Tiêm kích Gripen cùng tên lửa Meteor: Cơn ác mộng mới của phi đội Su-34 Nga

Ukraine chuẩn bị tiếp nhận những chiếc tiêm kích Saab Gripen đầu tiên từ Thụy Điển vào tháng 1 hoặc 2/2027, theo phát biểu gần đây của Tổng thống Volodymyr Zelenskyy. 

Tên lửa Meteor phá vỡ vùng an toàn của tiêm kích bom Su-34 Nga

Kiev đặt kỳ vọng lớn vào dòng máy bay này, đặc biệt khi được trang bị tên lửa Meteor không đối không tầm xa, để tăng khả năng đối phó với các máy bay Su-34 của Nga, lực lượng thường xuyên phóng bom lượn từ phía sau tiền tuyến, gây áp lực lớn lên lực lượng mặt đất và hạ tầng Ukraine.

Theo các nguồn tin quốc tế, Thụy Điển sẽ chuyển giao 16 chiếc tiêm kích Gripen C/D từ kho hiện có như một phần viện trợ quân sự, trong khi Ukraine đã ký hợp đồng mua riêng 16 chiếc tiêm kích Gripen E hiện đại hơn với lịch giao bắt đầu từ khoảng năm 2029. 

Việc đưa tiêm kích Gripen C/D vào biên chế sớm được xem là bước đệm quan trọng giúp không quân Ukraine làm quen với nền tảng Thụy Điển trước khi tiếp nhận phiên bản nâng cấp. 

Tiêm kích Gripen mang tên lửa Meteor. Ảnh: Saab/twz.com

Quan chức Ukraine và một số nhà phân tích phương Tây nhấn mạnh rằng tổ hợp tiêm kích Gripen kết hợp tên lửa Meteor có thể tạo ra mối đe dọa thực sự đối với Su-34 khi chúng đang ở vị trí phóng bom lượn cách tiền tuyến khoảng 60-70 km hoặc xa hơn.

Tên lửa Meteor do MBDA phát triển là vũ khí không đối không tầm xa (BVRAAM) nổi bật nhờ hệ thống đẩy ramjet (động cơ phản lực dòng khí biến thiên). 

Không giống các tên lửa nhiên liệu rắn truyền thống như AIM-120 AMRAAM chỉ tăng tốc mạnh ở giai đoạn đầu rồi bay quán tính, Meteor duy trì lực đẩy gần như suốt hành trình bay. 

Điều này giúp tên lửa Meteor đạt tốc độ trên Mach 4, giữ năng lượng cao đến giai đoạn cuối, tạo ra “vùng không thoát” (no-escape zone) lớn, ước tính hơn 60 km, khoảng cách mà máy bay mục tiêu gần như không thể cơ động thoát khỏi. 

Đồ họa tên lửa Meteor. Ảnh: nv/armyrecognition.com

Tầm hoạt động chính thức được nêu là hơn 100 km, với một số đánh giá kỹ thuật cho phép lên tới 160-200 km tùy điều kiện phóng, độ cao và tốc độ máy bay mang. 

Hệ thống dẫn đường kết hợp quán tính (INS) giữa chừng, cập nhật qua datalink hai chiều và radar chủ động cuối đoạn, cho phép điều chỉnh mục tiêu trong chuyến bay và hoạt động hiệu quả trong môi trường nhiễu điện tử dày đặc. 

Đầu đạn nổ mảnh kết hợp ngòi nổ gần hoặc va chạm tăng xác suất tiêu diệt. Đặc điểm động học này khiến tên lửa Meteor phù hợp để đe dọa máy bay đối phương ở khoảng cách xa, buộc chúng phải phóng vũ khí sớm hơn hoặc lùi xa hơn, từ đó giảm hiệu quả của bom lượn.

Tiêm kích bom Su-34 Nga mang bom lượn UMPK. Nguồn: The Aviationist

Sức mạnh của tiêm kích Gripen khi kết hợp tên lửa Meteor

Máy bay Saab JAS 39 Gripen C/D là tiêm kích đa nhiệm thế hệ 4.5 nhẹ, được thiết kế để hoạt động linh hoạt từ đường băng ngắn hoặc thậm chí đoạn đường cao tốc, chỉ cần khoảng 400-800 mét để cất hạ cánh. 

Chiều dài khoảng 14,1-14,9 mét (tùy phiên bản một hoặc hai chỗ), sải cánh 8,4 mét, trọng lượng rỗng khoảng 6.800 kg và trọng lượng cất cánh tối đa khoảng 14.000 kg. 

Động cơ Volvo RM12 (phát triển từ GE F404) tạo lực đẩy khoảng 54 kN khô và 80,5 kN khi đốt sau, cho tốc độ tối đa khoảng Mach 2 ở độ cao lớn. 

Tầm chiến đấu khoảng 800 km, tầm chuyển sân trên 3.000 km với thùng nhiên liệu phụ. Tiêm kích Gripen mang theo radar PS-05/A, hệ thống data link Link 16 và có khả năng mang nhiều loại vũ khí phương Tây, bao gồm IRIS-T, AMRAAM và đặc biệt là tên lửa Meteor. 

‘Sát thủ bầu trời’ tiêm kích Gripen cùng tên lửa Meteor: Cơn ác mộng mới của phi đội Su-34 Nga. Ảnh: armyrecognition.com

Ưu điểm lớn của Gripen trong bối cảnh Ukraine là chi phí vận hành thấp, thời gian chuẩn bị lại vũ khí ngắn (khoảng 10 phút cho nhiệm vụ không đối không) và khả năng phân tán hoạt động, giảm rủi ro bị tấn công trên mặt đất. 

Phiên bản Gripen C/D được huấn luyện phi công và kỹ thuật viên Ukraine tại Thụy Điển, tạo điều kiện tích hợp nhanh hơn so với các nền tảng phức tạp hơn.

Đối thủ chính được nhắc đến là Su-34 của Nga, tiêm kích-ném bom chiến thuật hai chỗ ngồi, phát triển từ dòng Su-27. Máy bay này dài khoảng 23,3 mét, sải cánh khoảng 14,7 mét, trọng lượng cất cánh tối đa khoảng 45.000 kg, mang được tới khoảng 8.000 kg vũ khí trên nhiều điểm treo. 

Hai động cơ AL-31F tạo tốc độ tối đa khoảng Mach 1,8 ở độ cao, tầm bay chuyển sân khoảng 4.000 km. Su-34 được thiết kế cho nhiệm vụ tấn công sâu, trang bị radar đa chế độ, hệ thống phòng thủ điện tử và buồng lái bọc giáp. 

Tiêm kích Gripen Saab JAS 39C mang tên lửa Meteor MBDA. Nguồn: Jozsef Soos 

Trong xung đột Nga-Ukraine hiện nay, Su-34 thường xuyên mang bom có bộ kit lượn (như UMPK) phóng từ khoảng cách an toàn phía sau tiền tuyến, tận dụng độ cao và tốc độ để bom lượn chính xác hơn về phía mục tiêu Ukraine. 

Khoảng cách phóng điển hình 60-70 km hoặc xa hơn giúp Su-34 tránh nhiều hệ thống phòng không tầm trung và tên lửa không đối không tầm ngắn-trung hiện có của Ukraine.

Khi kết hợp, tiêm kích Gripen mang tên lửa Meteor được các nhà phân tích đánh giá cao hơn so với F-16 mang AIM-120 hoặc Mirage mang MICA trong kịch bản cụ thể này, vì tầm và năng lượng cuối đoạn của tên lửa Meteor cho phép uy hiếp Su-34 trong cửa sổ phóng ngắn của chúng. 

Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố: số lượng máy bay và tên lửa được chuyển giao, khả năng tích hợp đầy đủ, hỗ trợ radar cảnh báo sớm, tình trạng nhiễu điện tử và phản ứng của phía Nga (có thể đẩy Su-34 lùi xa hơn hoặc tăng cường hộ tống bằng Su-35). 

Đồ họa tiêm kích Gripen E. Ảnh: nv/armyrecognition.com

Tiêm kích Gripen không phải là “viên đạn bạc” đơn lẻ mà là một phần trong hệ thống phòng thủ không gian rộng lớn hơn của Ukraine, bổ sung cho F-16, Mirage và các hệ thống phòng không mặt đất.

Việc Ukraine nhận tiêm kích Gripen C/D đầu năm 2027 đánh dấu bước tiến đáng kể trong nỗ lực hiện đại hóa không quân, mở ra khả năng đe dọa sâu hơn vào không phận đối phương. 

Phân tích kỹ thuật cho thấy tổ hợp này dựa trên ưu thế động học của tên lửa Meteor và tính linh hoạt của tiêm kích Gripen, nhằm giảm thiểu lợi thế khoảng cách của Su-34 khi phóng bom lượn.

Kết quả trên thực địa sẽ phụ thuộc vào tốc độ triển khai, huấn luyện và sự phối hợp tổng thể trong môi trường chiến đấu phức tạp.

(Theo twz.com, eurasiantimes.com, armyrecognition.com, english.nv.ua)