Theo chân những người đưa bản án vào cuộc sống

Khi ngọn lửa khép lại dấu vết của tội ác

Sáng 25/3/2024, khi thành phố còn chưa thực sự nhộn nhịp, tại kho tang vật của Cục Thi hành án dân sự tỉnh Đồng Nai (nay là Thi hành án dân sự thành phố Đồng Nai), một ngày làm việc đặc biệt đã bắt đầu.

Cánh cửa kho tang vật được mở ra sau nhiều lớp khóa bảo vệ. Bên trong là hàng chục thùng carton được niêm phong cẩn thận. Không chỉ có ma túy các loại mà còn có nhiều tang vật liên quan như cân tiểu ly, dụng cụ sử dụng ma túy, hóa đơn, chứng từ... Từng thùng tang vật được kiểm đếm kỹ lưỡng, dưới sự chứng kiến của đại diện nhiều cơ quan như Thi hành án dân sự, Công an, Viện kiểm sát và các đơn vị liên quan. Không có chỗ cho bất kỳ sự chủ quan nào khi đối tượng được xử lý là hơn 40kg ma túy cùng nhiều tang vật đặc biệt nhạy cảm.

Hội đồng tiêu hủy tiến hành đưa tang vật vào buồng đốt (ảnh: Khánh Toàn)

Rời trụ sở, đoàn công tác tiếp tục di chuyển hơn 40km đến cơ sở xử lý chất thải. Tại đây, tang vật một lần nữa được kiểm kê, đối chiếu trước khi đưa vào lò đốt hai cấp có nhiệt độ hơn 1.000 độ C để tiêu hủy hoàn toàn. Nhìn ngọn lửa dần khép lại dấu vết của những vụ án ma túy, tôi chợt nghĩ, phía sau vài giờ tiêu hủy là cả một quá trình bảo quản nghiêm ngặt kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.

Chấp hành viên Lê Thế Song từng chia sẻ, ma túy là loại tang vật đặc biệt nên ngay từ khi tiếp nhận, cơ quan thi hành án đã phải nâng cấp kho vật chứng, lắp đặt thêm cửa sắt, két bảo quản và xây dựng phương án bảo vệ chặt chẽ nhằm phòng ngừa mọi rủi ro có thể xảy ra. Việc lựa chọn hình thức tiêu hủy cũng được nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi thống nhất sử dụng lò đốt hai cấp nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối.

Có lẽ, với nhiều người, tiêu hủy tang vật chỉ là thủ tục cuối cùng sau một vụ án. Nhưng theo chân lực lượng thi hành án mới thấy, đó là một mắt xích quan trọng trong hành trình khép lại toàn bộ quá trình xử lý một vụ án hình sự, bảo đảm không còn bất cứ nguy cơ nào từ những tang vật đặc biệt nguy hiểm ấy quay trở lại cuộc sống.

Phía sau những cuộc cưỡng chế

Tháng 6/2025, tôi có dịp theo chân lực lượng cưỡng chế tại xã Cây Gáo, huyện Trảng Bom. Từ sáng sớm, đại diện nhiều cơ quan đã có mặt đầy đủ. Tất cả lực lượng nhanh chóng rà soát lại phương án trước khi bắt đầu nhiệm vụ. Mỗi người một vị trí nhưng tất cả đều hướng tới mục tiêu chung là bảo đảm việc thi hành án diễn ra đúng quy định.

Gia đình của người phải thi hành án liên tục tạo áp lực, sử dụng điện thoại quay chụp, phát trực tiếp nhằm ngăn cản cơ quan thi hành án dân sự (ảnh: Khánh Toàn)

Đúng thời điểm công bố quyết định cưỡng chế, người phải thi hành án cùng người thân vẫn khóa cửa, tập trung bên trong căn nhà và không đồng ý bàn giao tài sản. Dù nhiều lần giải thích, vận động, những người liên quan vẫn không hợp tác, buộc chấp hành viên phải triển khai các bước tiếp theo theo đúng trình tự pháp luật.

Ít ai biết rằng, trước thời điểm cưỡng chế, chấp hành viên đã nhiều lần làm việc với đương sự, phối hợp cùng chính quyền địa phương để vận động tự nguyện thi hành án. Chỉ khi mọi biện pháp thuyết phục không đạt kết quả, quyết định cưỡng chế mới được ban hành.

Một năm trước đó, tại huyện Vĩnh Cửu, tôi cũng chứng kiến một cuộc cưỡng chế khác với quy mô gần 100 người tham gia. Trên khu đất rộng gần 7ha có nhiều công trình phải tháo dỡ, lực lượng thi hành án chia thành nhiều tổ công tác để triển khai nhiệm vụ. Điều đáng nhớ nhất không phải là số lượng lực lượng tham gia, mà là việc một số hộ dân đã thay đổi quyết định ngay trước thời điểm cưỡng chế, tự nguyện tháo dỡ công trình và bàn giao đất cho người được thi hành án.

Dù trong trường hợp nào, Chấp hành viên đều vận động, giải thích cho người phải thi hành án về quyền và nghĩa vụ của mình để đảm bảo công tác thi hành án được thực thi (ảnh: Khánh Toàn)

Khi ấy, thay vì phải áp dụng các biện pháp cưỡng chế mạnh hơn, các lực lượng đã phối hợp hỗ trợ người dân di dời tài sản, bảo đảm quá trình bàn giao diễn ra thuận lợi. Sau hai ngày làm việc, vụ tranh chấp kéo dài nhiều năm khép lại mà không phát sinh tình huống phức tạp ngoài dự kiến.

Quan sát nhiều cuộc thi hành án, điều khó nhất của một chấp hành viên không phải lúc đọc quyết định cưỡng chế, mà là quãng thời gian trước đó. Đó là những lần kiên trì gặp gỡ, giải thích, vận động để người phải thi hành án hiểu rằng việc chấp hành bản án không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là cách khép lại những tranh chấp đã kéo dài.

Đồng hành cùng những người làm công tác thi hành án dân sự, tôi hiểu rằng công việc của họ hiếm khi xuất hiện ở thời điểm được chú ý nhất của một vụ án. Họ có mặt sau khi phiên tòa đã khép lại, khi những bản án cần được chuyển hóa thành quyền lợi cụ thể của người dân, khi tang vật cần được xử lý dứt điểm và những tranh chấp cần đi đến hồi kết.

Sự đồng hành quý báu

Ông Đỗ Ngọc Ba – Phó Trưởng Thi hành án dân sự thành phố Đồng Nai luôn thể hiện sự trân trọng mỗi khi nhắc đến sự đồng hành của Báo Pháp luật Việt Nam trong nhiều năm qua. Ông cho biết, Báo Pháp luật Việt Nam luôn là cơ quan báo chí có nhiều đóng góp tích cực trong công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, đồng hành cùng các cơ quan tư pháp, thi hành án dân sự trên cả nước nói chung và tại Đồng Nai nói riêng. Những thông tin được phản ánh trên báo luôn bảo đảm tính chính xác, khách quan, kịp thời, qua đó góp phần đưa các chủ trương, chính sách pháp luật đến gần hơn với người dân, tạo sự đồng thuận và nâng cao nhận thức pháp lý trong xã hội.

Ông Đỗ Ngọc Ba – Phó Trưởng Thi hành án dân sự thành phố Đồng Nai chia sẻ về ngành THADS (ảnh: Khánh Toàn)

Để thông tin kịp thời các hoạt động của ngành thi hành án dân sự Đồng Nai, ông Đỗ Ngọc Ba còn đánh giá cao sự đeo bám của phóng viên, theo sát các hoạt động của cơ quan Thi hành án dân sự thành phố Đồng Nai, từ công tác chuyên môn đến các hoạt động an sinh xã hội, qua đó phản ánh kịp thời những kết quả đạt được cũng như những nỗ lực của tập thể cán bộ, chấp hành viên trong thực hiện nhiệm vụ. “Trong mỗi bài viết của Báo đều thể hiện sự đầu tư nghiêm túc, không chạy theo những thông tin giật gân mà hướng đến giá trị xây dựng, lan tỏa những mô hình hay, cách làm hiệu quả và những câu chuyện tích cực của ngành. Chính sự tận tụy, trách nhiệm ấy đã góp phần tạo nên hình ảnh đẹp của người làm báo Pháp luật Việt Nam – luôn gần gũi với cơ sở, đồng hành cùng các cơ quan tư pháp trong thực hiện nhiệm vụ phục vụ nhân dân”, ông Đỗ Ngọc Ba cho biết.