Thủy điện tích năng Bác Ái: Kiến tạo tương lai năng lượng xanh

Những ngày này, khí thế thi đua lao động trên đại công trường đang "nóng" hơn bao giờ hết, hướng tới mục tiêu cán đích đúng hẹn để chào mừng Đại hội XIV của Đảng.

“Vượt nắng, thắng mưa” trên đại công trường

Giữa cái nắng mùa khô đặc trưng của Khánh Hòa, không khí tại công trường Dự án Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái (xã Bác Ái Tây, tỉnh Khánh Hòa) vẫn hừng hực sức sống. Tiếng máy khoan hầm rền vang trong lòng núi, tiếng xe tải trọng lớn nối đuôi nhau vận chuyển đất đá tạo nên một "bản hòa ca" lao động đầy nhiệt huyết. Đây không chỉ là một dự án thủy điện thông thường, mà là khởi đầu cho kỷ nguyên Thủy điện tích năng tại Việt Nam.

Một góc công trường Thủy điện tích năng Bác Ái.

Chia sẻ với phóng viên Báo Quân đội nhân dân, ông Phạm Thanh Hoài, Giám đốc Ban Quản lý dự án Điện 3 (EVNPMB-3), đơn vị đại diện chủ đầu tư quản lý, điều hành dự án cho biết: Với tổng mức đầu tư khoảng 21.100 tỷ đồng, thuộc danh mục các dự án nguồn điện được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong Quy hoạch điện VII điều chỉnh và Quy hoạch điện VIII, dự án đang bước vào giai đoạn thi công nước rút. Ngay từ những ngày đầu khởi công, liên danh các nhà thầu, trong đó có những đơn vị chủ lực của Quân đội như Tổng công ty Xây dựng Lũng Lô, đã xác định đây là “trận đánh lớn”.

Trên công trường, hàng trăm kỹ sư, công nhân đang duy trì nhịp độ làm việc “3 ca, 4 kíp”. Bất kể ngày hay đêm, từ cửa hầm dẫn nước đến khu vực nhà máy ngầm, ánh đèn vẫn sáng rực. Tại các gương hầm, những mũi khoan vẫn nhích từng mét sâu vào lòng núi đá cứng. Địa chất phức tạp, điều kiện thi công trong hầm chật hẹp, thiếu dưỡng khí và độ ồn lớn là những thách thức thường trực. Tuy nhiên, tinh thần “vượt nắng, thắng mưa”, “ăn tranh thủ, ngủ khẩn trương” đã thấm nhuần vào từng người lao động.

Có mặt trên công trường giám sát công tác thi công, Trung tá Lê Đình Lam, Phó trưởng phòng Kỹ thuật Tổng công ty Xây dựng Lũng Lô (Bộ Quốc phòng), Giám đốc điều hành liên danh gói thầu Thủy điện tích năng Bác Ái cho biết: Tại gói thầu thi công các hạng mục ngầm - một trong những phần việc khó khăn nhất của dự án, các đơn vị thi công đã có những sáng kiến cải tiến kỹ thuật, tối ưu hóa quy trình nổ mìn, vận chuyển đất đá để đẩy nhanh tiến độ. Có những thời điểm, tốc độ đào hầm vượt chỉ tiêu đề ra 20-30%, minh chứng cho sự quyết tâm và năng lực của những người thợ cầu đường, thủy điện Việt Nam.

Trung tá Lê Đình Lam giải thích thêm, không khí lao động hăng say trên công trường chính là hành động thiết thực của các nhà thầu nhằm lập thành tích chào mừng Đại hội XIV của Đảng với các mốc tiến độ cụ thể như: Hoàn thành đào hố móng nhà máy, thông hầm dẫn nước, hay hoàn thiện hạng mục cửa nhận nước...

Các mũi đào hầm đang ra sức thi đua lập thành tích chào mừng Đại hội XIV của Đảng.

“Công tác thi đua là hoạt động thường xuyên trên công trường, nhưng phong trào lần này có nhiều điểm đặc biệt khi hướng tới lập thành tích chào mừng Đại hội XIV của Đảng. Chúng tôi đã phát động thi đua tổ với tổ, đội thi đua với đội thông qua các mục tiêu cụ thể. Nhờ đó, các tổ, đội đã hoàn thành vượt chỉ tiêu nhiều hạng mục quan trọng”, Trung tá Lê Đình Lam cho biết.

Nhờ khí thế thi đua sôi nổi, các mũi đào hầm của Tổng công ty Xây dựng Lũng Lô đã đạt được những thành tích ấn tượng. Trong khi hồ sơ dự thầu chỉ đặt mục tiêu 90m/tháng, liên danh nhà thầu đã nỗ lực đạt chỉ tiêu 120m/tháng, thậm chí có hướng khoan hầm đạt tới 180m/tháng.

Dù gặp nhiều khó khăn do điều kiện thời tiết, địa chất bất lợi, nhưng Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn vẫn nỗ lực vượt qua để hoàn thành tiến độ gói thầu. Đại tá Hoàng Ngọc Tươi, Giám đốc Ban điều hành, Chỉ huy trưởng dự án thuộc Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn (Binh đoàn 12 - Bộ Quốc phòng) chia sẻ, khó khăn lớn nhất trong thi công là điều kiện địa chất có sự biến đổi so với dự kiến.

"Dù gặp nhiều khó khăn, đơn vị vẫn nỗ lực duy trì thi công xuyên mùa mưa nhằm bảo đảm tiến độ chung. Khi thời tiết thuận lợi trở lại, các mũi thi công được triển khai đồng loạt. Đến thời điểm hiện nay, xét trên tổng thể, tiến độ các hạng mục do chúng tôi đảm nhiệm vẫn đáp ứng yêu cầu đề ra, góp phần bảo đảm tiến độ chung của toàn dự án”, Đại tá Hoàng Ngọc Tươi khẳng định.

Trung tá Lê Đình Lam, Phó trưởng phòng Kỹ thuật Tổng công ty Xây dựng Lũng Lô (Bộ Quốc phòng), Giám đốc điều hành liên danh gói thầu Thủy điện tích năng Bác Ái.

Ông Phạm Thanh Hoài chia sẻ thêm, phong trào thi đua là động lực to lớn để tháo gỡ các nút thắt. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa chủ đầu tư, tư vấn giám sát và các nhà thầu được thắt chặt. Các vướng mắc về mặt bằng, thủ tục hay kỹ thuật phát sinh đều được chủ đầu tư và nhà thầu bàn bạc và xử lý ngay tại hiện trường, giảm thiểu tối đa thời gian chờ đợi.

“Cục pin” chiến lược của an ninh năng lượng và mục tiêu Net Zero

Khánh Hòa và khu vực Nam Trung Bộ được mệnh danh là “thủ phủ” của năng lượng tái tạo với hàng loạt dự án điện mặt trời và điện gió quy mô lớn.

Tuy nhiên, đặc thù của năng lượng tái tạo là tính bất định: Điện mặt trời chỉ có vào ban ngày, điện gió phụ thuộc vào thời tiết. Điều này gây áp lực cực lớn lên hệ thống truyền tải và độ ổn định của lưới điện quốc gia. Khi nguồn phát dư thừa vào buổi trưa nhưng lại thiếu hụt vào giờ cao điểm tối, nguy cơ quá tải hoặc rã lưới là hiện hữu.

Lãnh đạo EVNPMB-3 nhấn mạnh, Thủy điện tích năng Bác Ái hoạt động theo nguyên lý của một “bình ắc quy” khổng lồ, nhà máy có hai hồ chứa nước ở cao độ khác nhau. Vào những thời điểm nhu cầu tiêu thụ điện thấp (như ban đêm hoặc buổi trưa khi điện mặt trời dư thừa), nhà máy sẽ sử dụng nguồn điện giá rẻ để bơm nước từ hồ dưới lên hồ trên nhằm tích trữ năng lượng. Ngược lại, vào giờ cao điểm khi nhu cầu tiêu thụ tăng cao, nước sẽ được xả từ hồ trên xuống hồ dưới làm quay tuabin để phát điện lên lưới.

Ông Phạm Thanh Hoài (thứ hai, từ trái qua) kiểm tra tiến độ thi công của các nhà thầu.

Với công suất lắp đặt 1.200 MW (gồm 4 tổ máy), Thủy điện tích năng Bác Ái giữ vai trò tối quan trọng trong việc “phủ đỉnh, điền đáy” biểu đồ phụ tải. Dự án giúp làm phẳng biểu đồ phụ tải, giảm sự chênh lệch giữa giờ cao điểm và thấp điểm, từ đó giúp hệ thống điện vận hành ổn định, an toàn và kinh tế hơn.

Hơn thế nữa, Thủy điện tích năng Bác Ái còn có khả năng phản ứng cực nhanh. Trong trường hợp có sự cố trên lưới điện, nhà máy có thể chuyển từ chế độ chờ sang phát điện đầy tải chỉ trong vài phút, giúp giữ vững tần số và điện áp của hệ thống. Đây là tính năng ưu việt mà các nhà máy nhiệt điện than hay khí khó có thể so sánh được.

Ông Phạm Thanh Hoài khẳng định, dự án Thủy điện tích năng Bác Ái không chỉ có ý nghĩa về mặt kỹ thuật, mà còn mang tầm vóc chiến lược trong cam kết của Việt Nam với quốc tế về giảm phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 (Net Zero).

Việc đưa vào vận hành dự án này sẽ cho phép tích hợp nhiều hơn nguồn năng lượng tái tạo vào hệ thống điện mà không lo ngại về vấn đề ổn định. Nói cách khác, Bác Ái chính là “bà đỡ” cho sự phát triển bền vững của điện gió và điện mặt trời. Thay vì phải cắt giảm công suất các nhà máy điện năng lượng tái tạo gây lãng phí nguồn lực xã hội, nguồn điện dư thừa sẽ được Bác Ái hấp thụ và tái sinh thành dòng điện hữu ích vào thời điểm cần thiết.

Theo kế hoạch, dự án phấn đấu phát điện tổ máy số 1 vào cuối năm 2029 và hoàn thành toàn bộ dự án vào năm 2030. Khi hoàn thành, đây sẽ là công trình Thủy điện tích năng lớn nhất và hiện đại nhất khu vực Đông Nam Á.

Nhìn về tương lai, Thủy điện tích năng Bác Ái sẽ cùng với đường dây 500kV tạo nên trục "xương sống" vững chắc cho hệ thống điện miền Nam và cả nước. Nó cũng đánh dấu sự trưởng thành vượt bậc của đội ngũ kỹ sư, công nhân Việt Nam trong làm chủ công nghệ thủy điện tiên tiến.