Thử nghiệm có kiểm soát mở đường cho nghiên cứu vào thực tiễn

Nghiên cứu công nghệ xe tự hành tại Công ty Cổ phần Phenikaa-X. (Ảnh: Phenikaa-X)

Cho phép các dự án thử nghiệm tạo đột phá

Ngày 25/8/2026, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định số 4554/QĐ-UBND cho phép thử nghiệm có kiểm soát dự án “Thử nghiệm hệ thống giao thông tự hành thông minh bao gồm xe buýt, robot taxi, robot dọn vệ sinh tự động, robot giao hàng” của Công ty Cổ phần Phenikaa-X.

Dự án được thử nghiệm trong 24 tháng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và khu vực Đại học Quốc gia Hà Nội - cơ sở Hòa Lạc. Bốn nhóm phương tiện tự hành được đưa vào thử nghiệm, sử dụng các công nghệ như: LiDAR, camera, bản đồ HD 2D/3D, GPS độ chính xác cao và các thuật toán AI.

Ngày 1/9/2026, thành phố tiếp tục ban hành Quyết định số 4657/QĐ-UBND cho phép thử nghiệm có kiểm soát đối với dự án “Thử nghiệm triển khai sản xuất tổng oxit đất hiếm hàm lượng trên 95% ở quy mô bán công nghiệp từ quặng đất hiếm của Việt Nam” của Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng và Công nghệ mỏ.

Dự án này thực hiện trong 18 tháng, gồm 5 giai đoạn, từ cải tạo, chạy thử, vận hành nâng công suất đến tháo dỡ, hoàn trả mặt bằng tại Trung tâm Phát triển và Giao dịch công nghệ Hà Nội (Khu Công nghệ cao Hòa Lạc).

Dự án huy động các nhân sự đã qua đào tạo chuyên sâu về an toàn hóa chất, bức xạ và vận hành. Sản phẩm tạo ra chỉ phục vụ phân tích, kiểm định, hoàn thiện công nghệ và bị nghiêm cấm mua bán, lưu thông thương mại hay cho tặng. Dự án cũng không tiến hành khai thác khoáng sản tại chỗ hay đầu tư cơ sở công nghiệp lâu dài.

Mục tiêu của các dự án thử nghiệm có kiểm soát này nhằm tạo cơ sở khoa học và thực tiễn phục vụ xây dựng, hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, định mức kinh tế-kỹ thuật và quy định quản lý đối với hoạt động giao thông tự hành thông minh và chế biến sâu đất hiếm.

Đại diện Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cho biết, triển khai Luật Thủ đô số 02/2026/QH16, thành phố tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong đó, khoản 1 Điều 19 Luật Thủ đô cho phép thành phố Hà Nội quy định các tiêu chí, điều kiện lựa chọn và thực hiện các trình tự, thủ tục liên quan đến việc thử nghiệm có kiểm soát, cũng như các cơ chế, chính sách hỗ trợ hoạt động này.

Tích cực hỗ trợ hoạt động thử nghiệm có kiểm soát

Triển khai khoản 1 Điều 19 Luật Thủ đô, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 26/2026/NQ-HĐND ngày 2/6/2026 quy định về thử nghiệm có kiểm soát. Đây chính là cơ sở trực tiếp để đưa cơ chế thử nghiệm vào những dự án cụ thể nêu trên.

Nghị quyết số 26 quy định việc thử nghiệm có kiểm soát đối với các công nghệ và mô hình mới chưa được quy định trong pháp luật hoặc chưa từng triển khai tại Việt Nam. Nghị quyết không chỉ quy định việc cho phép thử nghiệm mà bao quát cả quá trình của một dự án, từ hồ sơ, trình tự thẩm định, điều kiện, tiêu chí đến giám sát, điều chỉnh, gia hạn, tạm dừng, chấm dứt và hoàn thành thử nghiệm cũng như các quy định cơ chế hỗ trợ, sử dụng dữ liệu, hạ tầng, tài sản công và phát triển thị trường sau thử nghiệm.

Khu công nghệ cao Hòa Lạc. Ảnh: HHTP

Đáng chú ý, Hà Nội không chỉ tạo cơ chế pháp lý mà còn bố trí các điều kiện hỗ trợ quá trình thử nghiệm. Đơn cử, với những dự án để giải quyết các bài toán lớn của thành phố, Hà Nội hỗ trợ, tài trợ tối đa 50% chi phí hợp lệ; Hỗ trợ tối đa 70% chi phí hợp lệ cho một dự án đối với chi phí tư vấn pháp lý, tư vấn kỹ thuật, tiêu chuẩn, quy chuẩn, bảo hộ sở hữu trí tuệ, dữ liệu và quản trị rủi ro... Nếu dự án đạt hiệu quả, sản phẩm có thể được xem xét ưu tiên mua sắm, đặt hàng, giao nhiệm vụ hoặc đầu tư từ ngân sách thành phố, phù hợp với nhu cầu, khả năng cân đối và quy định pháp luật.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, mục tiêu của thử nghiệm có kiểm soát là khuyến khích, thúc đẩy hoạt động đổi mới sáng tạo trong các ngành, lĩnh vực. Quá trình này đi cùng cơ chế giám sát của Nhà nước, kiểm soát rủi ro và đánh giá kết quả. Kết quả thử nghiệm là cơ sở để cơ quan nhà nước xem xét, đánh giá vấn đề có thể phát sinh trước khi quyết định các chính sách pháp luật, đưa sản phẩm, công nghệ, giải pháp, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới vào sử dụng, cung cấp ra thị trường.