Tiếp tục khẳng định vai trò thành viên tích cực, có trách nhiệm của IPU

​Nhận lời mời của Chủ tịch Liên minh Nghị viện thế giới (IPU) Tulia Ackson, Tổng Thư ký IPU Anda Filip và Phó Chủ tịch Quốc hội Cộng hòa Nam Phi Annelie Lotriet, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên sẽ dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Việt Nam tham dự Đại hội đồng lần thứ 153 của Liên minh Nghị viện thế giới (IPU-153) tại Arusha, Tanzania.

Việc tham dự IPU-153 tiếp tục khẳng định vai trò là thành viên chủ động, tích cực, có trách nhiệm của Việt Nam tại IPU cũng như tại các diễn đàn đa phương.

IPU - Liên minh vì hòa bình,
hợp tác giữa các dân tộc

Liên minh Nghị viện thế giới (Inter Parliamentary Union - IPU) là một tổ chức quốc tế tập hợp đại diện của Nghị viện các quốc gia có chủ quyền. Liên minh được thành lập năm 1889 tại Paris (Pháp) và hiện có trụ sở tại Geneva, Thụy Sĩ.

Với 181 Quốc hội/Nghị viện thành viên và 15 thành viên liên kết, Liên minh Nghị viện thế giới (IPU) là trung tâm của hoạt động ngoại giao Nghị viện khắp thế giới, hoạt động vì hòa bình, hợp tác giữa các dân tộc và Nghị viện các nước, có vai trò ngày càng quan trọng trong bối cảnh tình hình thế giới hiện nay.

Mục tiêu chính của IPU gồm: Thúc đẩy giao lưu, hợp tác và trao đổi kinh nghiệm giữa các nghị viện và nghị sỹ từ tất cả các nước; Tham vấn các vấn đề về lợi ích quốc tế và bày tỏ quan điểm về từng vấn đề với mục tiêu đề xuất hành động đối với các nghị viện và các thành viên; Bảo vệ và nâng cao nhân quyền trên toàn thế giới, một yếu tố thiết yếu cho nền dân chủ nghị viện và sự phát triển; Nâng cao nhận thức và tăng cường hiệu quả hoạt động của các thể chế đại nghị.

IPU giữ mối quan hệ hợp tác chặt chẽ với Liên hợp quốc và các tổ chức liên minh nghị viện khu vực, tổ chức quốc tế, tổ chức liên chính phủ và phi chính phủ, điển hình là hoạt động điều trần thường niên về các vấn đề của Liên hợp quốc thu hút sự tham dự của hầu hết các nghị viện thành viên.

IPU tập trung vào 3 lĩnh vực hoạt động chính gồm: Tăng cường dân chủ đại diện; Thúc đẩy hòa bình và an ninh toàn cầu; Đẩy mạnh phát triển bền vững.

Mỗi năm IPU có hai kỳ họp Đại hội đồng, triệu tập hơn 1.500 đại biểu Quốc hội và các đối tác trong nghị viện các nước thành viên, mang lại sự đa dạng cho chương trình nghị sự toàn cầu, bao gồm công việc của Liên hợp quốc và việc thực hiện Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn với trưởng đoàn các nước chụp ảnh chung tại Phiên khai mạc IPU-152. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Ngoài ra, IPU còn có cơ chế hoạt động đặc biệt, diễn ra 5 năm một lần, đó là Hội nghị các Chủ tịch Quốc hội thế giới (WCSP). Mục tiêu của Hội nghị là củng cố năng lực quản trị toàn cầu của nghị viện, đồng thời thông qua gặp gỡ thượng đỉnh nghị viện này, các nhà lập pháp toàn thế giới góp tiếng nói chung cùng Liên hợp quốc xử lý những vấn đề toàn cầu. Kể từ khi được tổ chức lần đầu tiên vào năm 2000, đến nay WCSP đã tổ chức được 6 kỳ Hội nghị.

Qua 137 năm hình thành và phát triển, IPU ngày càng lớn mạnh, trở thành tổ chức hợp tác liên nghị viện toàn cầu lớn nhất, là diễn đàn đối thoại quan trọng của nghị sỹ toàn cầu để trao đổi và đề xuất các giải pháp về hòa bình, an ninh, hợp tác, phát triển giữa nghị viện các nước.

Đại hội đồng IPU-153 diễn ra tại Arusha, Tanzania từ ngày 5-9/10/2026, với chủ đề chính là "Tăng cường quản trị tốt và trao quyền cho cộng đồng thông qua tính bao trùm, lòng tin và cơ hội cho tất cả"; dự kiến thông qua Nghị quyết "Phát triển xã hội bao trùm cho tất cả mọi người: Các chiến lược nghị viện nhằm thúc đẩy quyền và trao quyền cho người khuyết tật," văn kiện kết quả của phiên thảo luận chung, các nghị quyết về vấn đề khẩn cấp (nếu có). Hội đồng Điều hành IPU cũng sẽ bầu Chủ tịch IPU nhiệm kỳ 2026-2029.

Dấu ấn nổi bật của Việt Nam tại IPU

Việt Nam là thành viên chính thức của IPU vào tháng 4/1979. Từ đó đến nay, Việt Nam luôn là thành viên tham gia tích cực và có trách nhiệm tại các diễn đàn của IPU, nhiều lần giữ các vị trí lãnh đạo trong các cơ chế của IPU. Những đóng góp này đã có tác động lan tỏa, được bạn bè quốc tế và khu vực đánh giá cao. Thông qua diễn đàn IPU, quan hệ song phương của Quốc hội Việt Nam với Nghị viện các nước được thiết lập và tăng cường.

Việc tham dự các hoạt động của IPU luôn là một nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong các hoạt động ngoại giao nghị viện đa phương của Quốc hội Việt Nam nhằm thúc đẩy và bảo vệ các lợi ích của quốc gia, tham khảo quan điểm quốc tế và thể hiện quan điểm quốc gia về các mối quan tâm chung trên toàn cầu; đồng thời, tiến hành các hoạt động song phương bên lề với các đối tác mà Việt Nam ít có điều kiện triển khai hoạt động song phương chính thức.

Việt Nam đăng cai tổ chức thành công Đại hội đồng IPU lần thứ 132 tại Hà Nội (tháng 3/2015). (Ảnh: TTXVN)

Trong quá trình tham gia IPU, Việt Nam đã đăng cai tổ chức thành công nhiều sự kiện quan trọng của IPU: đăng cai tổ chức thành công Đại hội đồng IPU-132 (năm 2015, tại Hà Nội); Hội nghị chuyên đề khu vực châu Á-Thái Bình Dương về biến đổi khí hậu và các Mục tiêu phát triển bền vững (năm 2017, tại Thành phố Hồ Chí Minh); Hội nghị về Quốc hội Việt Nam và các Mục tiêu phát triển bền vững (năm 2018); Hội nghị Nghị sỹ trẻ toàn cầu lần thứ 9 tại Hà Nội (năm 2023).

Nổi bật là Đại hội đồng IPU lần thứ 132 tại Hà Nội (tháng 3/2015) được tổ chức trong bối cảnh Liên hợp quốc đưa ra sáng kiến xây dựng chương trình phát triển bền vững và Quốc hội Việt Nam tham gia rất tích cực với nhiều đóng góp nổi bật.

Tại IPU-132, các nghị viện đã ra Tuyên bố Hà Nội "Các Mục tiêu Phát triển bền vững: Biến lời nói thành hành động." Tuyên bố này được truyền tải tới Hội nghị Thượng đỉnh Liên hợp quốc tổ chức vào tháng 9/2015 và đây là đóng góp rất quan trọng để Liên hợp quốc xây dựng, ban hành Chương trình Nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững.

Đại biểu dự phiên khai mạc Hội nghị Nghị sỹ trẻ toàn cầu lần thứ 9. (Ảnh: TTXVN)

Tháng 9/2023, cũng tại Hà Nội, Việt Nam đã đăng cai Hội nghị Nghị sỹ trẻ toàn cầu lần thứ 9, thu hút sự tham dự của hơn 300 nghị sỹ trẻ. Hội nghị đã thông qua Tuyên bố Hội nghị về “Vai trò của Giới Trẻ trong việc thúc đẩy thực hiện các Mục tiêu Phát triển Bền vững thông qua chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.” Đây là Tuyên bố đầu tiên của Hội nghị Nghị sỹ Trẻ Toàn cầu sau 9 kỳ tổ chức.

Tham gia trách nhiệm tại IPU, Quốc hội Việt Nam ngày càng được tín nhiệm, giao trọng trách đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng như đảm nhiệm vị trí Chủ tịch Nhóm địa chính trị châu Á-Thái Bình Dương trong khuôn khổ Đại hội đồng IPU (năm 2006; 2016); đảm nhiệm Chủ tịch Nhóm ASEAN+3 (tháng 11/2021, tiếp quản từ Thái Lan); hai lần được Đại hội đồng IPU tín nhiệm bầu vào Ban Chấp hành IPU (nhiệm kỳ 2007-2011; 2015-2019); được bầu là Phó Chủ tịch IPU (năm 2009; 2019). Điều này thể hiện sự tin tưởng, tín nhiệm rất cao của các nghị viện quốc tế dành cho năng lực lãnh đạo, dẫn dắt của Quốc hội Việt Nam.

Quốc hội Việt Nam cũng góp phần thúc đẩy quan hệ đối tác nghị viện, ngoại giao nghị viện đa phương thông qua việc mời Chủ tịch IPU, Tổng Thư ký IPU tham dự và phát biểu tại các Hội nghị nghị viện khác do Quốc hội Việt Nam tổ chức, như: Hội nghị thường niên lần thứ 26 của Diễn đàn Nghị viện châu Á-Thái Bình Dương APPF-26 (tháng 1/2018, tại Hà Nội), Đại hội đồng AIPA lần thứ 41 của Hội đồng liên nghị viện ASEAN (tháng 8/2020, tại Hà Nội theo hình thức trực tuyến), Hội nghị nghị sỹ trẻ toàn cầu lần thứ 9 (tháng 9/2023)...

Ngoài việc đăng cai tổ chức các hội nghị của IPU, Quốc hội Việt Nam cũng thường xuyên cử Đoàn đại biểu Quốc hội tham dự các kỳ Hội nghị của Đại hội đồng IPU; Hội nghị Các Chủ tịch Quốc hội thế giới (WCSP); Phiên Điều trần IPU-Liên hợp quốc; Hội nghị chuyên đề khu vực và Hội nghị chuyên môn; các hoạt động tập huấn cho Ban Thư ký Quốc hội các nước do Ban Thư ký IPU tổ chức.

Thông qua diễn đàn IPU, Quốc hội Việt Nam đã thúc đẩy các hoạt động ngoại giao nghị viện bảo đảm lợi ích của Việt Nam, thiết lập và củng cố quan hệ hợp tác với Nghị viện các nước, quảng bá hình ảnh, nâng cao vị thế quốc tế của Việt Nam…

Việc Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên tham dự Đại hội đồng lần thứ 153 của Liên minh Nghị viện thế giới (IPU-153) tại Arusha (Tanzania) tiếp tục khẳng định và thể hiện vai trò, đóng góp tích cực, thực chất và có trách nhiệm tại IPU và trong khuôn khổ Đại hội đồng IPU-153, khẳng định sự ủng hộ của Việt Nam đối với chủ nghĩa đa phương và các thể chế đa phương; đồng thời thúc đẩy quan hệ song phương với các nước, các nghị viện thành viên IPU./.