Thiếu tướng Nguyễn Sinh Xô: An ninh kinh tế góp phần đưa xuất nhập khẩu phát triển bền vững

Trong những ngày giáp tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, khi không khí đoàn viên lan tỏa khắp mọi miền, câu chuyện về những con người đã và đang thầm lặng giữ gìn bình yên nơi biên cương Tổ quốc lại càng trở nên ý nghĩa.

Trong số đó, Thiếu tướng Nguyễn Sinh Xô - nguyên Cục trưởng Cục Phòng, chống ma túy và tội phạm, (Bộ đội Biên phòng Việt Nam) là cái tên được nhắc đến với sự trân trọng đặc biệt.

Từng giữ cương vị Cục trưởng Cục Phòng, chống ma túy và tội phạm từ năm 2005 đến năm 2013, Thiếu tướng Nguyễn Sinh Xô khi đó là Cục trưởng đầu tiên của lực lượng chuyên trách này. Ông gắn liền với hàng loạt chuyên án lớn, trực tiếp chỉ đạo đấu tranh quyết liệt với các đường dây ma túy xuyên quốc gia. Góp phần bảo vệ an ninh biên giới, giữ vững cuộc sống bình yên cho Nhân dân, nhất là trong những thời khắc hướng tới dịp Tết cổ truyền của dân tộc.

Thiếu tướng Nguyễn Sinh Xô - nguyên Cục trưởng Cục Phòng, chống ma túy và tội phạm (Bộ đội Biên phòng Việt Nam). Ảnh: Thanh Thảo

Nhân dịp hướng tới xuân mới Bính Ngọ 2026, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với Thiếu tướng Nguyễn Sinh Xô xung quanh những ký ức nghề nghiệp, khó khăn trong cuộc chiến phòng, chống tội phạm khu vực biên giới và những vấn đề đặt ra hiện nay.

Đặt nền móng bằng “sức mạnh nhân văn”

- Thưa Thiếu tướng, ông là Cục trưởng đầu tiên của Cục Phòng, chống ma túy và tội phạm trong giai đoạn 2005 - 2013, thời kỳ đặt nền móng cho công tác phòng, chống tội phạm biên giới. Nhìn lại chặng đường đó, điều gì khiến ông trăn trở và tự hào nhất?

Thiếu tướng Nguyễn Sinh Xô: Nhiều người hỏi tôi bí quyết đánh ma túy là gì, tôi xin được chia sẻ: Đó là tính nhân văn. Tôi học ở Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, cái tư duy vì con người nó thấm vào mình. Đánh tội phạm không phải chỉ bằng súng đạn, không phải bằng cơ bắp, mà trước hết phải bằng sự cảm hóa, tuyên truyền, giáo dục.

Thực tế ở biên giới, rất nhiều đồng bào dân tộc bị dụ dỗ vận chuyển ma túy chỉ vì vài triệu đồng. Họ không hiểu hết tác hại khủng khiếp của ma túy. Có người chỉ nghĩ đơn giản: Đi một đêm, vác vài bánh heroin là có 5 triệu đồng, đủ chi tiêu cả tháng. Nếu mình chỉ dùng vũ lực thì hậu quả rất lớn, sáng hôm sau đồn biên phòng lại phải giải quyết chuyện dân mất chồng, mất con, mất lao động.

Vì vậy, chúng tôi xác định đánh bằng vận động quần chúng là trước hết. Phải huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc: cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, già làng, trưởng bản, đoàn thanh niên, phụ nữ… Tuyên truyền phải đúng cách, đúng người, đúng hoàn cảnh. Có khi tuyên truyền tập trung, có khi phải đi vào từng gia đình, từng cá nhân.

Sau ba tháng triển khai, có tới 85% người dân tự giác không tham gia vận chuyển ma túy nữa. Đó là hiệu quả rất lớn mà không phải nổ một phát súng nào. Nhưng vẫn còn khoảng 15% ngoan cố. Với số này, chúng tôi tiếp tục dùng biện pháp tâm lý: Cho họ xem hình ảnh, video quay lại toàn bộ tuyến vận chuyển, nói rõ nếu dùng vũ lực thì chỉ cần hai tổ phục kích là có thể tiêu diệt hết. Khi hiểu ra, thêm khoảng 10% nữa từ bỏ, nâng tổng số lên 95%.

Chỉ còn khoảng 5% đặc biệt ngoan cố. Với số này, chúng tôi vẫn hạn chế tối đa nổ súng, mà lựa chọn phương án bắt sống bằng chó nghiệp vụ. Đây là cả một quá trình huấn luyện cực kỳ khó khăn và công phu.

Bộ đội Biên phòng huấn luyện chó nghiệp vụ phục vụ tuần tra, truy bắt tội phạm, ưu tiên khống chế, bắt giữ đối tượng, hạn chế sử dụng vũ lực tại khu vực biên giới. Ảnh: Báo Biên phòng

Tội phạm biên giới ngày càng tinh vi

Bộ đội Biên phòng thường xuyên nâng cao trình độ nghiệp vụ, huấn luyện chuyên sâu để đáp ứng yêu cầu đấu tranh với các loại tội phạm biên giới ngày càng tinh vi. Ảnh: Báo Biên phòng

- So sánh giữa trước đây và hiện nay, theo ông, những khó khăn trong công tác phòng, chống tội phạm biên giới, đặc biệt là buôn lậu, gian lận thương mại đã thay đổi như thế nào?

Thiếu tướng Nguyễn Sinh Xô: So với trước đây, tội phạm biên giới hiện nay tinh vi và nguy hiểm hơn rất nhiều. Trước kia, các đối tượng thường vận chuyển nhỏ lẻ, manh mún, phương tiện thô sơ. Còn bây giờ, cùng với quá trình hội nhập, giao thương sôi động, chúng có điều kiện tiếp cận khoa học - công nghệ, phương tiện kỹ thuật hiện đại. Từ máy thông tin liên lạc, thiết bị quan sát ban đêm đến các thủ đoạn che giấu hàng hóa rất tinh xảo.

Đối với ma túy cũng vậy, trước đây vận chuyển một, hai bánh heroin đã là lớn, nhưng nay các đối tượng sẵn sàng tổ chức những đường dây vận chuyển khối lượng rất lớn, chấp nhận rủi ro cao vì biết mức án không thay đổi nhiều. Buôn lậu, hàng giả, hàng nhái qua biên giới cũng ngày càng có tổ chức, móc nối chặt chẽ từ biên giới vào nội địa.

Điều này đặt ra yêu cầu lực lượng chức năng không thể đánh đơn tuyến, mà phải vừa nâng cao nghiệp vụ, vừa phối hợp liên ngành, vừa dựa vào quần chúng Nhân dân. Nếu không có “tai mắt của dân”, không có thế trận toàn dân thì rất khó kiểm soát hiệu quả tuyến biên giới dài và phức tạp như của chúng ta.

An ninh kinh tế là trụ cột của xuất nhập khẩu

Khu vực biên giới đất liền - tuyến đầu giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh kinh tế và hoạt động xuất nhập khẩu. Ảnh: Báo Biên phòng

- Thưa Thiếu tướng, ông đánh giá thế nào về vai trò của an ninh kinh tế biên giới đối với hoạt động xuất nhập khẩu hiện nay?

Thiếu tướng Nguyễn Sinh Xô:An ninh kinh tế biên giới có vai trò đặc biệt quan trọng, bởi nếu biên giới không an toàn, không kiểm soát tốt thì hoạt động xuất nhập khẩu không thể phát triển bền vững. Bộ đội Biên phòng không chỉ làm nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, mà còn trực tiếp tham gia kiểm soát xuất nhập cảnh, phối hợp với hải quan, công an, các lực lượng chức năng để phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, hàng nhái.

Hiệu quả chỉ đạt được khi có sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống, từ tuần tra, kiểm soát mốc giới, cửa khẩu, đến phối hợp trong nội địa và cả hợp tác quốc tế với lực lượng chức năng các nước láng giềng. Khi an ninh biên giới được giữ vững, doanh nghiệp và người dân mới yên tâm sản xuất, xuất khẩu; môi trường kinh doanh mới minh bạch, lành mạnh.

Cụ thể hóa yêu cầu Đại hội XIV của Đảng

- Đại hội XIV của Đảng đặt ra yêu cầu phát triển kinh tế gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh. Theo ông, thông điệp này cần được cụ thể hóa ra sao?

Thiếu tướng Nguyễn Sinh Xô: Theo tôi, thông điệp của Đại hội XIV phải được cụ thể hóa bằng hành động thường xuyên, liên tục, chứ không phải chỉ là khẩu hiệu. Trên tuyến biên giới, điều đó thể hiện ở việc tăng cường lực lượng, tăng tần suất tuần tra, siết chặt kỷ luật, kỷ cương. Đồng thời nâng cao hiệu quả phối hợp giữa quân đội, công an và các lực lượng chức năng khác.

Bên cạnh bảo vệ biên giới trên thực địa, hiện nay còn phải đặc biệt chú trọng đến không gian mạng, nơi các thế lực thù địch lợi dụng để xuyên tạc, kích động, chia rẽ mối quan hệ giữa Đảng với Nhân dân, giữa các lực lượng với nhau. Giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội chính là điều kiện tiên quyết để phát triển kinh tế bền vững.

Những điều gửi gắm

Lực lượng Bộ đội Biên phòng phối hợp đấu tranh, triệt phá các đường dây buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. Ảnh: Báo Biên phòng

- Nhân dịp xuân mới Bính Ngọ 2026, ông muốn gửi gắm thông điệp gì tới lực lượng đang làm nhiệm vụ nơi biên giới và cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu?

Thiếu tướng Nguyễn Sinh Xô: Với lực lượng trẻ đang làm nhiệm vụ nơi biên giới, tôi mong các đồng chí giỏi hơn thế hệ đi trước, tinh thông nghiệp vụ hơn, làm chủ khoa học - công nghệ tốt hơn. Nhưng điều quan trọng nhất là không được đánh mất tính nhân văn. Đánh tội phạm không chỉ bằng sức mạnh vũ lực, mà bằng sự cảm hóa, tuyên truyền, giáo dục để người dân hiểu và tự giác không tiếp tay cho cái xấu.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp và thương nhân xuất nhập khẩu, tôi mong mọi người tuân thủ pháp luật, đồng hành cùng lực lượng chức năng, cùng xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh. Khi doanh nghiệp, người dân và lực lượng bảo vệ biên giới cùng chung một mục tiêu, thì an ninh biên giới được giữ vững, kinh tế sẽ phát triển bền vững, đất nước sẽ mạnh lên từ gốc.

- Xin cảm ơn ông!

Thanh Thảo