Thị trường xe điện tăng tốc, bài toán 'sạc ở đâu' ngày càng cấp thiết

Trong bối cảnh xe điện phát triển nhanh tại Việt Nam, câu hỏi "sạc ở đâu, sạc như thế nào" đang trở thành mối quan tâm lớn của người tiêu dùng và cơ quan quản lý. Vấn đề này được đặt ra tại tọa đàm "Bùng nổ xe điện - Sạc ở đâu?" diễn ra trong khuôn khổ Triển lãm Phương tiện di chuyển Việt Nam mới đây.

Chia sẻ từ góc độ quản lý Nhà nước, ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), cho biết Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc rõ rệt trong phát triển xe điện, bao gồm cả ô tô và xe máy điện. Nếu như vài năm trước, xe điện vẫn là hình ảnh chưa phổ biến, thì hiện nay, tại một số đô thị lớn, phương tiện điện đã chiếm khoảng 20-30% tổng lượng phương tiện lưu thông.

Theo ông Quân, sự gia tăng nhanh của xe điện phản ánh thay đổi trong hành vi tiêu dùng cũng như định hướng phát triển giao thông theo hướng xanh, bền vững. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng xe điện không chỉ đơn thuần là một loại phương tiện mới. Xe điện là một ngành công nghiệp mới, kéo theo cả chuỗi giá trị từ sản xuất phương tiện, pin, thiết bị sạc cho đến vận hành hạ tầng và bảo đảm an toàn.

Từ đó, bài toán hạ tầng sạc không thể được giải quyết rời rạc, mà cần tiếp cận trong một tổng thể đồng bộ giữa phát triển công nghiệp, hạ tầng năng lượng và tổ chức vận hành.

Tọa đàm "Bùng nổ xe điện - Sạc ở đâu". (Ảnh: BTC)

Ở góc nhìn doanh nghiệp sản xuất phương tiện, ông Nguyễn Hữu Phước Nguyên, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Phương tiện thông minh Selex, cho rằng mô hình đổi pin hiện vẫn gặp nhiều khó khăn, trong đó đáng kể nhất là chi phí đầu tư hạ tầng ban đầu.

Theo ông, để mô hình này vận hành hiệu quả, doanh nghiệp phải đầu tư trước hệ thống pin và trạm đổi pin, trong khi lượng người dùng chưa đủ lớn để bù đắp chi phí.

Ngoài yếu tố tài chính, mô hình đổi pin còn vướng nhiều rào cản do chưa có quy định rõ ràng về hạ tầng, địa điểm và các yêu cầu kỹ thuật liên quan đến trạm sạc, trạm đổi pin. Việc tủ đổi pin chưa được phổ cập rộng rãi cũng khiến người dân khó tiếp cận hình thức này.

Ông Nguyên cũng nhận định, trong bối cảnh các chính sách khuyến khích, thậm chí tiến tới hạn chế xe xăng tại một số đô thị lớn, người dân đang phải đưa ra quyết định chuyển đổi sang xe điện trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, trên thực tế, câu hỏi "sạc ở đâu, sạc như thế nào cho an toàn" vẫn là nỗi băn khoăn phổ biến.

Ông cho rằng khoảng trống lớn nhất hiện nay nằm ở hệ thống hướng dẫn và quy trình triển khai, kiểm soát an toàn cho cả người sử dụng lẫn đơn vị vận hành. Nếu thiếu hướng dẫn rõ ràng, việc người dân tự kéo dây, sử dụng ổ cắm dân dụng hoặc lắp đặt không đúng kỹ thuật có thể làm gia tăng nguy cơ mất an toàn về điện và cháy nổ.

Trao đổi về giải pháp phát triển hạ tầng sạc, đại diện Bộ Công Thương cho biết, Việt Nam có thể tham khảo kinh nghiệm quốc tế, trong đó có việc tận dụng các tài sản công như mái công trình công cộng, bãi đỗ xe, khu hành chính để lắp đặt hệ thống điện mặt trời. Cách làm này giúp bổ sung nguồn điện tại chỗ, đồng thời giảm áp lực cho lưới điện khi nhu cầu sạc xe điện tăng cao.

Xe máy điện và mô hình tủ đổi pin. (Ảnh: Hùng Cường)

Ở phía doanh nghiệp triển khai hạ tầng, ông Nguyễn Thành Dương, Chủ tịch Công ty Cổ phần Phát triển Trạm sạc Toàn cầu V-Green, cho rằng sự đồng hành của chính quyền địa phương là yếu tố then chốt để mở rộng nhanh mạng lưới trạm sạc và tủ đổi pin. Theo ông, TP.HCM đã chấp thuận cho V-Green triển khai khoảng 10.000 vị trí đặt tủ đổi pin trên vỉa hè, trong khi tỉnh Khánh Hòa đồng ý bố trí khoảng 500 vị trí.

"Thực tế cho thấy, khi có sự ủng hộ và đồng hành từ chính quyền địa phương, việc triển khai hạ tầng diễn ra rất nhanh. Nếu các cơ chế này được nhân rộng, bài toán trạm sạc và đổi pin hoàn toàn có thể được giải quyết trong thời gian ngắn", ông Dương chia sẻ.

Đánh giá về tốc độ tăng trưởng của thị trường, ông Thành Dương cho biết số lượng xe điện bán ra so với tổng doanh số xe mới trong năm nay dự kiến đạt 28 - 30%. Điều này đồng nghĩa cứ ba xe mới bán ra thì có một xe điện, cho thấy mức độ quan tâm ngày càng lớn của người tiêu dùng, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc phát triển hạ tầng sạc và hệ sinh thái đi kèm.

Mạnh Hùng