Tiêm kích F-15EX và F/A-18 Mỹ lộ rõ khác biệt khi đối đầu trên không

F-15EX kế thừa triết lý của dòng F-15 với trọng tâm là tốc độ, độ cao, tầm hoạt động và khả năng mang theo khối lượng vũ khí lớn, còn Super Hornet được thiết kế như một nền tảng đa nhiệm có khả năng hoạt động trên tàu sân bay, đề cao tính linh hoạt, khả năng sống sót và độ cơ động.

Máy bay chiến đấu F-15C Eagle của Không quân Mỹ. (Ảnh: Shutterstock)

Sự khác biệt này cũng quyết định cách mỗi loại máy bay phát huy lợi thế trong không chiến.

F-15EX vượt trội về kích thước và sức mạnh

F-15EX Eagle II là biến thể mới nhất của dòng F-15. Đây là một tiêm kích hạng nặng hai động cơ, có kích thước lớn và tỷ lệ lực đẩy trên trọng lượng cao.

Máy bay dài khoảng 19,43 m, sải cánh 13,06 m và có trọng lượng cất cánh tối đa khoảng 36,7 tấn. F-15EX sử dụng hai động cơ GE F110-GE-129, cho phép đạt tốc độ tối đa khoảng Mach 2,5, đồng thời hoạt động ở độ cao khoảng 19.800 m.

Bán kính chiến đấu của F-15EX vào khoảng 1.770 km và máy bay có thể mang khoảng 13,4 tấn vũ khí. Những thông số này giúp F-15EX có lợi thế rõ rệt về tốc độ, tầm hoạt động, độ cao và tải trọng.

Super Hornet có kích thước nhỏ hơn đôi chút nhưng thuộc nhóm tiêm kích hạng trung. F/A-18E/F dài khoảng 18,31 m, sải cánh 13,62 m và có trọng lượng cất cánh tối đa khoảng 29,9 tấn.

Hai động cơ GE F414-GE-400 giúp Super Hornet đạt tốc độ tối đa khoảng Mach 1,6. Bán kính chiến đấu vào khoảng 1.160 km, trong khi tải trọng vũ khí tối đa khoảng 8 tấn.

Nếu chỉ xét các thông số về tốc độ, tầm hoạt động, độ cao và khả năng mang vũ khí, F-15EX có ưu thế đáng kể.

Hai thiết kế phục vụ hai kiểu tác chiến khác nhau

Sự khác biệt giữa hai máy bay bắt nguồn từ ngay mục tiêu thiết kế ban đầu. F-15 được phát triển trước hết như một tiêm kích giành ưu thế trên không. Vì vậy, tốc độ, khả năng tăng tốc, độ cao, tầm hoạt động và tải trọng vũ khí được đặt lên hàng đầu. Khả năng tấn công mặt đất được bổ sung mạnh hơn ở các thế hệ sau.

Trong khi đó, F/A-18 được phát triển như một nền tảng đa nhiệm dành cho Hải quân Mỹ. Máy bay phải có khả năng cất cánh và hạ cánh trên tàu sân bay, hoạt động trong môi trường biển và thực hiện nhiều loại nhiệm vụ khác nhau.

Yêu cầu này dẫn tới những đánh đổi nhất định về tốc độ và tầm bay. Bù lại, Super Hornet có kết cấu chắc chắn, khả năng dự phòng cao và độ linh hoạt lớn trong nhiều nhiệm vụ.

F-15EX vì vậy phù hợp với những nhiệm vụ đòi hỏi sức mạnh động học và khả năng mang theo lượng lớn vũ khí, trong khi Super Hornet được xây dựng như một nền tảng đa năng phục vụ cả không chiến, tấn công mặt đất và tác chiến hải quân.

Radar và cảm biến tạo ra lợi thế trong chiến đấu tầm xa

Cả F-15EX và Super Hornet đều được trang bị radar mảng pha quét điện tử chủ động AESA cùng các hệ thống cảm biến hiện đại.

F-15EX có phần mũi lớn, tạo điều kiện bố trí radar với khẩu độ lớn. Đây là một lợi thế khi máy bay phải phát hiện và theo dõi các mục tiêu ở khoảng cách xa.

Super Hornet cũng sở hữu năng lực cảm biến đáng kể và đặc biệt được hưởng lợi từ khả năng kết nối với mạng lưới tác chiến của lực lượng hải quân Mỹ. Máy bay có thể nhận thông tin từ các nền tảng khác, trong đó có máy bay cảnh báo sớm E-2D, giúp mở rộng khả năng nhận thức tình huống.

Trong tác chiến trên không hiện đại, cả hai loại tiêm kích đều không nhất thiết phải tự mình phát hiện mọi mục tiêu. Dữ liệu từ các máy bay cảnh báo sớm, cảm biến trên mặt đất, tàu chiến hoặc những máy bay khác có thể đóng vai trò quan trọng trong việc xác định và phân bổ mục tiêu.

F-15EX có lợi thế lớn về số lượng tên lửa

Một trong những điểm mạnh đáng chú ý nhất của F-15EX là khả năng mang tải trọng vũ khí rất lớn. Với số lượng điểm treo và khả năng mang tên lửa vượt trội, F-15EX có thể đóng vai trò như một "bệ phóng tên lửa" trên không, đặc biệt phù hợp với các cuộc giao chiến ngoài tầm nhìn, hay BVR.

Khả năng này cho phép F-15EX mang theo nhiều tên lửa không đối không và duy trì khả năng tác chiến trong thời gian dài.

Super Hornet có tải trọng thấp hơn nhưng lại sở hữu cấu hình vũ khí rất linh hoạt. Ngoài tên lửa không đối không, máy bay có thể mang nhiều loại vũ khí tấn công chính xác và vũ khí dành cho nhiệm vụ hải quân.

Có thể hình dung F-15EX thiên về sức mạnh và khối lượng vũ khí, trong khi Super Hornet giống một nền tảng đa nhiệm có thể đảm nhận nhiều loại nhiệm vụ khác nhau.

Trong một cuộc giao chiến ngoài tầm nhìn, F-15EX có nhiều yếu tố thuận lợi. Khả năng hoạt động ở độ cao lớn, tốc độ cao và hiệu suất động học tốt giúp máy bay tạo ra điều kiện thuận lợi cho việc phóng tên lửa không đối không. Kích thước lớn cũng cho phép F-15EX mang theo nhiều vũ khí và hệ thống cảm biến. Radar và cảm biến có khả năng hoạt động ở khoảng cách xa càng củng cố lợi thế này.

Super Hornet lại có thế mạnh từ hệ thống tác chiến điện tử và khả năng kết nối mạng với các nền tảng khác trong đội hình hải quân. E-2D và những hệ thống hỗ trợ bên ngoài có thể cung cấp dữ liệu mục tiêu, giúp Super Hornet không phải phụ thuộc hoàn toàn vào cảm biến của chính nó.

Không chiến tầm gần lại là câu chuyện khác

Khi khoảng cách bị rút ngắn, lợi thế của F-15EX không còn rõ ràng như trong giao chiến ngoài tầm nhìn. F-15EX sở hữu động cơ mạnh và khả năng tăng tốc tốt, nhưng kích thước lớn cũng đồng nghĩa với bán kính vòng lượn lớn hơn.

Super Hornet nhỏ hơn và được thiết kế với khả năng kiểm soát tốt ở tốc độ thấp cũng như góc tấn công cao. Đây là những yếu tố có thể giúp máy bay xoay trở thuận lợi trong một cuộc không chiến tầm gần.

Trong một kịch bản không chiến tầm gần (WVR), Super Hornet vì thế có thể tận dụng khả năng cơ động để chiếm vị trí thuận lợi phía sau đối phương.

Tuy nhiên, kết quả của một trận không chiến không chỉ phụ thuộc vào khả năng cơ động. Kỹ năng phi công, trạng thái năng lượng của máy bay, cảm biến, vũ khí và điều kiện tác chiến đều có thể thay đổi diễn biến.

Quan trọng hơn, các cuộc không chiến tầm gần ngày càng ít phổ biến trong môi trường tác chiến hiện đại, khi các bên thường tìm cách phát hiện và tấn công đối phương từ khoảng cách xa.

F-15EX và Super Hornet khó trở thành đối thủ thực sự

Khả năng F-15EX và Super Hornet tham gia một cuộc không chiến trực tiếp là rất thấp. Cả hai đều được Mỹ và các đồng minh thân cận vận hành, nên nguy cơ chúng trở thành đối thủ trong một cuộc chiến thực sự gần như không phải kịch bản thực tế.

Hai dòng máy bay này thường xuyên được đưa vào các bài tập đối kháng trong những cuộc tập trận, các cuộc diễn tập liên quân và những kịch bản triển khai lực lượng quy mô lớn.

Điều đáng chú ý hơn là F-15EX và Super Hornet có thể bổ trợ cho nhau thay vì đối đầu.

Trong một đội hình tác chiến, F-15EX có thể đảm nhận vai trò mang số lượng lớn tên lửa và tấn công mục tiêu từ khoảng cách xa. Super Hornet có thể tận dụng khả năng cảm biến, kết nối mạng và khả năng hoạt động đa nhiệm để hỗ trợ phát hiện, theo dõi và phân bổ mục tiêu.