Tin vũ khí hôm nay 19.1: Máy bay 58 năm tuổi của Nga đối đầu USV Ukraine

Máy bay 58 năm tuổi của Nga đối đầu USV Ukraine

Một đoạn video do các kênh Telegram của Nga công bố gần đây cho thấy việc sử dụng máy bay Be-12 trong vai trò tấn công mục tiêu trên mặt nước, được cho là nhằm vào một phương tiện mặt nước không người lái (USV) của Ukraine. Hình ảnh này thu hút sự chú ý bởi Be-12 là một nền tảng hàng không đặc biệt cũ và có số lượng rất hạn chế trong biên chế Nga hiện nay.

Máy bay tuần tra hàng hải Be-12 của Hạm đội Biển Đen thuộc Hải quân Nga - Ảnh: Defense Express

Be-12 là thủy phi cơ săn ngầm được đưa vào trang bị từ năm 1968, thiết kế chủ yếu cho nhiệm vụ tuần tra biển, phát hiện và tiêu diệt tàu ngầm. Nga ban đầu vận hành khoảng sáu chiếc, nhưng theo các nguồn Ukraine, hai chiếc đã bị phá hủy trong các đòn tập kích bằng UAV nhằm vào căn cứ Kacha ở Crimea vào năm 2025. Điều này khiến số lượng Be-12 còn hoạt động trở nên rất ít, trong khi Nga hiện không có mẫu thủy phi cơ săn ngầm nào thay thế trực tiếp.

Theo nội dung video, Be-12 đã sử dụng 4 bom chống ngầm PLAB-250-120 để tấn công mục tiêu. Đây là loại vũ khí được thiết kế để tiêu diệt tàu ngầm bằng sóng xung kích dưới nước, thay vì tác động trực tiếp lên mục tiêu nổi.

Về mặt kỹ thuật, hiệu quả của PLAB-250-120 đối với các mục tiêu trên mặt nước như USV là hạn chế, đặc biệt khi không có thông tin rõ ràng về độ chính xác của việc đánh trúng mục tiêu. Tuy nhiên, đây gần như là phương án vũ khí tiêu chuẩn duy nhất mà Be-12 có thể sử dụng trong kịch bản chống lại phương tiện không người lái trên biển, bên cạnh các loại bom nhẹ hơn như PLAB-50 hoặc ngư lôi.

Thủy phi cơ Be-12 thả 4 bom chống gầm tấn công mục tiêu được cho là USV của Ukraine - Video: X

Chất lượng hình ảnh trong video không cho phép xác nhận chắc chắn bản chất của mục tiêu. Chỉ một điểm mờ trên mặt nước được giới thiệu là USV, khiến khả năng đó là một phương tiện bán ngầm hoặc drone hải quân hoạt động dưới mặt nước rồi trồi lên không thể bị loại trừ. Trong trường hợp này, việc sử dụng vũ khí chống ngầm sẽ phù hợp hơn với vai trò thiết kế ban đầu của Be-12.

Tuy vậy, việc triển khai Be-12 cho nhiệm vụ này vẫn đặt ra câu hỏi về mức độ rủi ro. Máy bay hoạt động ở tốc độ thấp, độ cao thấp và không được trang bị các biện pháp tự vệ hiện đại như mồi bẫy hồng ngoại. Trong bối cảnh Ukraine đã tích hợp vũ khí phòng không tầm gần lên một số USV, khả năng sống sót của Be-12 trước các mối đe dọa mới là hạn chế.

Về mặt lý thuyết, các máy bay chiến đấu hiện đại hơn như Su-30 có thể đảm nhiệm vai trò này với mức độ bảo vệ cao hơn. Tuy nhiên, kinh nghiệm thực tế cho thấy ngay cả các nền tảng này cũng không hoàn toàn an toàn trước mối đe dọa từ USV vũ trang. Việc Be-12 tiếp tục được sử dụng phản ánh những hạn chế về nền tảng chống ngầm chuyên dụng của Nga, cũng như sự thích ứng mang tính tình thế trước môi trường tác chiến trên biển đang thay đổi nhanh chóng.

Mỹ “lột xác” tên lửa cũ bằng công nghệ mới

Tại Triển lãm Hải quân Surface Navy Association (SNA) 2026, Hải quân Mỹ đã trưng bày phiên bản mới nhất của tên lửa phòng không tầm trung Standard Missile-2 (SM-2), biến thể SM-2 Block IIIC/CU.

Đây là lần hiếm hoi công chúng được tiếp cận trực quan với cấu hình nâng cấp đang được triển khai trong biên chế hải quân Mỹ, cho thấy hướng tiếp cận “nâng cấp có chọn lọc” nhằm duy trì năng lực phòng không hạm đội trong khi kiểm soát chi phí và rủi ro kỹ thuật.

Phiên bản tên lửa SM-2 Block IIIC được bổ sung đầu dò radar chủ động mới và các nâng cấp về hệ thống điều khiển, trong khi Block IIICU thay thế toàn bộ điện tử bên trong của SM-2 nhằm bảo đảm khả năng sản xuất và duy trì khai thác lâu dài - Ảnh: Army Recognition

SM-2 Block IIIC/CU, còn được Raytheon định danh là RIM-66P, đánh dấu bước chuyển quan trọng của dòng SM-2 từ cơ chế dẫn đường bán chủ động truyền thống sang kiến trúc lai giữa bán chủ động và radar chủ động. Đầu dò radar chủ động này được phát triển dựa trên công nghệ của SM-6 Block I, cho phép tên lửa giảm mức độ phụ thuộc vào việc tàu phóng phải chiếu xạ mục tiêu liên tục. Nhờ đó, tàu chiến có thể xử lý nhiều mục tiêu đồng thời hơn và linh hoạt hơn trong các tình huống phòng không phức tạp, đặc biệt là trước các đòn tấn công bão hòa bằng tên lửa hành trình chống hạm.

Chương trình Block IIIC ban đầu được phát triển theo mô hình thử nghiệm nhanh, với năng lực tạm thời được công bố vào cuối năm 2022. Giai đoạn tiếp theo, Block IIICU, được triển khai như một chương trình chính thức nhằm chuẩn hóa sản xuất, xử lý lỗi thời linh kiện và bảo đảm khả năng duy trì lâu dài trong biên chế. Các thử nghiệm vận hành đầy đủ dự kiến diễn ra vào giai đoạn 2027, phản ánh cách tiếp cận từng bước thay vì thay thế hoàn toàn bằng một dòng tên lửa mới.

Về mặt kỹ thuật, SM-2 Block IIIC/CU vẫn giữ nguyên kích thước, động cơ nhiên liệu rắn hai chế độ đẩy và các thông số bay cơ bản của SM-2 Block III, bao gồm tốc độ tối đa khoảng Mach 3,5 (4.300km/h) và tầm đánh chặn từ trung bình đến xa. Điều này bảo đảm khả năng tương thích hoàn toàn với các bệ phóng thẳng đứng hiện có trên tàu chiến Mỹ và đồng minh. Tuy nhiên, cấu trúc điều khiển đã được cải tiến với cánh lưng mới và hệ thống điều khiển vector lực đẩy, giúp tăng độ ổn định và kiểm soát trong giai đoạn rời ống phóng, yếu tố quan trọng đối với tên lửa phóng thẳng đứng.

Bên trong, nhiều mô-đun điện tử được thay thế bằng các cụm linh kiện hiện đại hóa, lấy cảm hứng trực tiếp từ SM-6, nhằm tăng độ tin cậy, khả năng chống nhiễu và dễ bảo dưỡng. Dù đầu đạn và ngòi nổ không thay đổi, việc tích hợp chúng trong khung thân và hệ thống dẫn đường mới vẫn được đánh giá để bảo đảm hiệu quả sát thương không bị suy giảm.

Tổng thể, SM-2 Block IIIC/CU không phải là một bước nhảy vọt mang tính cách mạng, mà là một giải pháp chuyển tiếp có tính thực dụng. Nó giúp Hải quân Mỹ duy trì năng lực phòng không tầm trung hiệu quả trong bối cảnh mối đe dọa đường không ngày càng phức tạp, đồng thời tạo cầu nối công nghệ giữa các thế hệ tên lửa SM hiện tại và tương lai.

UAV Thổ Nhĩ Kỳ đạt tốc độ cận âm

Máy bay tiêm kích không người lái Kizilelma do công ty quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ Baykar phát triển đã đạt một cột mốc quan trọng trong quá trình thử nghiệm khi đạt tốc độ 264 knot, tương đương khoảng Mach 0,82 (khoảng 1.000km/h). Kết quả này đưa Kizilelma tiến gần hơn tới các thông số hiệu năng dự kiến và cho thấy tiềm năng tiệm cận năng lực bay của các tiêm kích có người lái trong cùng phân khúc nhiệm vụ.

UAV Kizilelma của Thổ Nhĩ Kỳ - Ảnh: Baykar

Theo thông tin do Baykar công bố kèm video thử nghiệm, nhiều khả năng cột mốc tốc độ này được thiết lập bởi nguyên mẫu sử dụng động cơ phản lực AI-322F do Ukraine phát triển, thay cho loại AI-25TLT công suất thấp hơn được dùng ở các giai đoạn thử nghiệm trước. Việc tích hợp động cơ mạnh hơn không chỉ giúp cải thiện tốc độ tối đa mà còn mở rộng dư địa phát triển về tải trọng, khả năng cơ động và hiệu suất bay ở các chế độ nhiệm vụ khác nhau.

Dưới góc độ công nghiệp quốc phòng, kết quả thử nghiệm này phản ánh sự hợp tác kỹ thuật đáng chú ý giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Ukraine. Dù hoạt động sản xuất động cơ trong tương lai nhiều khả năng sẽ được triển khai tại Thổ Nhĩ Kỳ theo hình thức chuyển giao công nghệ, quá trình phát triển và thử nghiệm đã giúp các kỹ sư Ukraine tích lũy thêm kinh nghiệm thực tiễn trong lĩnh vực động cơ hàng không phản lực cho nền tảng không người lái. Đây là yếu tố có thể tạo tác động lan tỏa đối với các dự án UAV và máy bay quân sự khác trong tương lai.

Trước đó, Baykar từng công bố tốc độ tối đa mục tiêu của Kizilelma vào khoảng Mach 0,9 (1.100km/h). Với tiến độ thử nghiệm hiện tại, việc đạt được hoặc tiệm cận ngưỡng này trong các đợt bay tiếp theo được xem là khả thi. Việc liên tục nâng dần các thông số bay cho thấy chương trình đang đi theo hướng tăng trưởng từng bước, thay vì đẩy nhanh một cách rủi ro.

Song song với thử nghiệm tốc độ, Kizilelma cũng đã thể hiện mức độ tự động hóa cao. Vào tháng 12 năm ngoái, hai nguyên mẫu đã thực hiện chuyến bay tự hành theo kịch bản nhiệm vụ, mô phỏng hoạt động tuần tra và quản lý không phận. Ngoài ra, Baykar đang tiến hành các thử nghiệm tích hợp vũ khí, nhằm đánh giá khả năng mang tải và triển khai hỏa lực của nền tảng này trong các kịch bản tác chiến khác nhau.

Theo kế hoạch hiện tại, Baykar dự kiến bàn giao hai chiếc Kizilelma đầu tiên cho lực lượng vũ trang Thổ Nhĩ Kỳ trong quý 1 năm 2026. Giai đoạn đưa vào khai thác ban đầu sẽ giúp quân đội làm quen với hệ thống mới, đồng thời cho phép nhà sản xuất xác định và khắc phục các hạn chế kỹ thuật thường gặp ở thế hệ khí tài đầu tiên. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng trước khi Kizilelma tiến tới trạng thái sẵn sàng tác chiến đầy đủ.

Hoàng Vũ