Thúc đẩy du lịch phát triển đột phá, hiệu quả trong thời kỳ mới

Sáng 26.10, tại Hà Nội, Bộ VHTTDL đã tổ chức Hội nghị lấy ý kiến Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam. Uỷ viên BCH Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh chủ trì Hội nghị.

Cùng dự Hội nghị có Uỷ viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng; Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hồ An Phong; Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá, Giáo dục của Quốc hội Tạ Văn Hạ.

Hội nghị có sự tham dự của đại diện các bộ, ngành, doanh nghiệp, các cục, vụ, đơn vị thuộc Bộ.  

Từ mở đường bay đến nâng cấp dự án hiện hữu

Tại Hội nghị, ông Nguyễn Quang Trung, Phó Tổng Giám đốc Vietnam Airlines cho biết, gần 85% khách quốc tế đến Việt Nam bằng đường hàng không.

Vì vậy, phát triển hàng không cần được xem là đường dẫn đưa khách đến các điểm du lịch, nhất là khi Việt Nam đang đầu tư mạnh vào hệ thống cảng hàng không và hướng tới trở thành điểm trung chuyển của khu vực.

Quang cảnh Hội nghị

Góp ý vào Điều 6 về chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và liên kết cộng đồng trong hoạt động du lịch, ông Nguyễn Quang Trung cho rằng quy định hỗ trợ doanh nghiệp mở đường bay mới còn khá chung chung. Một đường bay quốc tế không chỉ phục vụ một địa phương mà thường mang lại lợi ích cho nhiều tỉnh, thành phố, thậm chí cho cả quốc gia. Nếu chỉ giao HĐND cấp tỉnh quyết định mà không có khung, tiêu chí, hình thức và mức hỗ trợ thì rất khó triển khai.

Thực tế, Vietnam Airlines đã nhận được đề nghị của nhiều địa phương về việc mở đường bay mới. Các địa phương cũng sẵn sàng hỗ trợ trong giai đoạn đầu nhưng gặp vướng mắc về nguồn ngân sách, thẩm quyền và cơ sở pháp lý.

Từ kinh nghiệm quốc tế, hỗ trợ đường bay mới thường tập trung vào phí cất, hạ cánh, phí phục vụ hàng không và ngân sách xúc tiến. Vietnam Airlines đề xuất miễn phí cất, hạ cánh và điều hành bay trong 36 tháng đầu khai thác đường bay mới; đồng thời bổ sung hoạt động mở đường bay mới vào chương trình xúc tiến du lịch quốc gia được ngân sách nhà nước bảo đảm kinh phí.

Doanh nghiệp cũng đề nghị mở rộng phạm vi áp dụng tại Điều 12 đối với các chương trình, hoạt động đầu tư, kinh doanh, thay vì chỉ giới hạn ở “dự án đầu tư”.

Để góp phần phát triển Việt Nam thành điểm trung chuyển, ông Nguyễn Quang Trung đề xuất nghiên cứu miễn thị thực quá cảnh cho khách quốc tế có vé đi tiếp trong vòng 120 giờ.

Uỷ viên BCH Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh chủ trì Hội nghị

Trong giai đoạn đầu, chính sách có thể áp dụng với những hành khách có thị thực hoặc giấy phép cư trú còn hiệu lực tại quốc gia mà Việt Nam đang miễn thị thực cho công dân nước đó, qua đó vừa tạo thuận lợi cho khách vừa bảo đảm yêu cầu quản lý.

Bà Ngô Thị Hương, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Vinpearl đề xuất bổ sung Nha Trang (Khánh Hòa) và Quảng Ninh vào nhóm địa bàn ưu tiên áp dụng chính sách nhằm mở rộng không gian phát triển và nâng sức cạnh tranh của điểm đến Việt Nam.

Đối với các tổ hợp du lịch lớn được triển khai qua nhiều pháp nhân, bà Ngô Thị Hương đề nghị làm rõ việc xét điều kiện ưu đãi trên từng pháp nhân hay cộng gộp quy mô của toàn bộ dự án. Nếu một tổ hợp có nhiều pháp nhân nhưng tổng thể đáp ứng đầy đủ yêu cầu thì cần có nguyên tắc xác định phù hợp để không bỏ sót đối tượng.

Vinpearl đồng tình việc sử dụng quy mô vốn làm căn cứ phân loại dự án, nhưng đề nghị cân nhắc yêu cầu đồng thời về số lượng lao động. Trong bối cảnh doanh nghiệp tăng cường ứng dụng công nghệ và tự động hóa, dự án có giá trị đầu tư và sức lan tỏa lớn chưa chắc sử dụng nhiều lao động theo ngưỡng dự kiến.

Theo bà Ngô Thị Hương, chính sách không nên chỉ hướng đến dự án mới mà cần tạo điều kiện để các khách sạn, khu nghỉ dưỡng hiện hữu cải tạo, nâng cấp, đáp ứng tiêu chuẩn cao hơn. Đây cũng là nguồn lực có thể được kích hoạt sớm để nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ du lịch.

Uỷ viên BCH Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh phát biểu kết luận Hội nghị

Đối với chính sách thuế, thời gian hoàn vốn của các dự án lớn có thể dài hơn thời hạn ưu đãi được đề xuất. Những dự án tổ hợp thường đầu tư theo nhiều giai đoạn, nếu thời gian ưu đãi được tính ngay từ khi giai đoạn đầu phát sinh doanh thu thì các hạng mục triển khai sau sẽ gặp bất lợi. Vì vậy, dự thảo cần quy định rõ thời điểm bắt đầu tính ưu đãi và xem xét đặc điểm hoàn vốn của từng nhóm dự án.

Bà Ngô Thị Hương cũng đề nghị xem xét trường hợp biệt thự biển được sử dụng hoàn toàn cho mục đích du lịch; làm rõ cách tính diện tích đối với tổ hợp trung tâm thương mại, khách sạn và nghỉ dưỡng. Quy định khách sạn trong khu đô thị phải có mật độ xây dựng dưới 25% mới được hưởng ưu đãi được đánh giá là khó áp dụng vì phần lớn dự án hiện hữu không đáp ứng được tiêu chí này.

Đối với thị thực điện tử, Vinpearl đề nghị quy định rõ thời gian xử lý, chẳng hạn trong vòng 48 giờ, để doanh nghiệp lữ hành và đối tác quốc tế có cơ sở chủ động xây dựng, bán sản phẩm.

Ông Nguyễn Hồng Hải, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam cho rằng, một trong những vướng mắc lớn nhất khi triển khai dự án du lịch hiện nay là quy hoạch và quỹ đất sạch. Nếu không tháo gỡ việc điều chỉnh quy hoạch cục bộ và tạo lập quỹ đất thì nhiều dự án khó có thể triển khai trên thực tế.

Bên cạnh yêu cầu tạo sức lan tỏa về kinh tế, xã hội và thu hút lao động, ông Nguyễn Hồng Hải đề nghị bổ sung tiêu chí đóng góp cho ngân sách địa phương; đồng thời nghiên cứu cơ chế cộng gộp nguồn lực của các dự án liên kết trong cùng một chuỗi, qua đó tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng tham gia phát triển sản phẩm.

Đối với du lịch cộng đồng, dự thảo cần bổ sung chính sách bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa và nghề thủ công truyền thống, làm cơ sở để địa phương hỗ trợ người dân phát triển du lịch bền vững. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng cần được hỗ trợ chuyển đổi số, xây dựng sản phẩm mới và mở rộng thị trường.

Theo ông Nguyễn Hồng Hải, hoạt động liên kết vùng hiện còn hình thức, sản phẩm giữa các địa phương dễ trùng lặp. Cần nghiên cứu mô hình liên kết có sự tham gia của cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội và doanh nghiệp để xây dựng bản đồ sản phẩm, tiêu chuẩn chung, kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu của du khách. Cùng với đó, những vướng mắc kéo dài về giá điện đối với doanh nghiệp du lịch cũng cần được xem xét tháo gỡ.

Uỷ viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng trao đổi với các doanh nghiệp

Trao đổi với các doanh nghiệp, Uỷ viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng cho rằng, sự phát triển của ngành du lịch cần dựa trên hai động lực: doanh nghiệp lớn góp phần tạo sức mạnh cho nền kinh tế, còn doanh nghiệp nhỏ và vừa góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân.

Dự thảo lần này tập trung tháo gỡ những vướng mắc lớn về hạ tầng, đất đai và thuế nên có nhiều chính sách hướng đến các dự án động lực, nhưng vẫn phải dành không gian cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng đồng tình với đề xuất tăng cường liên kết vùng và đề nghị Hiệp hội Du lịch Việt Nam phát huy vai trò kết nối, hình thành hệ sinh thái hợp tác thường xuyên. Ngành du lịch hướng tới mô hình liên kết “4 nhà”, gồm Nhà nước, doanh nghiệp, nhà trường và đối tác quốc tế, bảo đảm sự liên thông và tiếp cận các chuẩn mực quốc tế.

Thước đo là nguồn lực được khơi thông

Góp ý về cơ sở chính trị và pháp lý của dự thảo, đại diện Vụ Pháp chế, Bộ Tài chính đánh giá dự thảo cơ bản đã thể chế hóa tinh thần Nghị quyết số 26-NQ/TW, nổi bật là chuyển đổi mô hình, tổ chức không gian phát triển và hình thành các doanh nghiệp dẫn dắt.

Tuy nhiên, những chính sách đặc thù về tài chính, ngân sách và mức miễn, giảm thuế cao hơn quy định hiện hành cần được giải trình cụ thể trong hồ sơ để Quốc hội có cơ sở xem xét. Quy định cũng phải đủ cụ thể về mức trần, khung hoặc tiêu chí. Nếu chỉ đưa ra những nguyên tắc chung, Chính phủ sẽ khó ban hành nghị định hướng dẫn mà không vượt quá quy định của luật hiện hành.

Đại diện Bộ Tài chính đề nghị rà soát quy định tại khoản 1 Điều 5 liên quan đến nhà, đất là tài sản công; làm rõ mối quan hệ giữa dự thảo với các nghị quyết đặc thù đang được áp dụng tại địa phương để tránh chồng chéo.

Khi thiết kế ưu đãi thuế đối với những dự án lớn, cơ quan soạn thảo cần tính đến quy định về thuế tối thiểu toàn cầu 15%, tránh trường hợp ưu đãi của Việt Nam bị giảm hiệu quả khi quốc gia khác có quyền thu phần thuế bổ sung. Việc mở rộng đối tượng hưởng ưu đãi đầu tư đặc biệt đối với dự án du lịch cũng cần được đánh giá tác động thận trọng, bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng.

Các đại biểu góp ý tại Hội nghị

Trong khi đó, đại diện Bộ Tư pháp đề nghị làm rõ các chính sách được áp dụng trên cả nước hay chỉ giới hạn tại một số địa phương; đồng thời giải trình cơ sở lựa chọn địa bàn ưu tiên. Mối quan hệ giữa Nghị quyết với Luật Thủ đô và các luật, nghị quyết về cơ chế đặc thù của địa phương cũng cần được xác định rõ để tránh lúng túng khi áp dụng.

Đối với cơ chế thử nghiệm có kiểm soát dành cho mô hình kinh doanh du lịch mới, đại diện Bộ Tư pháp cho rằng cần rà soát với thẩm quyền đã được giao cho Chính phủ theo pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Việc liệt kê quá chi tiết các mô hình như tổ hợp biểu diễn nghệ thuật, trung tâm hòa nhạc, phố lễ hội có thể vô tình thu hẹp phạm vi điều chỉnh khi những loại hình kinh doanh mới tiếp tục xuất hiện.

Dự thảo cũng cần được rà soát với dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, trong đó du lịch là một trong mười ngành, để tránh trùng lặp cơ chế ưu đãi. Khái niệm “du lịch chất lượng cao” không nên chỉ được xác định chủ yếu bằng quy mô vốn đầu tư mà cần tính đến chất lượng dịch vụ, chuyển đổi số, tự động hóa và giá trị thực tế được tạo ra.

Đại diện Bộ Công an đề nghị rà soát thẩm quyền hỗ trợ mở đường bay mới của chính quyền địa phương và mối quan hệ giữa cơ chế đặc thù với pháp luật về hàng không dân dụng.

Chính sách giảm 50% thuế thu nhập cá nhân đối với người lao động tại các dự án du lịch mới cũng cần được đánh giá kỹ, tránh tạo ra sự cạnh tranh không bình đẳng về nhân lực đối với những dự án đang hoạt động.

Đối với quy định miễn, giảm tiền thuê đất cho cơ sở đào tạo nghề du lịch chất lượng cao, đại diện Bộ Công an đề nghị rà soát vì giáo dục, đào tạo đã là ngành, nghề được hưởng ưu đãi đầu tư theo quy định hiện hành. Các chính sách hỗ trợ, ưu đãi cụ thể cần được quy định trong phần nội dung chính sách, không nên đặt tại điều khoản về tổ chức thực hiện.

Các đại biểu đóng góp ý kiến tại Hội nghị

Phát biểu kết luận Hội nghị, Uỷ viên BCH Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh trân trọng cảm ơn đại diện các hiệp hội, tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp, các bộ, ngành và cơ quan của Quốc hội đã đóng góp những ý kiến tâm huyết, trách nhiệm, xuất phát từ thực tiễn.

Dù có nhiều cách tiếp cận, nhiều góc nhìn khác nhau, các ý kiến đều hướng tới mong muốn thúc đẩy du lịch nước nhà phát triển theo tinh thần Nghị quyết số 26-NQ/TW.

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh, một nghị quyết dù hay đến đâu cũng khó đi vào cuộc sống nếu không được triển khai và đón nhận bằng tinh thần trách nhiệm. Công việc đang được thực hiện nhằm tiếp tục cụ thể hóa, thể chế hóa những định hướng lớn, tạo cơ hội và điều kiện tốt nhất cho các nguồn lực, động lực và lực lượng tham gia phát triển du lịch, gắn với sự định hướng, dẫn dắt của Nhà nước.

Điều Bộ trưởng ghi nhận qua các ý kiến của doanh nghiệp, hiệp hội là các đại biểu không chỉ đề nghị thêm ưu đãi, mà đưa ra những kiến nghị cụ thể với mong muốn chính sách rõ ràng hơn, đầy đủ hơn, dễ tiếp cận hơn và có tính khả thi cao hơn để có thể sớm triển khai trong thực tế.

Theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, các ý kiến tại Hội nghị tập trung vào chín nhóm vấn đề: chính sách ưu đãi đầu tư; thuế, tiền thuê đất và giá điện; thị thực và thu hút khách quốc tế; kết nối hàng không và phát triển thị trường; tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, đất đai và thủ tục đầu tư; xúc tiến du lịch và phân bổ nguồn lực ngân sách; doanh nghiệp nhỏ và vừa, du lịch cộng đồng và liên kết vùng; chuyển đổi số, mô hình kinh doanh và tính khả thi của Nghị quyết; đánh giá tác động, thẩm quyền và kỹ thuật văn bản.

Đại diện Bộ Tư pháp góp ý tại Hội nghị

Đại diện Bộ Công an góp ý tại Hội nghị

Bộ VHTTDL sẽ nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ, đối chiếu từng kiến nghị với các điều khoản của dự thảo. Những nội dung phù hợp sẽ được tiếp thu vào Nghị quyết; những vấn đề khác sẽ được xem xét trong quá trình xây dựng nghị định của Chính phủ, thông tư hướng dẫn của Bộ hoặc trong phân cấp thẩm quyền cho địa phương.

Về đánh giá tác động chính sách, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho rằng có những nội dung cần phối hợp với các bộ, ngành để thực hiện ngay, nhưng cũng có những vấn đề cần một quá trình. Đây là nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù, được xây dựng trong thời gian gấp. Quá trình tổ chức thực hiện và những vấn đề đặt ra từ thực tiễn sẽ tiếp tục cung cấp cơ sở để đánh giá đầy đủ, toàn diện hơn.

Vì vậy, chính sách cần vừa được triển khai, vừa được đánh giá và điều chỉnh phù hợp. Theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, đây là cách làm vừa khoa học, vừa phù hợp với thực tiễn.

Trong quá trình tiếp thu, Bộ sẽ đặc biệt quan tâm những vấn đề được nhiều đại biểu, doanh nghiệp cùng đề xuất, như mở rộng ưu đãi cho dự án hiện hữu và dự án mở rộng; tiền thuê đất, giá điện; thị thực, hàng không; tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, đất đai và cơ chế thực thi.

Nghị quyết cần vừa tạo động lực cho những dự án đầu tư trong tương lai, vừa tháo gỡ nút thắt, giải phóng nguồn lực của các dự án và doanh nghiệp đang hoạt động. Bên cạnh những chính sách tạo bước phát triển đột phá cho dự án lớn, doanh nghiệp lớn, cần đồng thời giải quyết khó khăn của doanh nghiệp nhỏ và vừa, du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái để người dân có thể tham gia và hưởng lợi.

“Thước đo cuối cùng của Nghị quyết không phải là chúng ta có được bao nhiêu cơ chế, chính sách, mà quan trọng là có bao nhiêu cơ chế, chính sách được thực hiện, bao nhiêu nguồn lực được khơi thông và những giá trị mới nào được tạo ra cho đất nước. Hiệu quả và tính khả thi của Nghị quyết mới là đích cao nhất mà chúng ta hướng tới”, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh.

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh mong muốn những mối quan tâm khác nhau của doanh nghiệp, hiệp hội và cơ quan quản lý sẽ gặp nhau ở một điểm: tạo ra động lực mới, nguồn lực mới và giá trị mới, góp phần thúc đẩy du lịch phát triển đột phá, hiệu quả trong thời kỳ mới.