Thế giới thời đàm: Xoay trục

Chiến lược mang tên “Kế hoạch vì một Canada vững mạnh hơn”. Chiến lược đề ra 5 ưu tiên trọng tâm, gồm tăng cường an ninh kinh tế và khả năng chống chịu của Canada trước các mối đe dọa; thúc đẩy chính sách đối ngoại có định hướng rõ ràng, nhằm đa dạng hóa các mối quan hệ đối tác của Canada và xây dựng các năng lực chiến lược; tái xây dựng và tăng cường Lực lượng vũ trang Canada (CAF) nhằm bảo vệ đất nước và các lợi ích của Canada; bảo vệ người dân Canada và tăng cường an toàn công cộng trước các mối đe dọa từ tội phạm và an ninh quốc gia; hiện đại hóa năng lực tình báo của Canada nhằm dự báo và ứng phó với các mối đe dọa mới nổi.

“Kế hoạch vì một Canada vững mạnh hơn” thay thế cho "Bảo đảm một xã hội cởi mở: Chính sách an ninh quốc gia của Canada" được công bố hồi tháng 4-2004, vốn được xem là có tính đổi mới lúc bấy giờ, khi đưa một loạt lĩnh vực vốn thường nằm ngoài phạm vi an ninh quốc gia truyền thống như y tế, giao thông vận tải, thiên tai và bảo vệ cơ sở hạ tầng trọng yếu vào khuôn khổ an ninh quốc gia.

Thủ tướng Canada Mark Carney cho biết chiến lược an ninh quốc gia mới đề ra tầm nhìn đầy tham vọng. Ảnh minh họa: Reuters

Theo Viện nghiên cứu các vấn đề toàn cầu của Canada (CGAI), trong khi các đối tác an ninh quốc tế thường công bố chiến lược an ninh quốc gia hằng năm, hai năm một lần hoặc bốn năm một lần, trước “Kế hoạch vì một Canada vững mạnh hơn”, Canada chỉ có một chiến lược an ninh quốc gia duy nhất là "Bảo đảm một xã hội cởi mở: Chính sách an ninh quốc gia của Canada". Lý giải việc Canada không cập nhật chiến lược an ninh quốc gia trong suốt một thời gian dài, CGAI cho rằng văn kiện hồi năm 2004 được nhìn nhận cung cấp đủ phạm vi điều chỉnh và sự linh hoạt về chính sách để Canada ứng phó với các mối đe dọa truyền thống, ít nhất là cho đến vài năm trở lại đây. Thêm vào đó, an ninh quốc gia lúc bấy giờ không phải là mối quan tâm hàng đầu của chính giới và công chúng xứ sở lá phong, bởi Canada không phải hứng chịu các vụ tấn công khủng bố nghiêm trọng, đồng thời dư luận trong nước tin rằng các cơ quan an ninh quốc gia và thực thi pháp luật, phối hợp với các đối tác quốc tế, đang kiểm soát tốt các mối đe dọa an ninh quốc gia tồn tại từ lâu như hoạt động gián điệp, can thiệp và khủng bố.

Tuy nhiên, CGAI cũng chỉ ra rằng an ninh quốc gia hiện nay không còn chỉ giới hạn ở “hoạt động phản gián, chống khủng bố hay tình báo tội phạm nhằm ngăn chặn những điều xấu xảy ra”. Đã xuất hiện những mối đe dọa mới mà văn kiện hồi năm 2004 chưa đề cập đến, song lại có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chủ quyền kinh tế và chính trị của Canada. Vì vậy, để ứng phó, Canada cần một chiến lược an ninh quốc gia mới với cách tiếp cận toàn diện hơn. "Kế hoạch vì một Canada vững mạnh hơn đề ra tầm nhìn đầy tham vọng: Một Canada tự quyết định vận mệnh của mình và có khả năng chống chịu trước những thách thức to lớn. Trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng, ngày càng trở nên nguy hiểm và chia rẽ sâu sắc, Canada phải có đủ năng lực bảo vệ chủ quyền, chống chịu trước các mối đe dọa mới nổi và quyết tâm tự quyết định tương lai của mình. Kế hoạch vì một Canada vững mạnh hơn sẽ tạo dựng sức mạnh đó, để chúng ta có thể sống theo cách mình lựa chọn tại đất nước vĩ đại nhất trên thế giới", Thủ tướng Canada Mark Carney tuyên bố.

CTV News lưu ý, trong chiến lược an ninh quốc gia mới, Canada đặt an ninh kinh tế ở vị trí trọng tâm, vốn là điểm khác biệt so với văn kiện hồi năm 2004. Chính phủ của Thủ tướng Mark Carney công bố “Kế hoạch vì một Canada vững mạnh hơn” trong bối cảnh căng thẳng thương mại giữa Canada và Mỹ leo thang. Trong khi chiến lược đề cập chủ trương của Canada đa dạng hóa các mối quan hệ kinh tế và an ninh trên thế giới, Mỹ lại là quốc gia duy nhất được nêu đích danh trong văn kiện. Chiến lược cũng kêu gọi Ottawa xây dựng "quan hệ đối tác mới" với Washington.

Trên thực tế, kể từ khi trở lại Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump đã không ít lần công kích Canada và đe dọa sáp nhập nước láng giềng phía Bắc thành bang thứ 51 của Mỹ. Theo CBC News, Canada nhận ra rằng, đồng minh mạnh nhất, gần gũi nhất giờ đây đã quay lưng với mình. Cũng vì vậy mà không có gì ngạc nhiên trước việc Thủ tướng Mark Carney đã phá vỡ truyền thống khi đến thăm châu Âu thay vì Mỹ trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên của ông trên cương vị là nhà lãnh đạo đất nước.

Tờ The Hill dẫn lời Thủ tướng Mark Carney tuyên bố, mấy chục năm qua là giai đoạn Canada hội nhập kinh tế sâu rộng hơn với Mỹ. Việc làm ăn thuận lợi cũng đồng nghĩa Canada quá phụ thuộc vào một đối tác kinh tế. Hiện, thời đó đã qua và kế hoạch của Chính phủ Canada luôn là phát triển và đa dạng hóa, chứ không phải là "chờ đợi quay lại thời hoàng kim nào đó và tiếp tục phụ thuộc". Thủ tướng Mark Carney khẳng định Canada có mọi thứ cần thiết để "xoay trục và phát triển thịnh vượng".

"Mặc dù không được nêu rõ trong văn kiện, nhưng thông điệp rõ ràng là Canada giảm phụ thuộc vào những đồng minh như Mỹ”, nhà nghiên cứu Wesley Wark tại Trung tâm đổi mới quản trị quốc tế (CIGI), một viện nghiên cứu độc lập tại Waterloo, Canada, bình luận với CTV News.