Tìm về điệu múa sư tử truyền thống đêm Trung thu

Múa sư tử dịp Trung thu tại Việt Nam mang ý nghĩa sâu đậm và đặc sắc về văn hóa. Múa sư tử trong dịp này không chỉ là một hoạt động nghệ thuật biểu diễn mà còn được xem là biểu tượng của sự may mắn, thịnh vượng, bình an...

"Thùng thà thùng thình trống rộng ràng ngoài đình. Có con sư tử vui múa quanh vòng quanh". Câu hát ấy đã từng in sâu vào ký ức của nhiều đứa trẻ về đêm Trung thu.

Chị Đỗ Vân Anh (Hà Đông, Hà Nội) chia sẻ: "Từ ngày nhỏ, tôi đã nhớ là mỗi dịp Trung thu thì được rước đèn và đi theo đoàn múa sư tử. Khi lớn lên, có lúc tưởng rằng mình đã quên mất hình tượng đầu sư tử. Có lẽ vì múa lân thời nay quen thuộc hơn".

Nhiều người cũng dễ nhầm lẫn hình tượng đầu sư tử truyền thống và đầu lân Trung Hoa phổ biến ngày nay. Điểm dễ nhận thấy nhất ở đầu sư tử truyền thống của Trung thu Việt Nam là cái trán dô hơn, tổng thể đầu tròn hơn và đặc biệt nhất là phần vành mắt có hình tượng hai chú cá chép vàng với đuôi cong lên cùng hai con đỉa xoáy ở hai bên má.

Bên cạnh đó, phân biệt với hình tượng con lân với phần đầu lân đính dày đặc lông ở viền, mắt to có thể nhấp nháy và thân sau có vảy và lông. Đầu sư tử truyền thống Bắc Bộ bồi giấy trên khung mây, sử dụng màu khoáng, phần râu và lông mày làm bằng sợi đay. Phần thân được cách điệu bằng một dải vải màu đỏ đơn giản, không trang trí hoa văn.

Tổng thể đầu sư tử nhìn tròn hơn đầu lân với những chi tiết và cách phối màu mộc mạc hơn.

Chiếc đầu sư tử được phục dựng và trưng bày trong triển lãm Lưu Trăng tại số 22 Hàng Buồm.

Chiếc đầu sư tử truyền thống được làm bằng khung mây, áp dụng kỹ thuật buộc chằng chéo và kết nối bằng sơn ta.

Sau khi làm khung sẽ đến công đoạn bồi các lớp giấy để gia cố. Khi xưa các cụ sử dụng giấy bản, bồi từ 2 đến 3 lớp, kết dính bằng hồ gạo. Sau khi bồi, phơi khô, người thợ sẽ tiến hành vẽ màu và trang trí các chi tiết bằng giấy trang kim.

Anh Đình Huy (phường Đống Đa, Hà Nội) chia sẻ: "Từ nhỏ, tôi đã tham gia đội múa sư tử. Ở quê tôi, từ bé tới lớn đều gọi và nhớ đây là đầu sư tử, truyền thống đó đã ăn vào máu rồi. Khi lớn lên, không biết từ bao giờ mà Trung thu lại là gắn với múa lân hình tượng con lân Trung Hoa. Nay lên phố, được nhìn lại chiếc đầu và điệu múa sư tử truyền thống, thực sự tôi thấy như Trung thu đã trở về đúng với giá trị văn hoá truyền thống vốn có".

Dù nhiều người nhầm lẫn điệu múa lân Trung thu, nhưng ghi nhận tại nhiều vùng Bắc Bộ hiện nay vẫn lưu giữ cái tên múa sư tử như Phú Thọ (cũ, nay là Hoà Bình), Nghĩa Hưng (Ninh Bình), Quảng Ninh, và một số xã ngoại thành Hà Nội.