Thế khó của phòng không Ukraine trước UAV phản lực Nga
UAV phản lực Nga bay nhanh và ở độ cao lớn đang khiến các tổ phòng không di động Ukraine chỉ có thời gian rất ngắn để phát hiện, tiếp cận và đánh chặn.
Vasyl, xạ thủ tên lửa vác vai thuộc một tổ phòng không di động bảo vệ Kiev, cho biết các UAV phản lực Nga đang tạo ra thách thức lớn hơn nhiều so với những mẫu sử dụng động cơ cánh quạt.
"Dòng Shahed từng bay thấp hơn, chỉ khoảng 1.000-1.500 m và chúng tôi có thể đối phó. UAV phản lực giờ bay ở độ cao 4.500 m, thậm chí lên tới 7.000 m, ngoài khả năng đánh chặn của chúng tôi", Vasyl nói.
Các biến thể UAV Geran do Nga sử dụng đang ngày càng đa dạng. Những mẫu dùng động cơ piston cánh quạt có tốc độ thấp hơn, trong khi các phiên bản trang bị động cơ tua-bin phản lực có thể bay nhanh hơn đáng kể.
Một số mẫu mới được cho là có tốc độ hơn 480 km/h, khiến thời gian phản ứng của lực lượng phòng không bị rút ngắn.
Reuters dẫn lời các quân nhân Ukraine cho biết UAV phản lực có thể hoạt động ở độ cao 4-7 km, vượt quá khả năng của nhiều tổ phòng không cơ động trang bị tên lửa vác vai.
Không quân Ukraine hiện chỉ đánh chặn được khoảng 60% số UAV phản lực, thấp hơn đáng kể mức trên 90% đối với nhiều mẫu UAV cũ.
Sự thay đổi này đang diễn ra với tốc độ nhanh. Theo dữ liệu do phía Ukraine cung cấp cho BBC, số vụ sử dụng UAV phản lực tăng từ khoảng 350 chiếc trong tháng 6 lên 1.600 chiếc trong tháng 7 và 2.800 chiếc trong tháng 8.
UAV phản lực cũng được Nga sử dụng mỗi ngày trong tháng 8.
Với các tổ phòng không di động, tốc độ là vấn đề đặc biệt nghiêm trọng. Vasyl cho biết tổ 3 người của ông chỉ có vài giây để phản ứng trước UAV phản lực, thay vì khoảng thời gian dài hơn khi đối phó các mục tiêu bay chậm.
Cường độ tập kích cũng khiến vấn đề trở nên khó khăn hơn. Thủ tướng Ukraine Sergii Koretskyi cho biết, Nga đã phóng khoảng 2.100 UAV phản lực cùng 136 tên lửa các loại trong 3 tuần đầu tháng 9. Trong tháng 8, số UAV phản lực được sử dụng đã vượt 2.800 chiếc.
Theo các quan chức Ukraine, sự xuất hiện của UAV phản lực buộc Kiev phải điều chỉnh cách bố trí lực lượng. Không quân phải sử dụng tiêm kích để săn mục tiêu, trong khi các hệ thống phòng không mặt đất được dành cho những mục tiêu mà chúng có khả năng đánh chặn hiệu quả hơn.
UAV phản lực cũng tạo ra một bài toán về chi phí. Chúng đắt hơn những mẫu động cơ cánh quạt nhưng vẫn có thể rẻ hơn nhiều loại tên lửa phòng không, khiến việc sử dụng tên lửa đánh chặn đắt tiền để tiêu diệt từng UAV trở thành lựa chọn khó duy trì khi các đợt tập kích ngày càng lớn.
Trước sức ép này, Ukraine đang phát triển UAV đánh chặn tốc độ cao. Một số công ty nước này đã đưa vào thử nghiệm các mẫu có khả năng truy đuổi UAV phản lực Nga. Reuters cho biết Kiev đang tìm cách mở rộng giải pháp này trong bối cảnh nguồn lực phòng không có hạn.
Một số UAV đánh chặn của Ukraine đã được tuyên bố bắn hạ các UAV Geran phản lực. Các mẫu mới được thiết kế để đạt tốc độ cao hơn, cho phép tiếp cận mục tiêu mà những UAV đánh chặn thế hệ trước khó theo kịp.
Bài toán của Ukraine không chỉ nằm ở công nghệ. Kiev còn phải sản xuất đủ số lượng UAV đánh chặn để đối phó với quy mô ngày càng lớn của các đợt tập kích.
Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết, Ukraine đang thiếu khoảng 27 tỷ USD ngân sách quốc phòng trong năm 2026.
Trong khi đó, Nga tiếp tục mở rộng các đợt tập kích nhằm vào hạ tầng kinh tế và công nghiệp Ukraine. Financial Times cho biết, các mục tiêu gần đây gồm cảng biển, đường sắt, kho hàng và các cơ sở công nghiệp.
Điều này khiến UAV phản lực trở thành một lớp nguy cơ mới trong mạng lưới phòng không Ukraine. Vấn đề không chỉ là chúng nhanh hơn.
Khi được phóng với số lượng lớn và phối hợp cùng các loại UAV, tên lửa khác nhau, chúng buộc bên phòng thủ phải phân bổ radar, tiêm kích và đạn đánh chặn trong một không gian ngày càng quá tải.
