Thơ Tết của Bác

Từ năm 1942 đến 1969, Bác đã viết 19 bài thơ gửi đồng bào cả nước. Đó là các bài: Mừng Xuân 1942; Chúc mừng năm mới Đinh Hợi (1947); Thơ chúc Tết Mậu Tý (1948); Chúc Tết 1949; Thơ chúc Tết Tân Mão (1951); Thơ chúc Tết Nhâm Thân (1952); Thơ chúc Tết Quý Tỵ (1953); Thơ chúc Tết Giáp Ngọ (1954); Thơ chúc mừng năm mới (1956); Thơ chúc Tết 1959; Thơ mừng năm mới 1960; Mừng Xuân 1961; Thơ mừng Xuân 1962; Chúc mừng năm mới 1964; Thơ chúc Tết Ất Tỵ (1965); Thơ mừng Xuân 1966; Mừng Xuân 1967; Mừng Xuân 1968; Mừng Xuân 1969.

Từ 1942 - 1959, thơ chúc Tết chưa đều đặn, nhưng từ 1959 - 1969 thì năm nào Bác cũng viết gửi đồng bào. Mỗi độ năm cũ qua - năm mới đến, nhân dân lại chờ đón thơ Bác như một tục lệ, một nhu cầu tinh thần không thể thiếu trong đời sống chính trị và xã hội.

Những bài thơ của Bác luôn giản dị, mộc mạc, đậm phong vị dân gian; kêu gọi đoàn kết, phấn đấu; cô đọng tổng kết tình hình cách mạng năm qua và nêu phương hướng, nhiệm vụ cho năm mới. Qua đó, người đọc cảm nhận rõ nỗ lực của nhân dân, cùng ý chí, tấm lòng của Người và của Đảng trên từng chặng đường cách mạng. Đây thực sự là những khúc ca cổ vũ đoàn kết, phấn đấu vì độc lập tự do và xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Trong phạm vi bài viết, xin điểm qua ba bài: Mừng Xuân 1967, Mừng Xuân 1968, Mừng Xuân 1969.

Ba bài thơ này đều rộn ràng niềm vui chiến thắng, năm sau cao hơn năm trước: Tin mừng thắng trận nở như hoa (1967); Xuân này hơn hẳn mấy xuân qua/ Thắng trận tin vui khắp nước nhà (1968); Năm qua thắng lợi vẻ vang/ Năm nay tiền tuyến chắc càng thắng to (1969). Cả ba bài đều được phổ nhạc nhờ giàu nhạc điệu, tràn đầy niềm vui và tinh thần quyết chiến, quyết thắng.

Có câu thơ ngân vang nhịp nhàng: Xuân về xin có một bài ca/ Gửi chúc đồng bào cả nước ta.Có câu dõng dạc, hào hùng như khẩu hiệu: Tiến lên! Toàn thắng ắt về ta; Tiến lên chiến sĩ đồng bào. Và có câu cô đọng, sắc gọn, nêu nhiệm vụ chiến lược của cách mạng miền Nam: Vì độc lập, vì tự do/ Đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào... Cách ngắt thành hai vế làm ý thơ khắc sâu, thể hiện quyết tâm chiến lược của Bác và của Đảng. Câu kết bài Mừng Xuân 1969: Bắc, Nam sum họp, xuân nào vui hơn đã trở thành hiện thực vào năm 1975.

Hôm nay, chúng ta - con cháu Bác Hồ - xin dâng lên Người niềm vui trọn vẹn và Mùa Xuân vĩnh cửu của một Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập và xã hội chủ nghĩa.

PHẠM VĂN CƯỜNG