Tiến sĩ, Nghệ sĩ Ưu tú Phương Nga: Giữ lửa nghề bằng trách nhiệm và sự tận hiến
Tiến sĩ, Nghệ sĩ Ưu tú Nguyễn Thị Phương Nga, Phó trưởng khoa Thanh nhạc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam là một trong những người “lái đò” đưa nhiều thế hệ học trò không chỉ thành tài, thành danh trong sự nghiệp mà còn đem lại vinh quang cho đất nước khi gặt hái những giải thưởng quốc tế về âm nhạc.

Tiến sĩ, Nghệ sĩ Ưu tú Nguyễn Thị Phương Nga trình diễn cùng hai học trò của mình là các nghệ sĩ Bích Hồng và Thu Hằng. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)
Dấu ấn tình cô trò trên sân khấu kỷ niệm 70 năm Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam
Trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Tiến sĩ, Nghệ sĩ Ưu tú Phương Nga có dịp biểu diễn cùng các đồng nghiệp và học trò. Đặc biệt, tiết mục Bài ca người giáo viên nhân dân, được chị thể hiện cùng hai học trò Bích Hồng và Thu Hằng, đã để lại nhiều cảm xúc.
Với nữ nghệ sĩ, đây không đơn thuần là một tiết mục biểu diễn mà còn là dấu ấn ý nghĩa trong hành trình gắn bó với nghề giáo. Bích Hồng và Thu Hằng là hai chị em ruột, đều được Tiến sĩ, Nghệ sĩ Ưu tú Phương Nga dìu dắt từ những năm tháng học trung cấp. Đến nay, cả hai đã trưởng thành và tiếp tục công việc giảng dạy tại chính ngôi trường từng theo học.
“Đây là lần đầu tiên ba cô trò cùng biểu diễn một tác phẩm. Chúng tôi còn thống nhất lựa chọn những bộ áo dài gần giống nhau. Được đứng chung sân khấu với những học trò thành danh như Bích Hồng và Thu Hằng thực sự là niềm tự hào, niềm hạnh phúc rất lớn đối với tôi” – Tiến sĩ, Nghệ sĩ Ưu tú Phương Nga chia sẻ.

Trong chương trình nghệ thuật Những thanh âm ngân mãi diễn ra ngày 14/11/2026, nữ nghệ sĩ còn thể hiện tác phẩm “Người Hà Nội” của nhạc sĩ Nguyễn Đình Thi. Đây là tác phẩm có ý nghĩa đặc biệt đối với Phương Nga, không chỉ bởi tình yêu dành cho Hà Nội mà còn bởi vì đây là ca khúc mà cô giáo trực tiếp giảng dạy là Nghệ sĩ Nhân dân Lê Dung đã hướng dẫn chị thể hiện trong những năm học đại học.
Nhắc đến những người có ảnh hưởng sâu sắc đối với cuộc đời và sự nghiệp, Nghệ sĩ Ưu tú Phương Nga luôn dành sự biết ơn đặc biệt cho người bố, người mà chị luôn gọi là “người thầy đầu tiên”.
Theo nữ nghệ sĩ, bố chị là người rất yêu văn hóa, nghệ thuật và có giọng hát hay nhưng không có cơ hội theo đuổi con đường biểu diễn chuyên nghiệp. Chính ông là người định hướng và khuyến khích con gái đến với âm nhạc từ nhỏ.

Tuy nhiên, tình yêu thương của người bố luôn đi cùng sự nghiêm khắc trong việc rèn luyện ý chí, nghị lực và tính tự lập. Điều khiến Phương Nga nhớ mãi là lời dặn của bố: “Con có thể không cao bằng các bạn, không xinh đẹp bằng các bạn, không thông minh bằng các bạn, nhưng ý chí, nghị lực và sự chăm chỉ của con gái yêu của bố thì không được phép thua kém bất kỳ bạn nào”.
Lời dạy ấy đã trở thành hành trang theo nữ nghệ sĩ trong suốt quá trình học tập và làm nghề.
Phương Nga kể, những năm đầu theo học thanh nhạc chuyên nghiệp, chị không phải là học sinh có thành tích nổi bật. Có những học kỳ, kết quả học tập chỉ đạt 8,5 hoặc 8,6 điểm, gần như thấp nhất lớp. Điều đó từng khiến chị buồn và nhiều lần bật khóc.
Tuy nhiên, thay vì nản chí, chị càng quyết tâm luyện tập, kể cả những ngày thứ Bảy, Chủ nhật. Khi được học kỹ thuật chuyển giọng, Phương Nga bắt đầu nhận ra khả năng của bản thân và có sự tiến bộ rõ rệt.
Sau một học kỳ, kết quả học tập của chị tăng lên 9,5 điểm, học kỳ tiếp theo đạt 10 điểm và duy trì kết quả ấy cho đến khi tốt nghiệp trung cấp.

Bên cạnh người bố, Phương Nga còn may mắn được học tập dưới sự hướng dẫn của nhiều nghệ sĩ lớn của nền thanh nhạc Việt Nam như Giáo sư, Nghệ sĩ Nhân dân Trung Kiên, Nghệ sĩ Nhân dân Lê Dung và Nghệ sĩ Ưu tú Phan Thu Lan.
Phương Nga luôn coi việc được học những người thầy giỏi là một may mắn lớn trong cuộc đời. Một người thầy giỏi kết hợp với một học trò có ý chí, nghị lực và tinh thần học tập nghiêm túc sẽ tạo nên những điều kiện thuận lợi để đạt được kết quả tốt đẹp.
Những bài học về chuyên môn, nghị lực và cách đối nhân xử thế từ các thế hệ đi trước đã trở thành nền tảng để Phương Nga tiếp tục theo đuổi sự nghiệp nghệ thuật và giảng dạy.
Hạnh phúc khi học trò trưởng thành
Từ những bài học tiếp nhận được trong suốt quá trình học tập, Nghệ sĩ Ưu tú Phương Nga tiếp tục truyền lại cho các thế hệ học trò của mình.
Hiện nay, bên cạnh công tác quản lý ở vị trí Phó Trưởng khoa Thanh nhạc, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, chị vẫn trực tiếp giảng dạy các bậc trung cấp, đại học và cao học, đồng thời duy trì hoạt động biểu diễn.
Theo nữ nghệ sĩ, đặc thù của ngành thanh nhạc khiến mối quan hệ giữa người thầy và học trò trở nên gần gũi. Có những học trò gắn bó với cùng một giảng viên suốt 8-10 năm, từ trung cấp đến đại học, thậm chí tiếp tục học lên cao học.
Quãng thời gian đồng hành kéo dài giúp người thầy không chỉ chứng kiến sự tiến bộ về chuyên môn mà còn hiểu hơn về tính cách, hoàn cảnh và những khó khăn của từng học trò.
Một trong những quan điểm giáo dục được Tiến sĩ, Nghệ sĩ Ưu tú Phương Nga đặc biệt nhấn mạnh là xây dựng “nội động lực” cho người học. Theo chị, ngoại động lực có thể đến từ bố mẹ, gia đình, thầy cô hoặc bạn bè, nhưng điều quan trọng nhất vẫn là động lực bên trong mỗi người. Sinh viên cần hiểu rằng việc học trước hết là để phát triển bản thân, không phải để đối phó với thầy cô hay làm vui lòng bố mẹ.
Nữ nghệ sĩ cũng luôn khuyến khích học trò nuôi dưỡng những ước mơ lớn. Theo chị, điều đáng lo ngại nhất là một người không có ước mơ. Tuy nhiên, để biến ước mơ thành hiện thực, mỗi người phải không ngừng học tập, rèn luyện và kiên trì với mục tiêu đã lựa chọn.
Bên cạnh sự nghiêm khắc trong chuyên môn, Phương Nga còn dành nhiều sự quan tâm đến đời sống và những khó khăn mà học trò gặp phải. Với nữ nghệ sĩ, điều quan trọng là luôn dành cho học trò sự yêu thương, thấu hiểu và sẵn sàng chia sẻ, giúp đỡ khi các em thực sự gặp khó khăn, để các em có thêm động lực và yên tâm học tập.
Trong hơn 20 năm, Tiến sĩ, Nghệ sĩ Ưu tú Phương Nga đã trực tiếp đào tạo, dìu dắt nhiều thế hệ ca sĩ, giảng viên thanh nhạc đạt thành tích tại các cuộc thi trong nước và quốc tế.
Trong số những học trò tiêu biểu có Bích Hồng, giành giải Ba dòng nhạc dân gian tại Sao Mai 2011, hiện là Phó trưởng khoa Thanh nhạc, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam; Thu Hằng, giải Nhất dòng nhạc dân gian Sao Mai 2015, từng giành giải Vàng tại Liên hoan Nghệ thuật châu Á ở Singapore; Phan Ngọc Ánh, giải Nhì dòng nhạc dân gian Sao Mai 2017.
Ở dòng nhạc thính phòng, Nguyễn Đoàn Thảo Ly giành Cúp Vàng Liên hoan Nghệ thuật châu Á - Thái Bình Dương năm 2018 tại Malaysia và giải Nhất cuộc thi hát thính phòng toàn quốc năm 2019. Nguyễn Diệu Thúy giành giải Giọng hát ấn tượng nhất tại Sao Mai 2019.

Đào Lê Phương Chi, học trò của Nghệ sĩ Ưu tú Phương Nga nhận giải Đặc biệt cuộc thi Tiếng hát Hà Nội 2025.
Các học trò khác như Đặng Khánh Linh và Phạm Yến Nhi lần lượt giành Cúp Vàng và Cúp Bạc tại Liên hoan Nghệ thuật châu Á - Thái Bình Dương năm 2018 ở Singapore. Đào Lê Phương Chi đã nhận giải Đặc biệt cuộc thi Tiếng hát Hà Nội 2025.
Gần đây nhất, tại Liên hoan Nghệ thuật châu Á lần thứ 13 tổ chức ở Singapore vào tháng 7/2026, hai học trò do Tiến sĩ, Nghệ sĩ Ưu tú Phương Nga trực tiếp hướng dẫn tiếp tục đạt thành tích cao. Chế Thục Anh giành Cúp Vàng ở bảng thi Vocal Solo with Piano, trong khi Ma Thị Trúc An giành Cúp Bạc. Trúc An, sinh năm 2010, còn trở thành thủ khoa hệ Trung cấp Thanh nhạc của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam trong kỳ tuyển sinh năm 2026.
Thành công của học trò cũng là niềm tự hào lớn nhất của nghệ sĩ Phương Nga, khi chứng kiến học trò trưởng thành, thậm chí có những học trò tiếp tục con đường giảng dạy, đồng hành cùng cô trong hành trình “trồng người” hết sức đặc biệt này.


