'Thế trận niềm tin' trên không gian mạng

 Thông tin không còn vận động chủ yếu theo các kênh truyền thống mà được tạo ra, phân phối và khuếch đại với tốc độ chưa từng có. Môi trường số cũng đặt ra những thách thức phức tạp đối với an ninh tư tưởng.

Cần kiến tạo, lan tỏa thông tin chính thống, làm chủ công nghệ, dữ liệu

Khi đời sống dịch chuyển lên không gian số, mỗi luồng tin đều có thể tác động đến cách nghĩ, cách tin và cách ứng xử của con người. Mới đây, tại hội thảo “Đổi mới tuyên truyền, phổ biến lý luận chính trị trên không gian mạng”, PGS.TS Mai Đức Ngọc, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Báo chí và Tuyên truyền nhận định, không gian mạng đã xóa nhòa ranh giới địa lý, biến mặt trận tư tưởng từ những cuộc bút chiến truyền thống thành đối đầu trực diện trên nền tảng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng cũng chỉ rõ, tác chiến không gian mạng đã trở thành “môi trường thứ năm”, tác động sâu sắc đến quốc phòng, an ninh thế giới, khu vực và mỗi quốc gia, dân tộc.

Đó là “trận địa không tiếng súng”, nơi từng dòng tin, hình ảnh, video hay bình luận có thể tác động trực tiếp đến nhận thức và niềm tin. Trên mạng xã hội, thông tin sai trái có thể lan nhanh, được thuật toán khuếch đại theo tương tác. Các thế lực thù địch còn lợi dụng nền tảng xuyên biên giới, khả năng ẩn danh, tốc độ truyền tải và phạm vi tiếp cận rộng để phát tán nội dung xuyên tạc, chống phá, tác động đến chủ quyền tư tưởng.

Sự phát triển của công nghệ càng khiến ranh giới thật - giả trở nên mong manh. Trí tuệ nhân tạo có thể tạo hình ảnh, âm thanh, video giả; các tài khoản ảo có thể tự động chia sẻ, bình luận, tạo cảm giác về một “đám đông” đồng thuận. Những công cụ này có thể khuếch đại thông tin sai lệch, gây nhiễu loạn môi trường thông tin. Khi mắt thấy, tai nghe chưa chắc đã là sự thật, khả năng kiểm chứng và sự tỉnh táo của người dùng càng cần thiết.

Từ đây, bảo vệ nền tảng tư tưởng không thể chỉ dừng ở việc phát hiện và phản bác những nội dung sai trái sau khi chúng đã lan truyền. Cuộc cạnh tranh trên không gian mạng là cuộc đua về tốc độ, sức hấp dẫn, khả năng tiếp cận và tạo dựng niềm tin. Thông tin đúng nhưng đến chậm, trình bày khô cứng hoặc thiếu sức thuyết phục vẫn có thể bị lấn át bởi thông tin sai lệch được tổ chức lan truyền có chủ đích.

Vì thế, thông tin chính thống muốn giữ vai trò dẫn dắt cần chính xác, kịp thời, dễ tiếp cận và gần với cách tiếp nhận của công chúng. Một vấn đề phức tạp cần được giải thích bằng ngôn ngữ sáng rõ; thông tin quan trọng cần được cung cấp sớm, nhất quán, có địa chỉ kiểm chứng rõ ràng. GS.TS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng cần gắn với đổi mới phương thức truyền thông, chủ động kiến tạo hệ sinh thái thông tin chính thống có sức hấp dẫn, khả năng lan tỏa và tạo dựng niềm tin với công chúng.

Một “thế trận niềm tin” bền vững vì thế cần được hình thành từ thông tin chính thống có sức lan tỏa, công nghệ được làm chủ và cộng đồng có đủ sức đề kháng trước thông tin sai lệch. Khi những yếu tố ấy gặp nhau, không gian mạng sẽ vừa là mặt trận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, vừa là môi trường lan tỏa những giá trị tích cực, củng cố niềm tin của nhân dân và bồi đắp sức mạnh tinh thần cho đất nước. Trong một thế giới mà mỗi ngày con người đi qua vô số luồng thông tin, giữ được khả năng phân biệt đúng - sai, thật - giả và niềm tin vào những giá trị đúng đắn là một biểu hiện của bản lĩnh văn hóa trong đời sống số.