu toàn cho 31 đứa trẻ ban đêm của mình, không để đứa nào bị bỏ lại phía sau...”.

Ở lớp học buổi tối, có niềm hạnh phúc giản dị, nhưng cũng có những nỗi buồn day dứt. Với cô Châu, câu chuyện về cậu học trò tên Nghĩa đến nay vẫn là một ký ức khó nguôi ngoai. Nghĩa là cậu học trò lớp 8 ngoan ngoãn, chăm chỉ, “chưa từng bỏ một buổi học nào, kể cả khi trời mưa to gió lớn”.

Vậy mà một ngày, em ngập ngừng báo tin phải bỏ học để theo cha mẹ về quê. Thương học trò, cô Châu tha thiết: “Hay là con về nhà cô ở, cô nuôi cho học hết lớp 9, đến hè con về với ba mẹ!”, nhưng Nghĩa vẫn phải rời đi. Những bài kiểm tra còn dang dở, chiếc ghế trống trong lớp học trở thành khoảng lặng trong mỗi giờ lên lớp của cô Châu.

Hơn cả những bài học kiến thức

Thầy Lương Hữu Phương, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường THCS Phước Thắng, người có hàng chục năm gắn bó với các lớp phổ cập ban đêm, chia sẻ: “Các em tới lớp để học văn hóa nhưng không có nghĩa là giáo viên chỉ dạy kiến thức.

Bởi để trở thành người có ích, bên cạnh việc có kiến thức, các em còn phải là người có đạo đức, có kỷ luật và lòng tự trọng. Vậy nên, trong những tiết dạy của mình, tôi luôn cố gắng để các em học được nhiều điều hơn ngoài kiến thức sách vở”.

Suốt nhiều năm qua, thầy vẫn gìn giữ bức thư của một cô học trò đặc biệt tên Phạm Thị Thanh Mai (tên nhân vật đã thay đổi). Sinh ra với thân hình khiếm khuyết do mắc bệnh lùn ngắn chi, Mai chỉ được gia đình cho học hết tiểu học rồi phải nghỉ, phụ bán hàng tại một sạp vải ở chợ Rạch Dừa.

Bước ngoặt đến khi Mai trả lại một bọc tiền lớn cho người đánh rơi, là một cô giáo. Biết hoàn cảnh của Mai, cô đã đưa Mai đến gặp thầy Phương để xin học lớp phổ cập ban đêm.

Trong bức thư của mình, Mai viết về những ngày mệt mỏi sau giờ làm, có lúc buồn ngủ, chán nản và không muốn đến lớp, nhưng hình ảnh người thầy cùng những bài giảng đã giúp Mai tìm lại động lực.

“Được nghe thầy giảng bài, cảm nhận được hơi ấm của người cha, những cơn mệt nhọc của tôi như tan biến mất. Tôi như lấy lại được sức mạnh để chuẩn bị bước vào một ngày mới”, Mai viết.

Từ mái trường đêm, Mai dần vượt qua mặc cảm, xây dựng hạnh phúc riêng. Mai gọi thầy Phương là “người thắp sáng tương lai”. Thầy đã giúp Mai hiểu rằng mỗi người đều xứng đáng được yêu thương và có quyền tin vào ngày mai.