Thủ tướng Đức tới Kiev, hé lộ bước đi mới trong cuộc xung đột Ukraine

Thủ tướng Friedrich Merz (bên trái) đến ga tàu chính tại thủ đô KIev của Ukraine vào sáng sớm 4/10/2026 và được Đại sứ Đức tại Ukraine, ông Boris Ruge, đón tiếp. Ảnh: Picture Alliance

Thủ tướng Đức Friedrich Merz ngày 4/10 tới Kiev trong chuyến thăm nhằm tái khẳng định sự ủng hộ của Berlin đối với Ukraine, trong bối cảnh xung đột tiếp diễn và Kiev đang thúc đẩy các đối tác châu Âu tăng cường viện trợ quân sự, đặc biệt là năng lực phòng không.

Theo hãng thông tấn Đức DPA, Thủ tướng Merz đến thủ đô Ukraine bằng tàu hỏa vào sáng 4/10. Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha cho biết ông đã đón nhà lãnh đạo Đức tại Kiev và cho biết hai bên dự kiến thảo luận về quan hệ song phương, các vấn đề châu Âu và tình hình quốc tế.

“Chương trình nghị sự hôm nay rất thiết thực, tập trung vào việc tăng cường sức mạnh, khả năng phòng thủ và sức chống chịu của Ukraine, cũng như an ninh chung của châu Âu”, ông Sybiha viết trên mạng xã hội X.

Phát biểu sau khi tới Kiev, Thủ tướng Merz cảnh báo: “Nếu Nga không bị ngăn chặn, cỗ máy quân sự của nước này sớm muộn cũng sẽ quay sang chống lại chúng ta”.

Tháp tùng ông Merz trong chuyến thăm có Bộ trưởng Kinh tế Katherina Reiche cùng 10 lãnh đạo doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực quốc phòng và năng lượng của Đức.

Theo các nguồn tin Chính phủ Đức được DPA dẫn lại, ông Merz dự kiến công bố những cam kết mới về hỗ trợ tài chính và quân sự cho Ukraine. Đáng chú ý, Berlin và Kiev dự kiến thúc đẩy hợp tác sản xuất hàng nghìn UAV đánh chặn, đồng thời đẩy nhanh việc phát triển và sản xuất các loại vũ khí tầm xa có khả năng vươn tới hơn 1.000 km.

Đây là điểm đáng chú ý trong cách Đức hỗ trợ Ukraine: thay vì chỉ cung cấp các hệ thống và vũ khí sẵn có, Berlin đang hướng tới hợp tác sâu hơn với ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine để cùng phát triển và sản xuất vũ khí. Hướng đi này vừa nhằm đáp ứng nhanh hơn nhu cầu trên chiến trường, vừa mở rộng năng lực sản xuất quốc phòng của cả hai bên.

Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh Nga gia tăng các đợt tấn công bằng tên lửa và UAV nhằm vào Ukraine. Kiev tiếp tục kêu gọi các đối tác cung cấp thêm hệ thống phòng không và tên lửa đánh chặn để bảo vệ các thành phố, cơ sở hạ tầng trọng yếu cũng như các mục tiêu quân sự.

Cuối tháng 9, Thủ tướng Merz cho biết Đức đang tìm cách tăng cường năng lực phòng không cho Ukraine, một trong những nhu cầu quân sự cấp thiết nhất của nước này.

Ngày 29/9, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Kiev đã tiếp nhận các gói hỗ trợ phòng không mới từ một số quốc gia. Trong khi đó, các chính phủ châu Âu đang thảo luận những cơ chế giúp Ukraine tiếp cận thêm tên lửa đánh chặn cho hệ thống Patriot của Mỹ, trong đó có phương án sử dụng nguồn vốn từ gói cho vay trị giá 90 tỷ euro của Liên minh châu Âu (EU).

Đức gia tăng vai trò trong hỗ trợ Ukraine

Chuyến thăm Kiev của Thủ tướng Merz diễn ra trong giai đoạn Đức tiếp tục mở rộng vai trò trong các nỗ lực hỗ trợ Ukraine, đồng thời thúc đẩy hợp tác quốc phòng trong châu Âu.

Kể từ khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát ngày 24/2/2022, Đức đã trở thành một trong những nước viện trợ lớn nhất cho Kiev. Theo số liệu do Chính phủ Đức công bố, tính đến tháng 6/2026, Berlin đã cung cấp hoặc dành ngân sách cho các năm tiếp theo khoảng 57,6 tỷ euro viện trợ quân sự và hơn 43,3 tỷ euro hỗ trợ dân sự song phương. Các khoản viện trợ quân sự bao gồm hệ thống phòng không, pháo binh, xe chiến đấu, phương tiện bọc thép, đạn dược và các trang thiết bị phục vụ hoạt động quân sự.

Dưới thời Thủ tướng Merz, Đức tiếp tục nhấn mạnh mối liên hệ giữa an ninh Ukraine và an ninh châu Âu. Tháng 4/2026, hai nước nâng cấp quan hệ lên đối tác chiến lược, đồng thời nhất trí tăng cường hợp tác công nghiệp quốc phòng, thúc đẩy tái thiết kinh tế Ukraine và phối hợp trong các vấn đề an ninh khu vực.

Một trọng tâm trong chính sách hỗ trợ của Đức là tăng cường khả năng phòng không cho Ukraine. Trong bối cảnh các đợt tấn công bằng tên lửa và UAV tiếp tục gây sức ép lên hệ thống phòng thủ của Kiev, Berlin đã tham gia cơ chế PURL của NATO, qua đó tài trợ mua sắm vũ khí từ kho dự trữ của Mỹ, trong đó có tên lửa đánh chặn Patriot. Cơ chế này nhằm giải quyết một phần nhu cầu về các loại vũ khí mà ngành công nghiệp quốc phòng châu Âu chưa thể cung cấp đủ nhanh hoặc đủ số lượng.

Từ nền tảng viện trợ trực tiếp này, hợp tác sản xuất quốc phòng đang trở thành một hướng đi mới trong quan hệ Đức - Ukraine. Việc cùng phát triển UAV, trong đó có UAV đánh chặn, và các loại vũ khí tầm xa không chỉ nhằm bổ sung năng lực cho Ukraine trong ngắn hạn mà còn hướng tới xây dựng năng lực sản xuất lâu dài tại châu Âu.

Nếu được triển khai như dự kiến, kế hoạch sản xuất vũ khí tầm xa trên 1.000 km cũng đánh dấu một bước mở rộng đáng chú ý về phạm vi hỗ trợ quân sự của Đức dành cho Ukraine. Đây là lĩnh vực có thể tác động trực tiếp tới năng lực tấn công tầm xa của Kiev, trong khi Berlin trước đó chủ yếu được biết đến với vai trò cung cấp các hệ thống phòng không, pháo binh và phương tiện quân sự.

Ở cấp độ rộng hơn, khoản vay 90 tỷ euro của EU dành cho Ukraine trong giai đoạn 2026 - 2027 là một trong những cơ chế tài chính quan trọng nhằm duy trì năng lực phòng thủ và bảo đảm hoạt động của nhà nước Ukraine. Theo kế hoạch, khoảng 2/3 khoản vay được dành cho nhu cầu quân sự, phần còn lại phục vụ các yêu cầu dân sự, với việc giải ngân gắn với tiến độ thực hiện một số cải cách.