Tình dục, giàu có và quyền lực: 3 'mồi câu' phim AI điều khiển người xem

Những nụ hôn dang dở, người tình giàu có, cuộc đời đổi vận khiến người trẻ không ngừng vuốt xem tiếp. Cái giá có thể là giấc ngủ, sự tập trung và cách nhìn về tình yêu.

24/09/2026

Một người đàn ông đẹp trai, giàu có, quyền lực. Một cô gái có ngoại hình đẹp, thông minh nhưng có cuộc đời trắc trở. Giữa họ là những cuộc gặp tình cờ, nụ hôn bị ngắt đúng lúc, bí mật thân phận chưa kịp hé lộ và lời hứa về một cuộc đời đổi khác nhờ tình yêu.

Đó là công thức quen thuộc trong nhiều phim ngắn AI đang xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội. Mỗi tập chỉ kéo dài vài phút, nhưng thường được kết thúc đúng vào khoảnh khắc người xem muốn biết nhất: hai nhân vật sắp hôn nhau, một mối quan hệ chuẩn bị vượt giới hạn, hay nữ chính vừa đứng trước cơ hội bước vào thế giới giàu sang.

Tập phim hết, câu chuyện vẫn chưa xong. Người xem lại vuốt sang tập tiếp theo.

Từ xem 30 phút thành những đêm trắng

Nguyễn Hoàng Long (21 tuổi, sinh viên tại TP.HCM) biết nhiều bộ phim AI mình xem "xàm" và vô lý. Thế nhưng, càng biết rõ, anh càng khó dừng lại. Sức hút với Long không nằm ở kịch bản sâu sắc mà ở những tình tiết được đẩy liên tục, đủ bất ngờ để người xem không phải suy nghĩ quá nhiều nhưng vẫn muốn biết chuyện gì xảy ra tiếp theo.

Đặc biệt, hình mẫu những người đàn ông giàu có, đẹp trai, quyền lực cùng các mối quan hệ tình cảm được đẩy nhanh đến cao trào khiến anh dễ bị cuốn theo. Có lúc Long còn đùa rằng xem quá nhiều những hình mẫu này khiến anh nghĩ đến chuyện tìm một người giàu để "bao nuôi".

Ban đầu, Long chỉ định xem khoảng 30 phút trước khi ngủ. Nhưng một video nối sang video khác, 30 phút thành một tiếng, rồi hai tiếng. Những ngày không phải đi làm, anh từng xem đến 3-4h sáng.

Từ 30 phút giải trí trước khi ngủ, Long dần thành người xem phim AI đến 3-4h sáng. Anh phải xóa YouTube rồi tải lại, mất ngủ và nhận ra ngôn ngữ của mình cũng bị ảnh hưởng. Ảnh: Minh Châu.

Đáng nói, cảm giác thôi thúc dần vượt qua sự tò mò về nội dung. Long từng xóa You Tube để "cai phim", nhưng chỉ 3 ngày sau đã tải lại, thậm chí chuyển sang xem trên web. Điều anh khó chịu nhất lúc không xem không phải vì bỏ lỡ một bộ phim cụ thể, mà là cảm giác trống trải trước giờ ngủ.

"Cái giá" Long nhận thấy rõ nhất là thời gian và giấc ngủ. Những hôm xem đến rạng sáng, anh thức dậy lờ đờ, mất 1-2 tiếng mới tỉnh táo. Ngày nghỉ, lịch sinh hoạt có thể đảo lộn đến mức ngủ tới trưa.

Long còn nhận ra cách diễn đạt của mình thay đổi sau thời gian dài nghe nội dung AI. Anh cho rằng ngôn từ trong các video thường đơn giản, lặp lại theo một khuôn mẫu. Nghe đủ nhiều, anh bắt đầu vô thức sử dụng những cách nói tương tự.

Một cô giáo từng góp ý rằng có những câu Long diễn đạt "người Việt sẽ không nói như thế", thậm chí "rất tối nghĩa". Khi đó, anh mới nhận ra những nội dung tưởng chỉ để giải trí đã bắt đầu ảnh hưởng đến cách mình sử dụng ngôn ngữ.

Phim AI đang dạy người trẻ nhìn tình yêu thế nào?

Một mối quan hệ ngoài đời thường có cả những khoảng lặng, bất đồng, trách nhiệm và đôi khi là sự nhàm chán. Phim ngắn AI có thể lược bỏ gần như toàn bộ quá trình này

TS Trần Thị Hồng Thu

Điều đáng lưu ý là những nội dung này liên tục lặp lại các khuôn mẫu về tình yêu, ngoại hình, tiền bạc và thành công.

"Khi thường xuyên xem những câu chuyện mà đàn ông luôn đẹp trai, giàu có, quyền lực; phụ nữ phải đẹp, hấp dẫn; tình yêu luôn mãnh liệt và cuộc đời có thể đổi khác chỉ sau một cuộc gặp, người trẻ có thể vô thức lấy đó làm 'mốc tham chiếu' để so sánh với cuộc sống thực", TS Trần Thị Hồng Thu (Phó giám đốc kiêm Trưởng khoa Lâm sàng, Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương - Hà Nội) chia sẻ với Tri Thức - Znews.

Yếu tố tình dục cũng thường được sử dụng để tạo tò mò và giữ chân người xem. Các tình huống thân mật, hình ảnh mang tính gợi cảm hoặc những mối quan hệ nhanh chóng được đẩy lên cao trào xuất hiện dày đặc, khiến nhịp cảm xúc của câu chuyện luôn ở trạng thái kích thích.

"Trong khi đó, một mối quan hệ ngoài đời thường có cả những khoảng lặng, bất đồng, trách nhiệm và đôi khi là sự nhàm chán. Phim ngắn AI có thể lược bỏ gần như toàn bộ quá trình này, liên tục đưa người xem đến những khoảnh khắc kịch tính và hấp dẫn nhất", TS Trần Thị Hồng Thu phân tích.

Theo TS Hồng Thu, khi quen với những kích thích và phần thưởng đến liên tục, người trẻ có thể khó duy trì sự chú ý với những việc chậm và ít hấp dẫn hơn. Ảnh: BSCC.

Tương tự, việc các nhân vật liên tục "đổi đời" nhờ tiền bạc cũng có thể tạo nên một thế giới trong đó giàu có, địa vị và ngoại hình được đặt ở vị trí trung tâm của thành công. Khi tiếp xúc lặp đi lặp lại với những hình mẫu này, người xem có thể hình thành kỳ vọng ngày càng xa với những gì đời sống thực tế vốn có.

Thế giới được dựng để người xem không muốn thoát ra

Nội dung được thiết kế để liên tục tạo kích thích có thể khiến người trẻ khó dừng lại.

Theo TS Trần Thị Hồng Thu, không nên cực đoan cho rằng cứ xem video ngắn hay nội dung do AI tạo ra là "hỏng não". AI chỉ là công cụ, điều đáng quan tâm nằm ở cách nội dung được thiết kế và cách người trẻ sử dụng nó.

Một video vài chục giây có thể liên tục đổi hình ảnh, âm thanh mạnh, tiêu đề gây sốc và dồn dập đưa ra những kích thích mới. Đây là trải nghiệm rất khác với việc đọc một cuốn sách, nghe giảng hay ngồi giải một bài toán khó - những hoạt động đòi hỏi người dùng duy trì sự chú ý trong thời gian dài.

Các nghiên cứu hiện nay ghi nhận mối liên hệ giữa mức độ sử dụng video ngắn cao với một số vấn đề về chú ý, kiểm soát nhận thức và sức khỏe tâm thần. Tuy nhiên, những kết quả này chưa đủ để kết luận đơn giản rằng video ngắn trực tiếp "làm hỏng não". Hiệp hội Tâm lý học Mỹ (APA) cũng lưu ý tác động của môi trường số còn phụ thuộc vào nội dung, thiết kế nền tảng, đặc điểm mỗi người và bối cảnh sử dụng.

Nếu thường xuyên ở trong môi trường có kích thích nhanh và phần thưởng đến gần như tức thời, người trẻ có thể cảm thấy khó khăn hơn khi phải ngồi yên với một nhiệm vụ chậm, khó và ít hấp dẫn.

"Điểm đáng chú ý là video ngắn tạo ra một chuỗi phần thưởng nhanh nhưng khó đoán. Video này có thể nhàm chán, video tiếp theo lại hài hước, gây sốc hoặc đúng chủ đề người xem quan tâm. Người dùng không biết lần vuốt tiếp theo sẽ nhận được gì. Chính sự bất ngờ này có thể khiến họ tiếp tục xem", chuyên gia nhấn mạnh.

Thiết kế của nền tảng càng làm hành vi đó khó dừng lại. Video mới liên tục xuất hiện, nội dung tự động phát, người xem không cần chủ động chọn một chương trình mới mà chỉ cần tiếp tục vuốt. APA lưu ý điều này đặc biệt đáng quan tâm ở trẻ và người trẻ, khi khả năng tự kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị vẫn đang phát triển.

Trong chính sách về môi trường số công bố năm 2026, Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ cũng cảnh báo các thiết kế cho phép nội dung xuất hiện liên tục hoặc tự động phát có thể khiến trẻ khó rời thiết bị, kéo dài thời gian sử dụng và lấn át những hoạt động thiết yếu như ngủ, vận động và giao tiếp trực tiếp.

AAP cũng khuyến nghị các nền tảng hướng tới thiết kế lấy trẻ em làm trung tâm, trong đó có tắt tự động phát theo mặc định, hạn chế những thiết kế kéo dài tương tác và tăng quyền kiểm soát của người dùng đối với nội dung được đề xuất.

Theo TS Hồng Thu, mục tiêu không phải khiến người trẻ sợ công nghệ mà là giúp họ không để công nghệ quyết định mình sẽ chú ý vào đâu và trong bao lâu. Chúng ta cần giúp các em đủ hiểu công nghệ để không giao quyền điều khiển sự chú ý của mình cho nó.