Thủ tướng: Bảo đảm việc sử dụng vốn công khai, không để người dân chờ đợi

Sáng 15/10, Thủ tướng Lê Minh Hưng - Trưởng Ban chỉ đạo Trung ương thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc miền núi giai đoạn 2026-2035 - chủ trì hội nghị triển khai thực hiện chương trình.

CTMTQG phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035 lập ra trên cơ sở hợp nhất 4 CTMTQG gồm: CTMTQG xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; CTMTQG về phát triển văn hóa; CTMTQG hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo; CTMTQG về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển.

Tránh dàn trải khi phân bổ hơn 800.000 tỷ đồng

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết chương trình có phạm vi rộng, liên quan đến nông thôn, giảm nghèo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, giáo dục, y tế, văn hóa, an sinh xã hội.

Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì hội nghị triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc miền núi. Ảnh: Chính phủ

"Việc hợp nhất 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành một chương trình thống nhất không có nghĩa là làm lại từ đầu. Điều cốt lõi là tổ chức lại cách quản lý, điều hành và thực hiện nhằm giảm trùng lặp, giảm tầng nấc trung gian, phân định rõ trách nhiệm, tăng quyền chủ động cho địa phương, chuyển mạnh từ quản lý đầu vào sang quản lý theo mục tiêu, các sản phẩm và kết quả đầu ra" - Bộ trưởng Tài chính nhấn mạnh. 

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nêu rõ, nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư chương trình trên cơ sở thống nhất 4 chương trình mục tiêu quốc gia theo các định hướng lớn. Một chương trình, một khung khổ pháp lý, mục tiêu, phạm vi, thời gian thực hiện và đối tượng được xác định thống nhất. Chính sách đối tượng, định hướng đầu tư đã được quyết định tiếp tục được kế thừa, chỉ loại bỏ phần trùng lặp. 

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn báo cáo. Ảnh: Chính phủ

Nguồn lực chương trình dành cho mục tiêu nhiệm vụ chương trình và người thụ hưởng, không dùng để chi hoạt động thường xuyên của tổ chức bộ máy.

Trung ương giao tổng thể, địa phương quyết định cụ thể, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm.

Giai đoạn 2026-2030, tổng vốn thực hiện chương trình là 808.558 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách trung ương là 345.000 tỷ (gồm 244.200 tỷ vốn đầu tư công và 100.800 tỷ kinh phí thường xuyên). Nguồn lực được phân bổ tập trung, tránh dàn trải, ưu tiên cho vùng còn thiếu hụt các dịch vụ cơ bản và các đối tượng cần hỗ trợ.

Trong khi đó, liên quan đến chương trình vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Y Vinh Tơr cho biết một số mục tiêu cụ thể đến năm 2030 là thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số bằng 1/2 bình quân cả nước, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều của vùng đồng bào dân tộc thiểu số sẽ dưới 10% và phấn đấu cơ bản không còn xã thôn đặc biệt khó khăn...

Để thực hiện những nội dung này đảm bảo đồng bộ và hiệu quả, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đề xuất một số nhiệm vụ.

Thứ nhất, theo Thứ trưởng Y Vinh Tơr, phải xác định rõ trách nhiệm và lộ trình thực hiện.

Thứ hai là phải dành ưu tiên cao nhất về nguồn lực cho địa bàn và đối tượng khó khăn nhất. 

Nhiệm vụ thứ ba là hỗ trợ đồng bộ sát với nhu cầu và điều kiện của địa bàn.

Thứ tư là phải đảm bảo việc chuyển tiếp thông suốt và năng lực thực hiện tại cấp xã.

Và nhiệm vụ thứ năm là lấy kết quả đầu ra là cải thiện đời sống ở mức độ được hưởng các dịch vụ xã hội cơ bản, giải quyết các vấn đề cấp thiết, bức xúc của đồng bào, cụ thể hóa mục tiêu thu hẹp chênh lệch về trình độ phát triển và phát triển toàn diện của đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. 

Thứ trưởng cho biết Bộ Dân tộc và Tôn giáo sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính và các bộ, ngành hướng dẫn, hỗ trợ các địa phương đề xuất xử lý vấn đề khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền; đồng thời tăng cường theo dõi, kiểm tra, giám sát theo quy định và chủ động triển khai các nhiệm vụ.

Không để người dân phải chờ đợi

Phát biểu kết luận, Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu rõ việc tổ chức triển khai CTMTQG thời gian tới đòi hỏi quyết tâm rất cao, nỗ lực rất lớn, có thể vẫn gặp phải một số khó khăn, vướng mắc cần được các bộ, ngành, địa phương bám sát, xử lý, hướng dẫn kịp thời trong quá trình thực hiện.

Thủ tướng yêu cầu phải nhận diện từ sớm, từ xa để chủ động có các nhiệm vụ, giải pháp xử lý các nhóm vấn đề trên; cần quán triệt, xác định rõ cách thức triển khai thực hiện chương trình, vai trò, thẩm quyền, trách nhiệm của các cấp, giữa các cơ quan.

Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu. Ảnh: Chính phủ

Với phương châm "Đồng bộ chính sách - Thống nhất hành động", lấy người dân làm chủ thể thay vì chỉ là đối tượng nhận hỗ trợ thụ động, Thủ tướng đề nghị trước hết tập trung quán triệt việc tích hợp các CTMTQG phải tạo chuyển biến thực chất trong quản lý, giảm đầu mối, giảm thủ tục, khắc phục tình trạng phân tán, chồng chéo.

Bên cạnh đó, xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của mình để lãnh đạo, chỉ đạo, điều phối, quản lý và trực tiếp tổ chức thực hiện; mỗi nhiệm vụ phải có một cơ quan chủ trì chịu trách nhiệm chính. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với nguồn lực, điều kiện thực thi và kiểm tra, giám sát.

Thủ tướng chỉ đạo tập trung nguồn lực nhà nước để đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên những nhiệm vụ thiết yếu tác động trực tiếp đến đời sống người dân (như nước sinh hoạt, đất ở, đất sản xuất, bảo đảm đời sống cho người dân), địa bàn khó khăn, đối tượng yếu thế; không đầu tư dàn trải, trùng lặp. Thủ tướng quán triệt tuyệt đối không được để xảy ra thất thoát, lãng phí, tiêu cực.

Ảnh: Chính phủ

Về một số nhiệm vụ, Thủ tướng yêu cầu các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan, chủ tịch UBND cấp tỉnh trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng, hiệu quả và kết quả thực hiện các nhiệm vụ được giao. Nhiệm vụ thuộc thẩm quyền cấp nào thì cấp đó chịu trách nhiệm và chủ động giải quyết; không chờ đợi, không đùn đẩy, không để khoảng trống trong tổ chức thực hiện.

Thủ tướng yêu cầu UBND các tỉnh, thành tập trung đẩy nhanh tiến độ thực hiện, giải ngân nguồn vốn ngân sách trung ương của các CTMTQG giai đoạn 2021-2025 được chuyển sang thực hiện năm 2026.

Cùng với chủ động triển khai thực hiện chương trình, tập trung đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, Thủ tướng cho rằng cần ưu tiên những nhiệm vụ thiết yếu tác động trực tiếp đến đời sống người dân; không đầu tư dàn trải, trùng lặp; không để xảy ra thất thoát, lãng phí, tiêu cực. Trong thực hiện cần tăng cường kiểm tra, giám sát; bảo đảm việc sử dụng vốn công khai, minh bạch, đúng mục tiêu, đúng đối tượng.

Trong năm 2026 lấy kết quả đầu ra, tiến độ thực hiện, tỷ lệ giải ngân, hiệu quả sử dụng vốn và mức độ cải thiện đời sống người dân làm căn cứ đánh giá chủ yếu, làm cơ sở chỉ đạo, điều hành trong các năm tiếp theo.

Thủ tướng đồng thời lưu ý việc phân bổ nguồn vốn cho chương trình không cứng nhắc, không phụ thuộc hoàn toàn vào tiến độ giải ngân. Tại một số khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn thì năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở cần được quan tâm, tăng cường, tạo điều kiện triển khai chương trình. Trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo ở địa phương cũng là tiêu chí quan trọng để quyết định phân bổ.

Sau hội nghị, Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, địa phương nêu cao tinh thần trách nhiệm, quyết tâm cao hơn nữa, phối hợp chặt chẽ hơn nữa, tổ chức thực hiện quyết liệt hơn, không để người dân phải chờ đợi; lấy kết quả ở cơ sở, sự chuyển biến của đời sống người dân và chất lượng phát triển bền vững làm thước đo hiệu quả chương trình.