Tổng thống Bulgaria từ chức, phát tín hiệu tranh cử Thủ tướng

Tổng thống Bulgaria Rumen Radev sẽ từ chức. (Nguồn: EPA-EFE)

Theo hãng tin Euro News, trong bài phát biểu trên truyền hình toàn quốc, nhà lãnh đạo nói rõ: "Nền dân chủ của chúng ta không thể tồn tại nếu bị phó mặc cho các thế lực tham nhũng, những nhóm mặc cả quyền lực và các phần tử cực đoan", đồng thời cho biết ông sẽ chính thức nộp đơn từ chức vào ngày 19/1 (giờ địa phương).

Ông Rumen Radev giữ cương vị Tổng thống Bulgaria trong suốt 9 năm qua. Việc ông tham gia cuộc bầu cử nghị viện và hướng tới vị trí Thủ tướng đã được đồn đoán từ lâu. Bulgaria là nước cộng hòa nghị viện, trong đó quyền điều hành thuộc về Quốc hội, Hội đồng Bộ trưởng và Thủ tướng.

Phát biểu trước công chúng, ông Radev đặt hàng loạt câu hỏi về tình trạng bất ổn kéo dài của đất nước, dù Bulgaria đã gia nhập khối Schengen và eurozone: "Vì sao việc đạt được những mục tiêu đó không mang lại ổn định và sự hài lòng? Vì sao người dân ngừng đi bỏ phiếu? Vì sao họ không tin vào hệ thống tư pháp và truyền thông? Vì sao công dân hai lần xuống đường biểu tình? Vì sao tại một Bulgaria châu Âu, tỷ lệ lớn người dân vẫn cảm thấy nghèo và ngày càng nhiều người sống trong bất an?".

Tổng thống Bulgaria chỉ trích mô hình điều hành mà ông gọi là "dây chuyền quyền lực" với "mô hình quản trị độc hại" – nguyên nhân dẫn tới tình trạng nghèo đói, những cuộc biểu tình kéo dài và sự suy giảm lòng tin của người dân đối với các thể chế nhà nước.

Trong nhiệm kỳ của mình, ông Radev đã phải bổ nhiệm tới 7 chính phủ lâm thời, do các đảng phái không thể hình thành đa số ổn định – hệ quả trực tiếp của cuộc khủng hoảng chính trị kéo dài nhiều năm.

Chỉ vài tuần trước, Bulgaria chứng kiến làn sóng biểu tình lớn nhất kể từ thập niên 1990, ban đầu xuất phát từ phản đối dự thảo ngân sách, sau đó lan rộng thành yêu cầu từ chức hàng loạt lãnh đạo chính trị, trong đó có cựu Thủ tướng Boyko Borissov và nghị sĩ Delyan Peevski – người đang chịu các lệnh trừng phạt theo Đạo luật Magnitsky của Mỹ.

Dù không nói rõ sẽ tham gia tranh cử, song nhà lãnh đạo tuyên bố: "Một cuộc chiến vì tương lai của Tổ quốc đang ở phía trước. Chúng tôi đã sẵn sàng, chúng tôi có thể và chúng tôi sẽ thành công".

Giới phân tích nhận định, sự xuất hiện của một chính đảng mới do ông Rumen Radev lãnh đạo có thể làm thay đổi sâu sắc không chỉ cục diện chính trị trong nước mà cả định hướng đối ngoại của Bulgaria.

Quan điểm của ông Radev về xung đột Ukraine khác biệt rõ rệt so với các chính phủ tiền nhiệm, khiến ông nhiều lần bị đối thủ và giới chỉ trích gán nhãn "thân Nga". Đề cập trực tiếp vấn đề này, ông Radev khẳng định: "Vì tương lai chính trị của mình, một số chính trị gia đang đặt cuộc sống hòa bình của người dân Bulgaria vào nguy hiểm trong bối cảnh cuộc xung đột nguy hiểm ngay sát biên giới, thậm chí còn xâm phạm hòa bình dân sự và sắc tộc – điều mà chúng ta sẽ bảo vệ bất chấp mọi khiêu khích".

Chỉ vài tuần trước thời điểm Bulgaria dự kiến chính thức áp dụng đồng Euro (ngày 1/1/2026), Tổng thống Radev từng kêu gọi tổ chức trưng cầu dân ý về việc gia nhập khu vực đồng tiền chung châu Âu, song đề xuất này đã bị Quốc hội bác bỏ.

"Theo tôi, sự rạn nứt cuối cùng giữa người dân và tầng lớp chính trị bắt nguồn từ việc Quốc hội từ chối trưng cầu dân ý về thời điểm áp dụng đồng Euro. Những người đại diện cho nhân dân đã tước đi quyền lựa chọn của chính nhân dân", ông nói.

Cuộc bầu cử Quốc hội bất thường tại Bulgaria dự kiến diễn ra vào mùa xuân, đánh dấu cuộc bầu cử lần thứ bảy kể từ năm 2021. Trong thời gian chuyển tiếp, Phó Tổng thống Iliana Yotova sẽ đảm nhiệm vai trò nguyên thủ quốc gia.

Giới quan sát nhận định việc Tổng thống Radev từ chức có thể nhằm mục đích tạo điều kiện để ông tham gia chạy đua trong cuộc bầu cử sắp tới, giữa lúc chính trị gia này vẫn nhận được sự ủng hộ đáng kể từ dư luận. Kết quả của cuộc thăm dò gần đây cho thấy tỷ lệ tín nhiệm dành cho ông Radev ở mức hơn 40%. Theo báo Politico, đối với nhiều người Bulgaria, ông là nhân vật chính trị duy nhất ổn định giữa những biến động liên tục của các chính phủ.

Bảo Minh