Thấu tình, đạt lý để an lòng người dân - Bài 1: Mong mỏi an cư từ những khu chung cư còn vướng mắc

Bài 1: Mong mỏi an cư từ những khu chung cư còn vướng mắc

Sau nhiều năm sinh sống tại những căn hộ còn vướng mắc pháp lý, người dân mong sớm có phương án giải quyết rõ ràng, bảo đảm quyền lợi về tài sản và nơi ở. Điều cư dân quan tâm là khả năng được tiếp tục sinh sống ổn định hoặc có phương án bồi thường, hỗ trợ phù hợp nếu phải di dời.

Sân chơi tại tổ hợp chung cư HH Linh Đàm, phường Hoàng Liệt. Ảnh: NT

Nỗi lo phía sau mỗi căn hộ

Chị Nguyễn Hoàng Lan và gia đình đã 11 năm sinh sống tại tòa HH3B, khu HH Linh Đàm. Bởi vậy, khi xuất hiện thông tin về phương án xử lý các công trình vi phạm tại những dự án của Tập đoàn Mường Thanh, chị và nhiều cư dân không khỏi lo lắng. Điều khiến họ bất an là chưa biết căn hộ của mình có thuộc diện phải di dời hay không, nếu phải chuyển đi thì quyền lợi sẽ được giải quyết thế nào.

Theo chị Lan, nhiều gia đình ở đây phải dành dụm nhiều năm, thậm chí vay ngân hàng với thời hạn 10-15 năm để mua nhà. Có những hộ đến nay vẫn chưa trả hết nợ. Việc thay đổi chỗ ở sẽ ảnh hưởng đến công việc, học hành của con cái. Người dân ủng hộ xử lý nghiêm vi phạm của chủ đầu tư, nhưng mong cơ quan chức năng phân biệt trách nhiệm của doanh nghiệp với quyền lợi chính đáng của người mua nhà.

“Chúng tôi mua nhà bằng tiền thật, sống bằng tình người thật, chúng tôi không làm gì sai cả”, chị Lan chia sẻ. Theo chị, cư dân cần được cung cấp thông tin chính thức về phương án xử lý đối với từng công trình, từng căn hộ.

Ông Phạm Văn Đức, cư dân tòa HH4B Linh Đàm cho biết, sau khoảng 10 năm sinh sống, công việc, trường học của con và các mối quan hệ cộng đồng đều gắn với khu vực này. Vì vậy, nếu căn hộ thuộc diện phải phá dỡ hoặc chuyển đổi công năng, ông mong được bố trí nơi ở phù hợp trước khi chuyển đi.

“Người dân mong muốn thành phố và chủ đầu tư chủ động chuẩn bị quỹ nhà, có thể bố trí nơi ở trước khi thực hiện di dời”, ông Đức bày tỏ. Theo ông, việc bố trí chỗ ở gần khu vực Linh Đàm cần được xem xét để hạn chế xáo trộn. Nếu phải thuê nhà tạm, nhiều gia đình sẽ phát sinh thêm chi phí trong khi vẫn phải duy trì các khoản chi thường xuyên.

Anh Chu Minh Tuấn, cư dân tòa HH3B, cũng mong cơ quan chức năng sớm xác định những căn hộ được tiếp tục sử dụng và các trường hợp phải di dời. Khi chưa biết phương án cụ thể, người dân khó chủ động kế hoạch tài chính, công việc và cuộc sống gia đình.

Tại dự án CT6 Kiến Hưng, việc rà soát các căn hộ bị ảnh hưởng đã được triển khai. Theo Báo cáo số 775 ngày 31-10-2026 của UBND phường Kiến Hưng, có 136 căn dự kiến phải di dời, gồm 126 căn hộ chung cư tại tầng 2, tầng 3 của các tòa CT6A, CT6B, CT6C và 10 căn nhà thấp tầng. Đây chưa phải danh sách di dời chính thức.

Trong số 10 căn nhà thấp tầng, có 6 căn nằm phần lớn trong quy hoạch trường mầm non và 4 căn nằm phần lớn trong quy hoạch đường giao thông. Việc xử lý phải đồng thời thực hiện yêu cầu quy hoạch và bảo đảm quyền lợi về nhà ở, tài sản của người dân.

Theo ông Đào Quang Vinh Hiển, Trưởng phòng Hạ tầng - Đô thị và Môi trường phường Kiến Hưng, địa phương đã phối hợp với Công an phường rà soát địa chỉ, số căn hộ và chủ sử dụng. Đến thời điểm báo cáo, còn khoảng 7 trường hợp chưa xác định được chủ nhà do căn hộ đóng cửa. Phường sẽ tiếp tục phối hợp với chủ đầu tư hoàn thiện thông tin.

Việc xác định chính xác chủ sở hữu, người sử dụng và các đối tượng có quyền lợi liên quan là cơ sở để lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tránh phát sinh tranh chấp, nhất là với những căn hộ đã chuyển nhượng qua nhiều thời kỳ.

Các tầng khối đế CT6 Kiến Hưng sử dụng sai so với quy hoạch được phê duyệt. Ảnh: PV

Quyền lợi phải được giải quyết bằng phương án cụ thể

Ngày 28-10-2026, HĐND thành phố Hà Nội thông qua nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù xử lý các tồn tại, vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng gắn với cải tạo, chỉnh trang đô thị. Đối với cư dân tại 12 dự án của Tập đoàn Mường Thanh, nghị quyết mở ra hướng giải quyết những vướng mắc liên quan trực tiếp đến quyền sở hữu căn hộ và ổn định nơi ở.

Với những gia đình có căn hộ đủ điều kiện tiếp tục sử dụng, mong mỏi lớn nhất là được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất. Nhiều người đã nhận bàn giao, sinh sống ổn định nhưng chưa có giấy chứng nhận, ảnh hưởng đến khả năng chuyển nhượng, thế chấp và thực hiện các quyền đối với tài sản.

Theo hồ sơ UBND thành phố trình HĐND, cơ chế đặc thù hướng tới tháo gỡ vướng mắc để giải quyết việc cấp giấy chứng nhận đối với những căn hộ đủ điều kiện, gắn với việc xác định nghĩa vụ của chủ đầu tư và khắc phục hậu quả. Việc cho phép công trình tiếp tục sử dụng phải căn cứ vào kết quả đánh giá an toàn, quy hoạch và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Luật sư Nguyễn Văn Đỉnh, chuyên gia pháp lý bất động sản thuộc Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội, cho rằng cần phân biệt trách nhiệm của chủ đầu tư với quyền lợi hợp pháp của người mua nhà. Những người đã giao kết hợp đồng, thanh toán tiền mua căn hộ phải được xem xét bảo vệ quyền lợi theo quy định, đồng thời bảo đảm các điều kiện bắt buộc về an toàn công trình.

Đối với những trường hợp phải di dời, vấn đề được quan tâm nhất là phương án bồi thường và bố trí nơi ở thay thế. Theo hồ sơ xây dựng nghị quyết, chủ đầu tư có trách nhiệm bồi thường đối với người mua căn hộ bị ảnh hưởng bởi việc phá dỡ hoặc chuyển đổi công năng. Giá trị bồi thường được xác định theo cơ chế thẩm định hoặc quyết định, bản án của cơ quan có thẩm quyền, tùy từng trường hợp.

Các phương án được trình xem xét còn đề cập khả năng người dân nhận bồi thường bằng tiền, lựa chọn nhà ở tại vị trí khác hoặc tiếp cận nhà ở xã hội khi đáp ứng điều kiện theo quy định. Đối với người có nguồn thu nhập duy nhất từ hoạt động kinh doanh tại phần diện tích khối đế phải chuyển đổi công năng, hồ sơ cũng đề xuất chính sách hỗ trợ ổn định sản xuất, kinh doanh. Những nội dung này cần được đối chiếu với nghị quyết và văn bản triển khai chính thức trước khi áp dụng.

Các hình thức bồi thường, hỗ trợ phải có khả năng thực hiện. Nếu nhận tiền, mức bồi thường cần được xác định trên căn cứ rõ ràng. Nếu bố trí nhà ở thay thế, cần tính đến vị trí, điều kiện sinh hoạt và thời gian bàn giao. Việc chuẩn bị quỹ nhà trước khi di dời cũng là mong muốn của nhiều cư dân.

Với những hộ còn khoản vay mua nhà, việc chuyển chỗ ở có thể tạo thêm áp lực tài chính. Gia đình có con nhỏ phải tính đến việc học tập; người có sinh kế gắn với khu vực cần cân nhắc khả năng tiếp tục làm việc, kinh doanh. Vì vậy, phương án di dời cần được thông báo sớm để các hộ chủ động sắp xếp cuộc sống.

Luật sư Nguyễn Văn Đỉnh, Đoàn Luật sư TP Hà Nội.

Một yêu cầu khác là xác định trách nhiệm của chủ đầu tư trong thực hiện nghĩa vụ tài chính và chi trả bồi thường. Theo nguyên tắc được nêu trong hồ sơ xây dựng nghị quyết, người mua nhà không phải gánh thay các khoản chi phí khắc phục vi phạm thuộc trách nhiệm của doanh nghiệp. Cơ quan chức năng cũng cần đánh giá năng lực tài chính của chủ đầu tư để bảo đảm phương án hỗ trợ có thể thực hiện.

Luật sư Nguyễn Văn Đỉnh lưu ý, chính sách hỗ trợ người phải di dời khỏi công trình vi phạm cần được phân biệt với chính sách tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Việc áp dụng chính sách nhà ở xã hội và các hình thức hỗ trợ phải đúng điều kiện, đúng đối tượng.

Từ câu chuyện của các cư dân HH Linh Đàm đến việc rà soát những căn hộ dự kiến phải di dời tại CT6 Kiến Hưng, mong mỏi chung của cư dân vẫn là được biết rõ phương án giải quyết đối với nơi ở của mình. Những trường hợp đủ điều kiện tiếp tục sử dụng cần được tháo gỡ vướng mắc pháp lý; những hộ phải di dời cần có phương án bồi thường, hỗ trợ khả thi và thời gian chuẩn bị phù hợp.

Giải quyết các tồn tại kéo dài tại những dự án đã có đông người sinh sống là công việc phức tạp. Mỗi phương án cần bảo vệ quyền lợi chính đáng của người mua nhà, không để cư dân gánh thay trách nhiệm của chủ đầu tư. Khi quyền lợi được xác định rõ và những cam kết hỗ trợ có cơ sở thực hiện, người dân mới có thể yên tâm trước những thay đổi liên quan đến nơi an cư của gia đình.

(Còn nữa)